Gặp người khiến nhạc Việt đảo điên

Vpop đang chao đảo vì AI. Một loạt các ca khúc được tạo bằng AI đang hiện diện với tần suất dày đặc và cạnh tranh sòng phẳng trên đường đua.

Hôn lễ của em đến từ Trọng Nhân, với màn thể hiện của ca sĩ Tiểu Mỹ, thành công hơn cả. Sản phẩm AI thậm chí tạo ra “cú lừa” lớn khi tạo ra hình hài ca sĩ AI gần giống người thật. Tiểu Mỹ còn có kênh YouTube, trang cá nhân riêng và cập nhật hình ảnh đi cà phê, dạo chơi. Đến khi Trọng Nhân “vén màn sự thật”, đông đảo công chúng vẫn không tin rằng Tiểu Mỹ là ca sĩ AI.

Đến nay, Hôn lễ của em đã thu hút gần 10 triệu lượt xem, chiêu dụ nhiều ca sĩ nhảy vào cuộc đua cover. Song không ít giọng ca, trong đó có Hiền Hồ, Hoài Lâm gây tranh luận trái chiều khi cover ca khúc này.

Chia sẻ với Tri Thức - Znews, Trọng Nhân, chủ nhân bản hit cho biết anh bất ngờ vì độ lan tỏa của ca khúc. "Khi làm một bài hát, ai cũng hy vọng nó được đón nhận, nhưng để một ca khúc lan rộng nhanh như vậy, được nhiều người cover, tạo ra nhiều cuộc tranh luận thì đó là điều vượt ngoài dự đoán ban đầu của tôi. Tôi nghĩ lý do lớn nhất không nằm ở chuyện AI hay không AI, mà nằm ở việc bài hát có chạm được vào cảm xúc thật của người nghe hay không".

'Chiêu' từ chủ nhân bản hit 'Hôn lễ của em'

Producer sinh năm 1996 kể ca khúc Hôn lễ của em được anh viết cách đây ba năm. Thời điểm đó, khi vừa xem xong bộ phim cùng tên, anh rất ấn tượng và nhiều xúc cảm với câu chuyện của nhân vật khi đứng trước cuộc chia tay đã kết thúc nhưng trong lòng vẫn còn rất nhiều điều chưa thể gọi tên. Quy trình thực hiện Hôn lễ của em cũng giống như mọi ca khúc mà Trọng Nhân từng làm trước đó: lên ý tưởng viết giai điệu, hoàn thiện cấu trúc bài, chỉnh sửa nhiều lần cho tới khi ca khúc có được cảm xúc đúng như mình muốn.

"Tôi thường bắt đầu từ câu chuyện, từ một hình ảnh hoặc một câu hát khiến mình thấy đau trước, rồi mới phát triển thành cả bài. Công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ để hiện thực hóa ý tưởng nhanh hơn và mở ra nhiều khả năng sáng tạo hơn. Để hoàn thiện một bài hát thì không thể tính đơn giản bằng vài giờ hay vài ngày, vì có những phần tôi sửa đi sửa lại rất nhiều lần. Có khi phần kỹ thuật nhanh, nhưng phần cảm xúc mới là thứ tốn nhiều thời gian nhất", anh chia sẻ.

Trọng Nhân là người tạo ra ca sĩ AI - Tiểu Mỹ cùng bản hit Hôn lễ của em.

Khi hỏi về chi phí thực hiện Hôn lễ của em, Trọng Nhân từ chối chia sẻ song anh cho biết để làm ra một sản phẩm, không nên tính ca khúc riêng lẻ, mà phải dựa vào cả một quá trình đầu tư dài hơi về hệ thống làm việc, thiết bị, phần mềm, hình ảnh, nội dung và thời gian nghiên cứu.

"Nếu chỉ nhìn ở bề mặt thì nhiều người sẽ nghĩ làm nhạc bằng AI là rẻ, nhưng thực tế để ra được một sản phẩm chỉn chu, có chiến lược hình ảnh và truyền thông tốt thì vẫn cần chi phí nghiêm túc. Tôi nghĩ điều quan trọng nhất không phải con số cụ thể, mà là cách mình đầu tư có định hướng để sản phẩm đi được đường dài", anh nói.

Đề cập đến Tiểu Mỹ - một trong những ca sĩ AI có vẻ ngoài, giọng hát tương đối giống người thật - và "cú lừa" khán giả thời gian qua, producer cho rằng đây là thử nghiệm sáng tạo và tạo ra cách kể chuyện mới trong âm nhạc. Từ ý tưởng ban đầu đến khi hiện thực hóa kế hoạch, anh không muốn Tiểu Mỹ chỉ dừng ở mức một "giọng hát AI" rồi thôi. Thay vào đó, Trọng Nhân muốn xây dựng đây như một nhân vật có thế giới riêng, có cảm xúc, có câu chuyện, có đời sống gần gũi để khán giả có thể kết nối.

"Bây giờ khán giả không chỉ nghe nhạc, mà còn muốn biết họ đang nghe nhạc của ai, con người đó có màu sắc gì, có cá tính gì. Nên tôi nghĩ nếu đã làm một nhân vật âm nhạc thì phải xây dựng tương đối đầy đủ. Trong thời gian tới, tôi sẽ phát triển sâu hơn thế giới của Tiểu Mỹ như một dự án âm nhạc có bản sắc riêng, không chỉ dừng ở một bài hit. Tôi cũng muốn dành nhiều thời gian hơn cho việc nghiên cứu những mô hình mới giữa âm nhạc, công nghệ và hình ảnh, để tạo ra những sản phẩm có đời sống lâu hơn, thay vì chỉ chạy theo hiệu ứng nhất thời", anh chia sẻ.

