|
|
Dự án năng lượng sạch lớn nhất lịch sử nước Mỹ đã đi vào hoạt động sau gần 20 năm tại New Mexico. Ảnh: Reuters. |
Khảo sát các nhà phát triển điện mặt trời và điện gió của sàn giao dịch LevelTen Energy chỉ ra chi phí của các hợp đồng mua bán điện (PPA) năng lượng sạch dự kiến tăng 40-120% sau khi các khoản trợ cấp từ Đạo luật Giảm lạm phát (IRA) kết thúc, theo Financial Times.
Tại bang Texas, giá PPA có thể nhảy vọt từ 55 USD lên 121 USD mỗi MWh. Theo Đạo luật One Big Beautiful Bill của ông Trump, các dự án năng lượng tái tạo khởi công sau ngày 4/7 sẽ không còn được hưởng mức miễn giảm thuế chiếm khoảng 30% chi phí phát triển từ thời cựu Tổng thống Joe Biden.
Chính sách ưu đãi này từng giúp công suất điện mặt trời của Mỹ tăng gần gấp đôi trong giai đoạn 2022-2025, từ 141 GW lên 279 GW, theo Wood Mackenzie. Tuy nhiên, đà tăng trưởng này được dự báo giảm tốc mạnh do chi phí đầu tư bị đẩy lên cao.
Chính sách cắt giảm diễn ra trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ điện tại Mỹ tăng nhanh do cuộc chạy đua trí tuệ nhân tạo của các tập đoàn công nghệ lớn cùng xu hướng điện hóa phương tiện và đồ gia dụng. Số liệu từ BloombergNEF cho thấy Meta và Google đang là những bên mua hợp đồng năng lượng tái tạo lớn nhất thế giới trong năm nay.
Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) dự báo nhu cầu điện nước này sẽ tăng 25-50% vào năm 2050. Các doanh nghiệp lớn như nhà máy sản xuất, đơn vị bán lẻ và trung tâm dữ liệu buộc phải mua PPA để hoàn thành các mục tiêu phát triển bền vững bằng cách bù trừ lượng điện lưới tiêu thụ với nguồn năng lượng tái tạo tạo ra ở nơi khác.
Đại diện LevelTen Energy cảnh báo về sự khan hiếm nguồn cung: “Xét cho cùng, số lượng dự án năng lượng tái tạo được hưởng trợ cấp trên thị trường là có hạn. Một khi chúng biến mất, cơ hội sẽ không còn nữa“.
Trước áp lực thiếu hụt, một số tập đoàn bắt đầu giảm bớt sự khắt khe đối với các cam kết môi trường. Microsoft được cho là đang cân nhắc hủy bỏ mục tiêu đáp ứng nhu cầu năng lượng sạch theo từng giờ vào năm 2030, trong khi Google thừa nhận đạt được các mục tiêu khí hậu càng trở nên thách thức hơn dù hãng đã ký số lượng hợp đồng kỷ lục.
Làn sóng tăng giá này đang đẩy các doanh nghiệp công nghiệp truyền thống vào thế khó. Nhiều nhà sản xuất cho biết đang bị các trung tâm dữ liệu - vốn sẵn sàng trả mức giá lớn để gom điện cho trí tuệ nhân tạo - đẩy ra khỏi thị trường mua bán năng lượng sạch.
Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo cũng làm thay đổi cách các nhà phát triển đánh giá khách hàng. Ông Izzet Bensusan - Giám đốc điều hành hãng đầu tư hạ tầng năng lượng Captona - chia sẻ bài toán thực tế: “Vấn đề nằm ở người bán. Họ tự hỏi rằng mình có thể bán cho bất kỳ trung tâm dữ liệu nào với giá cao hơn, vậy tại sao lại phải bán cho một bệnh viện hay một công ty tiện ích“.
Ông Nayel Brihi - nhà phân tích năng lượng doanh nghiệp tại BloombergNEF - bổ sung rằng nhu cầu bùng nổ từ nhóm khách hàng công nghệ đang chèn ép và làm giảm quyền thương lượng giá của các bên mua doanh nghiệp khác.
Bên cạnh yếu tố nhu cầu, chi phí phát triển các dự án năng lượng sạch còn chịu áp lực lớn từ đứt gãy chuỗi cung ứng, chi phí nhân công và thời gian chờ kết nối lưới điện kéo dài. Giá máy biến áp đã tăng 60-80% từ đầu năm 2020, trong khi chi phí nhân công ngành điện mặt trời tăng 15%.
Bà Mona Dajani từ hãng luật Cooley nhận định các yếu tố nền tảng đã thay đổi sâu sắc do những nghẽn mạch trong khâu cấp phép, máy biến áp và chi phí vốn tăng cao. Song song đó, các doanh nghiệp còn có xu hướng tạm dừng giao dịch do những bất định xung quanh tiêu chuẩn của Greenhouse Gas Protocol dự kiến ban hành quy định cuối cùng vào năm 2027.
Sự bất định này khiến một bộ phận người mua chọn giải pháp đứng ngoài quan sát hoặc đặt cược vào khả năng giá hạ nhiệt nếu cơn sốt công nghệ hạ nhiệt. Ông Bensusan từ Captona đúc kết về tâm lý thị trường: “Nhiều người đơn giản là không thể ký một hợp đồng hạn kỳ 10 năm với mức giá đắt đỏ như hiện tại“.
Nền kinh tế với độ mở lớn như Việt Nam không thể tránh khỏi những tác động từ xu hướng kinh tế thế giới. Trong thế giới kinh doanh phức tạp và thay đổi liên tục như hiện nay, việc cập nhật kiến thức và hiểu biết về các xu hướng kinh doanh trên thế giới rất quan trọng. Để độc giả có thể tiếp cận những thông tin kinh tế quốc tế mới nhất, Tri Thức - Znews giới thiệu Tủ sách kinh tế thế giới với những cuốn sách và câu chuyện kinh doanh đáng chú ý. Từ việc nghiên cứu các công ty hàng đầu đến việc khám phá những xu hướng kinh tế mới, Tủ sách sẽ là nơi cập nhật các thông tin mới nhất về hoạt động kinh tế toàn cầu.
