|
|
Thỏa thuận giữa EU và khối Mercosur dấy lên nhiều quan ngại về quyền lợi của nhóm nông dân tại các nước châu Âu. Ảnh: European Union. |
Động thái này của Liên minh châu Âu đánh dấu bước ngoặt của một thỏa thuận thương mại quy mô lớn bị trì hoãn suốt hơn 2 thập kỷ.
Thông tin được xác nhận đồng thời bởi phía EU và Bộ Ngoại giao Argentina. Paraguay - quốc gia đang giữ chức Chủ tịch luân phiên của Mercosur - sẽ là nơi tổ chức lễ ký kết.
Trước đó, thỏa thuận từng nhiều lần rơi vào bế tắc do bất đồng nội bộ EU, đặc biệt là sự phản đối quyết liệt từ Pháp và một số quốc gia nông nghiệp.
FTA EU-Mercosur được đánh giá sẽ tạo ra một khu vực tự do thương mại với hơn 700 triệu dân, đủ quy mô để cạnh tranh trực tiếp với khối liên minh Mỹ - Mexico - Canada (USMCA). Theo Ủy ban châu Âu, đây sẽ là hiệp định thương mại lớn nhất mà EU từng ký xét theo quy mô thị trường và kim ngạch tiềm năng.
Không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, thỏa thuận còn được nhìn nhận như một bước đi địa chính trị quan trọng của EU trong bối cảnh cạnh tranh ảnh hưởng ngày càng gay gắt tại Mỹ Latinh giữa Mỹ, Trung Quốc và khối này.
Reuters nhận định EU đang tìm cách củng cố hiện diện tại khu vực giàu tài nguyên này, đặc biệt khi chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng phân mảnh vì xung đột địa chính trị và chính sách thuế quan.
Trên mạng xã hội, Luiz Inacio Lula da Silva gọi đây là “ngày lịch sử của chủ nghĩa đa phương” và là chiến thắng của đối thoại. Tổng thống Brazil đã theo đuổi việc hoàn tất thỏa thuận này từ nhiệm kỳ đầu tiên của ông vào năm 2003, coi đây là trụ cột trong chiến lược tái định vị Brazil trên bản đồ thương mại toàn cầu.
Trước đó, EU từng kỳ vọng ký kết vào cuối năm 2025, song tiến trình bị chặn lại bởi các lo ngại về môi trường, đặc biệt là nạn phá rừng Amazon, cùng sức ép chính trị từ Pháp và Italy. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhiều lần cảnh báo rằng hiệp định có thể gây bất lợi cho nông dân châu Âu nếu không có cơ chế bảo vệ đủ mạnh.
 |
| Thoả thuận FTA giữa EU và khối thị trường chung Nam Mỹ Mercosur vấp phải dư luận trái chiều từ các nông dân của nhiều quốc gia trong khối. Ảnh: Reuters. |
Tuy nhiên, cục diện đã thay đổi trong nửa cuối năm 2025, khi các biện pháp thuế quan của Mỹ đối với hàng hóa Brazil làm gia tăng áp lực lên Mercosur. Theo Financial Times, yếu tố này đã thúc đẩy ông Lula đẩy nhanh tiến trình, đồng thời khiến một số nước EU mềm mỏng hơn. Các điều khoản tự vệ bổ sung cho nông dân đã thuyết phục được Thủ tướng Italy Giorgia Meloni, trong khi Pháp không còn đủ sự ủng hộ để ngăn chặn thỏa thuận.
Theo nội dung hiệp định, EU sẽ dần xóa bỏ thuế quan đối với phần lớn hàng nông sản từ Mercosur, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường thịt bò, gia cầm, đường và ethanol. Đổi lại, các nước Nam Mỹ sẽ giảm mạnh thuế đối với ôtô, máy móc, hóa chất và thiết bị công nghiệp từ châu Âu - động thái được kỳ vọng thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa tại Brazil và các nền kinh tế lân cận.
Bloomberg Economics ước tính thỏa thuận có thể giúp GDP của Mercosur tăng thêm khoảng 0,7% vào năm 2040, trong khi GDP của EU tăng khoảng 0,1%.
Dù mức tăng của châu Âu không lớn, các nhà phân tích cho rằng giá trị thực sự nằm ở việc mở rộng chuỗi cung ứng, giảm phụ thuộc vào các thị trường rủi ro cao và tăng khả năng tiếp cận tài nguyên chiến lược.
Theo Ngân hàng Banco Santander, FTA này sẽ giúp EU mở rộng mạng lưới thương mại tại Mỹ Latinh, bao phủ tới 97% quy mô kinh tế khu vực - vượt xa mức 44% của Mỹ và chỉ 14% của Trung Quốc hiện nay. Đây được xem là lợi thế đáng kể trong cuộc cạnh tranh ảnh hưởng dài hạn tại khu vực.
Ngoài thương mại hàng hóa, hợp tác giữa EU và Mercosur còn mở rộng sang lĩnh vực khai khoáng chiến lược. Argentina và Brazil sở hữu trữ lượng lớn lithium, mangan và các khoáng sản quan trọng cho quá trình chuyển đổi xanh và số hóa của châu Âu. Ủy ban châu Âu coi đây là một phần trong chiến lược đảm bảo an ninh nguyên liệu, giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc.
Giới chuyên gia nhận định với FTA EU - Mercosur, khối Nam Mỹ sẽ có thêm đòn bẩy để đa dạng hóa quan hệ thương mại với các đối tác khác như Nhật Bản, UAE, Ấn Độ và Indonesia.
Trong khi đó, EU không chỉ mở rộng thị trường xuất khẩu mà còn gửi đi thông điệp chính trị rõ ràng: châu Âu vẫn đặt cược vào chủ nghĩa đa phương và các hiệp định thương mại quy mô lớn trong bối cảnh thế giới ngày càng phân mảnh.
Nền kinh tế với độ mở lớn như Việt Nam không thể tránh khỏi những tác động từ xu hướng kinh tế thế giới. Trong thế giới kinh doanh phức tạp và thay đổi liên tục như hiện nay, việc cập nhật kiến thức và hiểu biết về các xu hướng kinh doanh trên thế giới rất quan trọng. Để độc giả có thể tiếp cận những thông tin kinh tế quốc tế mới nhất, Tri Thức - Znews giới thiệu Tủ sách kinh tế thế giới với những cuốn sách và câu chuyện kinh doanh đáng chú ý. Từ việc nghiên cứu các công ty hàng đầu đến việc khám phá những xu hướng kinh tế mới, Tủ sách sẽ là nơi cập nhật các thông tin mới nhất về hoạt động kinh tế toàn cầu.