Mục tiêu trong 2-3 năm nữa của nam producer là tạo ra một thực thể AI có trí nhớ dài hạn, tính cách nhất quán và tương tác thật với cộng đồng, có khả năng bắt trend A/B test thị trường chính xác nhất.

"Từ một IP AI tiến đến một thực thể có khả năng tự học, tự tiến hóa và trở thành AGI mini trong chính lĩnh vực âm nhạc và giải trí, tôi tin vài năm nữa, mình sẽ làm được. Hy vọng Tiểu Mỹ sẽ là một ca sĩ đầu tiên làm được điều đó", anh nói thêm.

'Ca sĩ đừng quá sợ AI'

Theo Trọng Nhân, AI đang làm thay đổi tốc độ sản xuất, cách thử nghiệm ý tưởng, cách xây dựng hình ảnh nghệ sĩ và cả cách khán giả tiếp cận âm nhạc. Trước đây một số khâu cần rất nhiều thời gian và chi phí, còn bây giờ người làm nghề có thể thử nghiệm nhanh hơn rất nhiều. Hiện tại, AI có thể giúp dựng demo, gợi ý hòa âm, tạo beat, đề xuất cấu trúc chỉ trong vài phút. Khoảng cách giữa ý tưởng và thực thi bị nén lại đến mức gần như biến mất. Điều từng mất vài ngày, vài tuần, giờ có thể thử nghiệm hàng chục phiên bản chỉ trong một buổi tối.

Trong vài năm tới, AI sẽ không chỉ ảnh hưởng ở phần làm nhạc, mà còn ảnh hưởng mạnh đến truyền thông, biểu diễn ảo, xây dựng IP nghệ sĩ và cách vận hành một dự án âm nhạc như một thương hiệu. Thị trường sẽ mở hơn, nhưng cạnh tranh cũng khốc liệt hơn.

"Bất kỳ ai cũng có thể tạo ra một bài nghe 'ổn', thậm chí rất bắt tai. Nhưng không phải ai cũng đủ phẩm vị để biết bài đó có thật sự nên tồn tại hay không. Không phải ai cũng đủ bình tĩnh để loại bỏ một đoạn hook rất hay nhưng không đúng tinh thần. Không phải ai cũng đủ thành thật với chính mình để thừa nhận rằng bài này chỉ là sản phẩm của kỹ thuật, chứ chưa chạm tới cảm xúc. AI có thể tạo ra 100 phiên bản trong một giờ. Nhưng AI không thể thay mình quyết định phiên bản nào có linh hồn. Chỉ chính tác giả mới chịu trách nhiệm cho lựa chọn đó", anh cho hay.

Ca khúc thu hút gần 10 triệu lượt xem trên YouTube.

Về việc AI có thay thế ca sĩ, producer trong tương lai gần, Trọng Nhân phủ nhận. Anh cho rằng AI có thể hỗ trợ rất mạnh ở khâu sáng tạo, sản xuất, biểu đạt hình ảnh hoặc thử nghiệm những mô hình âm nhạc mới. Nhưng điều làm nên giá trị lâu dài của âm nhạc vẫn là trải nghiệm sống, cá tính nghệ sĩ và sự kết nối rất con người với khán giả.

"AI có thể tạo ra một hình thức biểu đạt mới, nhưng để thay thế hoàn toàn nghệ sĩ thật thì tôi nghĩ là chưa. Hai bên sẽ cùng tồn tại và thúc đẩy nhau thay đổi. Theo tôi, điều đầu tiên là đừng quá sợ AI, mà nên hiểu nó. Khi hiểu rồi, mình sẽ biết đâu là thứ có thể ứng dụng, đâu là thứ vẫn phải giữ bằng năng lực rất con người. Producer nên học cách cập nhật công cụ mới để tăng tốc độ làm việc và mở rộng khả năng sáng tạo. Còn ca sĩ thì càng cần xây dựng bản sắc riêng, vì khi công nghệ ngày càng mạnh, thứ giữ chân khán giả lâu nhất vẫn là cá tính, cảm xúc và câu chuyện thật của người nghệ sĩ", anh chia sẻ thêm.

Trở lại với Hôn lễ của em, producer/nhạc sĩ cho biết thành công của ca khúc không nằm ở doanh thu, mà là sự chú ý của thị trường, sự quan tâm của khán giả và việc mở ra thêm nhiều cơ hội mới cho những dự án sau này của anh.

"Dù làm nhạc theo cách nào thì câu chuyện bản quyền vẫn phải được đặt lên hàng đầu. Tôi luôn ý thức rõ rằng công nghệ không phải là lý do để mình bỏ qua những nguyên tắc cơ bản về quyền tác giả, quyền liên quan và quyền khai thác thương mại. Quan điểm của tôi là phải minh bạch trong quy trình làm việc, chủ động kiểm soát nguồn đầu vào, và tôn trọng luật chơi của thị trường âm nhạc. Công nghệ có thể rất mới, nhưng cách làm nghề thì vẫn phải nghiêm túc", anh nhấn mạnh.