Trong thông điệp gửi cổ đông mới đây, ông Lê Viết Hải - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (HoSE: HBC) - nhận định năm 2025 là giai đoạn đặc biệt khó khăn khi ngành xây dựng đối mặt nhiều biến động "rất bất lợi".
Tuy nhiên, bước sang đầu năm 2026, doanh nghiệp bắt đầu ghi nhận những tín hiệu tích cực. Ông cho rằng Xây dựng Hòa Bình "có một điểm sáng xuất hiện trên bầu trời như bình minh ló dạng", khi giá trị backlog (hợp đồng còn lại chưa thực hiện) đã đạt xấp xỉ 10.000 tỷ đồng. Đây được xem là nền tảng quan trọng để đảm bảo kế hoạch doanh thu năm 2026 cũng như duy trì tính liên tục cho các giai đoạn tiếp theo.
Không chỉ quy mô, lãnh đạo doanh nghiệp cho biết chất lượng backlog cũng được cải thiện. Danh mục dự án đa dạng hơn và có sự tham gia của nhiều khách hàng chiến lược.
Lượng hợp đồng lớn nhưng chi phí tăng cao
Thực tế, những chia sẻ của ông đã phần nào được phản ánh trong kết quả kinh doanh quý I của Xây dựng Hòa Bình, khi doanh thu thuần tăng gần gấp đôi, từ 692 tỷ đồng lên 1.322 tỷ đồng.
Tuy nhiên, tăng trưởng doanh thu chưa đi kèm hiệu quả tương xứng. Ngoại trừ chi phí tài chính giảm, các khoản chi còn lại như bán hàng, quản lý doanh nghiệp và chi phí vận hành đều tăng mạnh, tạo áp lực đáng kể lên lợi nhuận.
Không riêng Hòa Bình, tình trạng doanh thu tăng nhưng chi phí bào mòn lợi nhuận cũng đang diễn ra ở nhiều doanh nghiệp xây dựng.
Tại CTCP Xây dựng Coteccons (HoSE: CTD), doanh thu cùng giai đoạn đạt 6.409 tỷ đồng, tăng 28% so với năm ngoái. Bên cạnh hoạt động cốt lõi, doanh nghiệp còn ghi nhận 103 tỷ đồng doanh thu tài chính, phần lớn đến từ lãi tiền gửi ngân hàng.
Theo Coteccons, trong 9 tháng niên độ 2025-2026 (từ 1/7/2025 đến 30/6/2026), tổng giá trị trúng thầu đạt gần 48.000 tỷ đồng, nâng backlog tại ngày 31/3 lên khoảng 65.500 tỷ đồng - mức cao nhất trong lịch sử hoạt động.
Dù vậy, các chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp gia tăng đã tạo áp lực lên lợi nhuận.
Tổng CTCP Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam - Vinaconex (HoSE: VCG) ghi nhận doanh thu thuần quý I đạt hơn 3.424 tỷ đồng, tăng 32% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, tổng chi phí tài chính, bán hàng và quản lý doanh nghiệp tăng tới 49%, lên hơn 246 tỷ đồng.
Tại ĐHĐCĐ diễn ra mới đây, ban lãnh đạo Vinaconex thừa nhận không chỉ với doanh nghiệp mà phần lớn nhà thầu đang chịu áp lực lớn từ chi phí đầu vào tăng mạnh, đặc biệt là giá vật liệu biến động liên tục, trong khi cơ chế điều chỉnh giá trong các dự án đầu tư công thường chậm hơn diễn biến thị trường.
Trước thực tế này, doanh nghiệp lựa chọn cách tiếp cận linh hoạt, ưu tiên nguồn lực cho các dự án trọng điểm như sân bay Long Thành, đồng thời cân nhắc giãn tiến độ một số dự án khác.
 |
| Nhà thầu đang chịu áp lực lớn từ chi phí đầu vào tăng mạnh, đặc biệt là giá vật liệu biến động liên tục. Ảnh: Quỳnh Danh. |
Theo Vinaconex, áp lực tài chính và nhân sự cũng gia tăng khi doanh nghiệp vẫn phải duy trì chi phí vận hành công trường, trả lương và lãi vay trong bối cảnh biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp. Thị trường lao động ngành xây dựng cũng trở nên cạnh tranh khi một số doanh nghiệp sẵn sàng trả lương cao gấp 2-3 lần để thu hút nhân lực.
Kết thúc quý I, backlog mảng xây lắp của Vinaconex đạt khoảng 16.753 tỷ đồng, trong đó các dự án đầu tư công chiếm khoảng 10.900 tỷ đồng. Doanh nghiệp đặt mục tiêu ký mới 4.000-6.000 tỷ đồng từ đầu tư công và thêm 2.000-3.000 tỷ đồng từ các dự án FDI trong năm 2026.
Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) cho rằng năm 2026 mở ra cơ hội lớn cho ngành khi Chính phủ đẩy mạnh giải ngân đầu tư công với quy mô lên tới 1 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, khối lượng công việc lớn cũng đi kèm những thách thức mang tính sống còn.
Theo ông, tác động từ xung đột Trung Đông đang đẩy giá nguyên vật liệu tăng mạnh. Có thời điểm giá dầu diesel tăng gấp đôi, từ 17.000 đồng lên 35.000 đồng/lít; nhựa đường và nhiều vật liệu xây dựng khác cũng leo thang. Đồng thời, lãi suất vay doanh nghiệp tăng từ khoảng 7-7,5% lên 11-12%/năm, làm gia tăng đáng kể chi phí tài chính.
Có thực sự lãi lớn?
Thực tế, chi phí gia tăng trong quý I đã bào mòn một phần lợi nhuận của doanh nghiệp. Dù vậy, nhờ doanh thu cải thiện, nhiều nhà thầu đầu ngành vẫn ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận.
Đơn cử, Xây dựng Hòa Bình báo lãi sau thuế gần 23 tỷ đồng trong quý đầu năm, tăng hơn 4 lần so với cùng kỳ. Tuy nhiên, mức tăng này chủ yếu đến từ nền so sánh thấp, khi quý I năm ngoái doanh nghiệp chỉ lãi khoảng 5 tỷ đồng.
Năm nay, doanh nghiệp xây dựng của ông Lê Viết Hải đặt mục tiêu doanh thu 10.000 tỷ đồng, tăng hơn gấp đôi so với năm trước, trong khi lợi nhuận sau thuế dự kiến đạt 250 tỷ đồng. Nếu hoàn thành, đây sẽ là lần đầu tiên kể từ năm 2022 công ty quay lại mốc doanh thu 5 chữ số. Dù vậy, kết quả quý I mới chỉ giúp doanh nghiệp hoàn thành trên dưới 10% kế hoạch doanh thu và lợi nhuận, đồng nghĩa áp lực cho các quý còn lại vẫn ở mức lớn.
Tương tự, Coteccons ghi nhận lợi nhuận sau thuế 119 tỷ đồng, tăng hơn 2 lần so với cùng kỳ. Tuy nhiên, nếu so với các quý gần nhất, con số này vẫn thấp hơn đáng kể, khi doanh nghiệp từng ghi nhận lần lượt khoảng 187 tỷ, 295 tỷ và 228 tỷ đồng.
Vì Coteccons tính niên độ tài chính 2025-2026 (từ 1/7/2025 đến 30/6/2026), nên sau 3 tháng đầu năm nay thì đã là quý III theo cách tính báo cáo tài chính doanh nghiệp. Lũy kế 9 tháng, doanh thu thuần của doanh nghiệp đạt 23.868 tỷ đồng, tăng 43% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt 642 tỷ đồng, tăng 75%.
Trong niên độ này, Coteccons đặt mục tiêu doanh thu 30.000 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 700 tỷ đồng. Với kết quả hiện tại, doanh nghiệp đã hoàn thành khoảng 80% kế hoạch doanh thu và gần 92% chỉ tiêu lợi nhuận. Tuy nhiên, mức hoàn thành cao chủ yếu đến từ hai quý trước, trong khi quý gần nhất chỉ đóng góp lần lượt 22% doanh thu và 17% lợi nhuận.
Trong khi đó, Vinaconex tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực với doanh thu thuần quý I đạt hơn 3.424 tỷ đồng, tăng 32% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, động lực tăng trưởng đến từ mảng bất động sản khi mang về gần 437 tỷ đồng, gấp 5,6 lần cùng kỳ. Bên cạnh đó, doanh thu tài chính cũng tăng mạnh khoảng 400%, lên hơn 234 tỷ đồng, chủ yếu từ lãi tiền gửi, cho vay và lãi trả chậm.
Lãnh đạo doanh nghiệp cho biết mảng xây lắp trong năm nay không được kỳ vọng cao, thậm chí "hòa vốn là may" do vẫn đối mặt nhiều áp lực. Trong bối cảnh đó, dù kết quả quý đầu năm khả quan, Vinaconex vẫn đặt kế hoạch kinh doanh 2026 theo hướng thận trọng, với doanh thu dự kiến hơn 15.400 tỷ đồng, giảm 22% so với năm trước và lợi nhuận sau thuế khoảng 1.037 tỷ đồng, giảm tới 73%.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
