|
|
Những vết xước, vết đâm nhỏ nhưng nhiễm bẩn vẫn có thể là đường vào của vi khuẩn uốn ván, vì vậy cần xử trí đúng cách và chủ động dự phòng khi có chỉ định. Ảnh: Shutterstock. |
Chỉ từ vết xước nhỏ do chặt tre và gai hoa giấy đâm vào chân, hai người bệnh tại Ninh Bình phải nhập viện cấp cứu. Cả hai đều không ngờ những tổn thương tưởng chừng không đáng kể này lại là "cửa ngõ" để vi khuẩn uốn ván tấn công. Khi nhập viện, các bệnh nhân đã biến chứng nặng với biểu hiện cứng hàm, co cứng toàn thân, thậm chí viêm phổi cấp, phải mở khí quản và thở máy.
Uốn ván từ vết xước và gai đâm
Sau khi ngã và xước khuỷu tay lúc chặt tre, người đàn ông (65 tuổi) chỉ nghĩ đây là vết thương nhẹ nên được gia đình tự vệ sinh, sơ cứu tại nhà. Theo gia đình, khoảng một tuần sau, người bệnh bắt đầu đau họng, cứng hàm, khó nuốt, run chân tay và lơ mơ.
Khi nhập Bệnh viện Bạch Mai, vết thương ở khuỷu tay phải đã sưng viêm, có mủ. Các bác sĩ nhận định đây là đường vào nghi ngờ của vi khuẩn uốn ván. Người bệnh sau đó xuất hiện những cơn kích thích, gồng cứng người và phải điều trị tích cực.
 |
| Người đàn ông 65 tuổi mắc uốn ván sau vết xước ở khuỷu tay khi chặt tre, phải điều trị tích cực trong 25 ngày. Ảnh: BVCC. |
Ê-kíp sử dụng huyết thanh kháng độc tố uốn ván (SAT), kháng sinh và thuốc an thần, đồng thời kiểm soát đường thở, hút đờm hầu họng liên tục và nuôi dưỡng qua sonde dạ dày. Tình trạng co cứng khiến việc kiểm soát bệnh kéo dài.
Phải đến ngày thứ 16, người bệnh mới có thể cắt thuốc an thần, ý thức dần hồi phục và bắt đầu tập phục hồi chức năng vận động, hô hấp. Sau 25 ngày điều trị, các dấu hiệu sinh tồn ổn định, tình trạng nhiễm khuẩn được kiểm soát và người bệnh được chuyển sang cơ sở khác để tiếp tục phục hồi.
Trường hợp thứ hai là bệnh nhân nữ (71 tuổi) bị gai hoa giấy đâm vào gan bàn chân phải. Gần hai tuần sau, người phụ nữ bắt đầu cứng hàm và xuất hiện những cơn co cứng cơ. Khi nhập viện, người bệnh được chẩn đoán uốn ván toàn thể.
Dù được điều trị bằng huyết thanh kháng độc tố uốn ván, kháng sinh, thuốc an thần, hút đờm và nuôi ăn qua sonde, tình trạng bệnh tiếp tục diễn tiến. Sau 4 ngày, người bệnh xuất hiện viêm phổi, ứ đọng nhiều đờm, phải mở khí quản và thở máy để hỗ trợ hô hấp. Sau 16 ngày điều trị tích cực, người bệnh cai được máy thở và bắt đầu tập phục hồi chức năng vận động, hô hấp.
 |
| Người phụ nữ 71 tuổi mắc uốn ván toàn thể, phải mở khí quản và thở máy để hỗ trợ hô hấp, bảo vệ đường thở. Ảnh: BVCC. |
Theo các bác sĩ, cả hai trường hợp đều cho thấy không thể dựa vào kích thước vết thương để đánh giá nguy cơ uốn ván. Những vết xước hoặc vết đâm nhỏ nhưng bị nhiễm bẩn vẫn có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn uốn ván xâm nhập.
Khi độc tố tác động lên hệ thần kinh, người bệnh có thể xuất hiện cứng hàm, khó nuốt, co cứng hoặc co giật. Nếu bệnh diễn tiến nặng, người bệnh có thể suy hô hấp, phải mở khí quản, thở máy và cần thời gian điều trị, phục hồi kéo dài.
Đừng đợi cứng hàm, co giật mới đi khám
Theo tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Văn Dũng, Phó viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, phụ trách khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình, uốn ván là bệnh nguy hiểm nhưng có thể chủ động phòng ngừa bằng vaccine.
 |
| Sau khi dẫm phải vật nhọn như đinh gỉ sét hoặc bị thương do vật bẩn, người dân cần xử trí vết thương đúng cách và đi khám để được đánh giá nguy cơ uốn ván. Ảnh: Shutterstock. |
Người dân không nên dựa vào kích thước vết thương hay việc có chảy máu hay không để tự đánh giá nguy cơ. Sau tai nạn giao thông, tai nạn lao động, các vết thương nhiễm bẩn hoặc ngay cả những tổn thương da nhỏ, người bệnh cần xử trí đúng cách và đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ, xác định có cần dự phòng uốn ván hay không.
Khi bị thương, cần nhanh chóng rửa sạch vết thương dưới vòi nước với xà phòng, sau đó sát khuẩn phù hợp. Người dân không nên đắp lá, thuốc nam hoặc các chất không rõ nguồn gốc lên vết thương; đồng thời không tự khâu kín những vết thương có nguy cơ nhiễm bẩn.
Đặc biệt, những vết thương sâu, bẩn, do vật sắc nhọn gây ra hoặc có tiếp xúc với đất, bùn cần được thăm khám sớm. Tùy đặc điểm vết thương và lịch sử tiêm chủng, bác sĩ có thể chỉ định vaccine uốn ván hoặc huyết thanh kháng độc tố uốn ván phù hợp.
Người lớn cũng cần tiêm nhắc lại vaccine theo khuyến cáo. Những người thường xuyên tiếp xúc với đất, bùn, kim loại hoặc làm việc tại công trường xây dựng càng cần chú ý duy trì lịch tiêm chủng đầy đủ.
Một khi đã xuất hiện cứng hàm, khó nuốt, co cứng hoặc co giật, người bệnh có thể phải điều trị hồi sức tích cực, kiểm soát các cơn co cứng, hỗ trợ hô hấp và phòng ngừa biến chứng. Vì vậy, không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng điển hình mới tìm đến bệnh viện; xử trí vết thương đúng cách và dự phòng uốn ván khi có chỉ định vẫn là bước quan trọng để giảm nguy cơ bệnh diễn tiến nặng.
'Vệ sĩ' vô hình của con người
Nếu có hệ miễn dịch ổn định, cơ thể sẽ sản sinh ra nhiều kháng thể chống lại các bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn, virus gây nên. Bạn sẽ khỏe mạnh mà không cần tới thuốc men. Cuốn sách "Siêu tổ chức con người" của tác giả Rodney Dietert đem tới cho bạn đọc những kiến thức hữu ích để bảo vệ hàng rào đề kháng tự nhiên của cơ thể và xây dựng lối sống lành mạnh.
