EU bị dồn trước đòn thuế Mỹ, sẵn sàng đáp trả vì Greenland

Các binh sĩ Đan Mạch tại Greenland ngày 18/1. Ảnh: Reuters.

Tại cuộc họp ngày 18/1 (giờ địa phương), các đại sứ EU đã đạt được đồng thuận rộng rãi về việc vừa đẩy mạnh đối thoại, vừa sẵn sàng phản ứng cứng rắn, theo Reuters.

Động thái này diễn ra sau khi ông Trump tuyên bố hôm 17/1 rằng Mỹ sẽ áp một loạt mức thuế leo thang từ ngày 1/2 đối với Đan Mạch, Thụy Điển, Pháp, Đức, Hà Lan, Phần Lan, cùng với Anh và Na Uy, cho đến khi Washington được phép mua Greenland. Nhiều quốc gia chủ chốt của EU đã lên án tuyên bố này là hành vi “tống tiền”.

Sẵn sàng đáp trả

Các lãnh đạo EU dự kiến thảo luận những phương án đối phó tại hội nghị thượng đỉnh khẩn cấp ở Brussels vào ngày 22/1. Một lựa chọn là gói thuế quan áp lên 93 tỷ euro (tương đương 107,7 tỷ USD) hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ, có thể tự động có hiệu lực từ ngày 6/2 sau khi thời hạn đình hoãn sáu tháng kết thúc.

Lựa chọn thứ hai là kích hoạt “Công cụ chống cưỡng ép” (Anti-Coercion Instrument – ACI), một cơ chế chưa từng được EU sử dụng, cho phép hạn chế quyền tiếp cận các gói thầu công, đầu tư hoặc hoạt động ngân hàng, cũng như siết chặt thương mại dịch vụ - lĩnh vực mà Mỹ đang thặng dư với EU, đặc biệt là dịch vụ số.

Theo một nguồn tin EU, gói thuế quan hiện nhận được sự ủng hộ rộng rãi hơn như phản ứng ban đầu, trong khi quan điểm về việc sử dụng ACI vẫn “rất phân tán”.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa, người chủ trì các hội nghị thượng đỉnh EU, cho biết trên mạng xã hội rằng các cuộc tham vấn của ông với các nước thành viên cho thấy sự đoàn kết mạnh mẽ trong việc ủng hộ Đan Mạch và Greenland, cũng như quyết tâm chống lại mọi hình thức cưỡng ép.

Người dân tham gia cuộc biểu tình phản đối yêu cầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc nhượng lại hòn đảo Bắc Cực cho Mỹ, kêu gọi cho phép hòn đảo tự quyết định tương lai của mình, tại Nuuk, Greenland, ngày 17/1. Ảnh: Reuters.

Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen, trong chuyến thăm Na Uy, khẳng định Copenhagen sẽ tiếp tục con đường đối thoại, nhắc lại thỏa thuận giữa Đan Mạch, Greenland và Mỹ đạt được hôm 14/1 về việc thiết lập một cơ chế hợp tác chung.

“Mỹ không chỉ là Tổng thống Mỹ. Tôi vừa ở đó và xã hội Mỹ vẫn có các cơ chế kiểm soát và cân bằng”, ông nói thêm.

Nỗ lực đối thoại của EU nhiều khả năng sẽ trở thành chủ đề trọng tâm tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos, nơi ông Trump dự kiến có bài phát biểu quan trọng vào ngày 21/1, đánh dấu lần xuất hiện đầu tiên của ông tại sự kiện này sau 6 năm.

“Mọi phương án đều được đặt lên bàn: đàm phán tại Davos với phía Mỹ, rồi sau đó các lãnh đạo sẽ tiếp tục họp”, một nhà ngoại giao EU tóm lược kế hoạch.

Được biết, 8 quốc gia bị nhắm tới - vốn đã chịu thuế nhập khẩu của Mỹ ở mức 10-15% - đã điều một số lượng nhỏ binh sĩ tới Greenland, trong bối cảnh căng thẳng với Washington xoay quanh tương lai của hòn đảo Bắc Cực rộng lớn này ngày càng leo thang.

Trong tuyên bố chung công bố hôm 18/1, các nước này cảnh báo rằng những đe dọa áp thuế sẽ làm xói mòn quan hệ xuyên Đại Tây Dương và có nguy cơ kích hoạt một “vòng xoáy đi xuống nguy hiểm”, đồng thời khẳng định sẵn sàng đối thoại trên cơ sở tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.

Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cho biết bà được tiếp thêm động lực từ những thông điệp nhất quán của các nước châu Âu, nhấn mạnh: “Châu Âu sẽ không bị tống tiền”.

Dấu hỏi với các thỏa thuận thương mại Mỹ

Một nguồn tin thân cận với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết ông đang thúc đẩy việc kích hoạt ACI. Trong khi đó, Thủ tướng Ireland Micheál Martin thừa nhận EU chắc chắn sẽ trả đũa nếu cần thiết, song cho rằng việc sử dụng công cụ chưa từng áp dụng này vào lúc này là “hơi sớm”.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. Ảnh: Reuters.

Thủ tướng Italy Giorgia Meloni, người có quan hệ gần gũi hơn với ông Trump so với nhiều lãnh đạo EU khác, gọi đe dọa áp thuế là “một sai lầm”. Bà cho biết đã trao đổi trực tiếp với Tổng thống Mỹ vài giờ trước đó và thẳng thắn bày tỏ quan điểm.

Tại Anh, khi được hỏi về phản ứng trước khả năng Mỹ áp thuế mới, Bộ trưởng Văn hóa Lisa Nandy nói rằng các đồng minh cần hợp tác với Washington để giải quyết tranh chấp.

“Lập trường của chúng tôi về Greenland là không thể thương lượng… Lợi ích chung của tất cả là cùng làm việc với nhau, thay vì khơi mào một cuộc chiến ngôn từ”, bà nói với Sky News.

Tuy nhiên, các đe dọa thuế quan đã đặt dấu hỏi lớn đối với các thỏa thuận thương mại mà Mỹ ký với Anh vào tháng 5 và với EU vào tháng 7. Những thỏa thuận hạn chế này vốn đã bị chỉ trích là mất cân đối, khi Mỹ vẫn duy trì mức thuế cao, còn đối tác phải dỡ bỏ phần lớn rào cản nhập khẩu.

Nghị viện châu Âu được cho là sẽ đình chỉ tiến trình xem xét thỏa thuận thương mại EU - Mỹ. Dự kiến nghị viện sẽ bỏ phiếu về việc gỡ bỏ nhiều loại thuế nhập khẩu của EU vào ngày 26-27/1, nhưng ông Manfred Weber, lãnh đạo Nhóm Nhân dân châu Âu - lực lượng lớn nhất nghị viện - cho biết việc phê chuẩn hiện “chưa thể diễn ra”.

Những thách thức lớn nhất của ông Trump Từ xung đột Nga - Ukraine đến bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ, ông Trump đang bước vào một năm đầy sóng gió cả trong nước lẫn trên trường quốc tế. 4 giờ trước

Châu Âu chao đảo vì TT Trump Sự phụ thuộc của châu Âu vào Mỹ trong khuôn khổ NATO khiến các lựa chọn phản ứng bị hạn chế. Biện pháp mạnh nhất mà châu Âu có thể tung ra hiện là trả đũa thương mại. 4 giờ trước