Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 125/2026/NĐ-CP quy định về hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học. Văn bản này áp dụng đối với các cơ sở giáo dục đại học, giảng viên, nghiên cứu viên, người học và các tổ chức, cá nhân liên quan.
Nghị định tập trung vào việc chuẩn hóa mô hình nhóm nghiên cứu và xác lập các quyền lợi đặc thù nhằm thúc đẩy những sản phẩm khoa học có giá trị học thuật hoặc khả năng thương mại hóa cao.
Ưu đãi định mức giờ giảng cho các nhóm nghiên cứu
Cơ cấu tổ chức nghiên cứu tại các trường đại học hiện nay được phân định rõ thành nhóm nghiên cứu tiềm năng và nhóm nghiên cứu mạnh. Nhóm nghiên cứu tiềm năng yêu cầu tối thiểu 3 thành viên, trong khi nhóm nghiên cứu mạnh cần ít nhất 5 người, cả hai mô hình đều đòi hỏi trưởng nhóm phải là giảng viên cơ hữu.
 |
| Giảng viên đại học được bảo đảm điều kiện nghiên cứu, tiếp cận nguồn tài trợ và hưởng lợi ích tương xứng với kết quả nghiên cứu khoa học. |
Điểm mới quan trọng nằm ở chính sách giải phóng thời gian giảng dạy cho các nhân sự chủ chốt. Trưởng nhóm nghiên cứu tiềm năng được giảm đến 50% định mức giờ chuẩn, còn trưởng nhóm nghiên cứu mạnh nhận mức ưu đãi lên tới 80%. Các thành viên chủ chốt cũng được hưởng mức giảm từ 20% đến 50% tùy theo vị trí và tính chất nhiệm vụ.
Toàn bộ thời gian được giảm định mức giảng dạy sẽ được khấu trừ tương ứng khi thực hiện xét tiêu chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư.
Bên cạnh đó, các cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm ưu tiên bố trí không gian làm việc, thiết bị thí nghiệm và hỗ trợ kinh phí khởi động trong phạm vi quyền tự chủ. Những nhóm này cũng được ưu tiên đặt hàng các nhiệm vụ khoa học công nghệ, nhiệm vụ hợp tác quốc tế và các dự án phối hợp cùng doanh nghiệp nhằm tối ưu hóa năng lực nghiên cứu.
Cơ chế đặc thù dành cho chuyên gia và nhân lực trẻ
Nhằm tận dụng tối đa kinh nghiệm của các nhà khoa học đầu ngành, Nghị định cho phép giảng viên có học hàm giáo sư được giảm đến 60% định mức giờ giảng và phó giáo sư được giảm đến 40%.
Đặc biệt, các giáo sư và phó giáo sư có thể được xem xét tạm dừng công tác giảng dạy trong thời gian tối đa một năm để tập trung cho các dự án nghiên cứu chuyên sâu hoặc hợp tác quốc tế.
Những chuyên gia này cũng được Nhà nước ưu tiên giao chủ trì các nhiệm vụ thuộc nhóm công nghệ chiến lược và các lĩnh vực trọng điểm quốc gia.
Song song với việc ưu đãi các nhà khoa học kỳ cựu, chính sách còn hướng đến việc bồi dưỡng đội ngũ kế cận. Giảng viên có trình độ tiến sĩ từ 40 tuổi trở xuống sẽ được nhà trường hỗ trợ kinh phí nghiên cứu trong 3 năm đầu sau khi nhận học vị.
Nghiên cứu sinh là giảng viên cơ hữu được bảo đảm học phí, giữ nguyên lương và phụ cấp, đồng thời được ưu tiên giao nhiệm vụ khoa học nếu thuộc chương trình đào tạo tài năng.
Đối với sinh viên, các em được khuyến khích tiếp cận hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại, hưởng quyền sở hữu trí tuệ và có cơ hội nhận học bổng hoặc miễn giảm học phí khi có thành tích nghiên cứu xuất sắc.
Thị trường lao động thay đổi chóng mặt, để tồn tại, con người cần học tập suốt đời. Trong bối cảnh đó, tạp chí Tri Thức - Znews giới thiệu tới độc giả cuốn Học tập suốt đời của tác giả Michelle R.Weise.
Tác phẩm cung cấp cho độc giả những đánh giá về thị trường lao động tương lai, những giải pháp cho nhu cầu vừa học vừa làm đang ngày một tăng, cùng với đó là đưa ra những cách kết nối để quá trình chuyển đổi “học-làm” diễn ra thuận lợi hơn. Từ đó, tác giả nêu lên vai trò của việc học tập suốt đời.
