|
|
Sau khi Tòa Tối cao bác bỏ quyền áp thuế khẩn cấp của ông Trump, nhiều doanh nghiệp tính toán đòi hoàn lại tiền thuế. Ảnh: Reuters. |
Ngày 20/2, Tòa án Tối cao Mỹ chính thức bác bỏ việc Nhà Trắng sử dụng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế năm 1977 (IEEPA) để áp thuế quan diện rộng.
Song theo giới chuyên gia, cuộc chiến pháp lý và hành chính nhằm đòi lại hàng trăm tỷ USD thuế nhập khẩu mới chỉ bắt đầu, khiến hàng nghìn doanh nghiệp chưa thể thở phào nhẹ nhõm.
Niềm vui ngắn hạn, bất ổn dài hạn
Trong quyết định được đánh giá có thể tạo hiệu ứng dây chuyền lên kinh tế toàn cầu nhiều năm tới, Tòa án Tối cao khẳng định Tổng thống Mỹ Donald Trump không có thẩm quyền dựa vào IEEPA để áp đặt thuế quan trên diện rộng đối với hàng nhập khẩu.
Cổ phiếu của nhiều doanh nghiệp bị ảnh hưởng tăng mạnh ngay sau thông tin được công bố, song đà tăng nhanh chóng thu hẹp do lo ngại về bất ổn chính sách. Cổ phiếu của tập đoàn bán lẻ lớn Target và tập đoàn thời trang Tapestry (công ty mẹ của Coach) chỉ nhích nhẹ trong phiên chiều, Reuters cho biết.
Ngay sau phán quyết của Tòa án Tối cao, ông Trump tổ chức họp báo thể hiện sự giận dữ, tuyên bố sẽ sử dụng các công cụ pháp lý khác để áp thuế bổ sung, bao gồm một mức thuế tạm thời 10% đối với toàn bộ hàng nhập khẩu. Đặc biệt, ông Trump cho rằng vấn đề hoàn thuế, nếu có, sẽ còn phải được giải quyết qua nhiều vòng kiện tụng kéo dài, Al Jazeera cho biết.
Động thái này cho thấy cuộc đối đầu giữa Nhà Trắng và cộng đồng doanh nghiệp có thể chưa dừng lại.
 |
| Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng sau khi Tòa Tối cao ra phán quyết ngày 20/2. Ảnh: Reuters. |
Suốt nhiều tháng qua, giới doanh nghiệp Mỹ đã phải xoay xở trước chính sách thương mại liên tục thay đổi, trong đó thuế quan trở thành công cụ trung tâm trong chương trình nghị sự của ông Trump khi không chỉ để xử lý vấn đề thâm hụt thương mại, mà còn gây sức ép với các chính phủ khác về chính sách và hành động của họ.
Theo các nhà kinh tế thuộc mô hình ngân sách Penn-Wharton, hơn 175 tỷ USD tiền thuế đã được thu có thể nằm trong diện hoàn trả. Điều đó đồng nghĩa hàng nghìn doanh nghiệp, không chỉ những đơn vị trực tiếp khởi kiện, sẽ phải cân nhắc liệu có theo đuổi yêu cầu hoàn tiền hay không.
Rick Woldenberg, Giám đốc điều hành hãng đồ chơi Learning Resources - một trong những công ty đầu tiên khởi kiện từ tháng 4 năm ngoái - cho rằng nếu chính phủ cần nguồn thu, vấn đề nên được đưa ra tranh luận tại Quốc hội. Ông gọi đây là “chiến thắng cho tất cả mọi người”.
Tuy nhiên, quá trình hoàn thuế không hề đơn giản. Giới chuyên gia cho rằng việc xử lý hồ sơ nhiều khả năng thuộc thẩm quyền của Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ, nơi đã tiếp nhận hơn 1.800 vụ kiện liên quan đến thuế quan kể từ tháng 4/2025 - con số tăng đột biến so với chưa đến 20 vụ trong cả năm 2024.
Tổng Thư ký Phòng Thương mại Quốc tế John Denton nhận định phán quyết của Tòa án Tối cao “đáng lo ngại vì gần như im lặng” về cơ chế hoàn tiền, mở ra khả năng một tiến trình hành chính phức tạp và kéo dài.
Olu Sonola, kinh tế trưởng Mỹ của Fitch Ratings, cảnh báo khả năng thuế quan quay trở lại dưới hình thức điều chỉnh là “đáng kể”. Ông cho rằng nếu cộng thêm quá trình hoàn thuế rối rắm, môi trường kinh tế sẽ bị bao phủ bởi “đám mây pháp lý và vận hành” kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.
Doanh nghiệp thận trọng
Dù phán quyết mang lại hy vọng, không phải mọi mức thuế quan đều được phán quyết vô hiệu. Ngành ôtô vẫn phải đối mặt với các mức thuế không bị ảnh hưởng bởi phán quyết mới. Thuế nhập khẩu 25% đối với xe vận chuyển từ Mexico và Canada được áp đặt dựa trên lý do an ninh quốc gia vẫn còn hiệu lực.
Hội đồng Chính sách Ôtô Mỹ - đại diện cho General Motors, Ford Motor Company và Stellantis - đã gửi thư tới nhóm thương mại của Tổng thống, đề nghị duy trì cơ chế tránh việc nhiều loại thuế chồng lên nhau đối với xe và linh kiện, theo Bloomberg.
 |
| Ông Trump tại Tổ hợp Ford River Rouge Complex ở Dearborn, bang Michigan, ngày 13/1. Ảnh: Reuters. |
Trước đó, ông Trump từng ký hai chỉ thị nhằm giảm bớt tác động của thuế quan lên ngành ôtô, bao gồm việc ngăn thuế chồng thuế. Tuy nhiên, kế hoạch áp thuế đồng loạt 10% mới và mở rộng điều tra thương mại có thể làm gia tăng chi phí cho các hãng xe đang phải gánh hàng tỷ USD chi phí bổ sung.
Trên thực tế, các doanh nghiệp trong lĩnh vực hàng hóa khác như tiêu dùng, may mặc, công nghiệp và linh kiện ôtô - vốn phụ thuộc vào sản xuất chi phí thấp tại châu Á - vẫn phải tính toán kỹ lưỡng trước nguy cơ thuế mới.
Nhiều năm lạm phát hậu Covid-19 đã khiến người tiêu dùng Mỹ nhạy cảm hơn với biến động giá cả, trong khi chi phí nhập khẩu tăng cao có nguy cơ bị chuyển trực tiếp vào giá bán lẻ.
Theo ước tính của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, khoảng 90% gánh nặng thuế quan thực tế do doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ chi trả, làm gia tăng áp lực chi phí trong nền kinh tế.
 |
| Áp lực tài khóa của Mỹ có thể gia tăng nếu thuế IEEPA của ông Trump bị bác bỏ. Biểu đồ: Reuters. |
Wade Kawasaki, CEO hãng sản xuất vành xe The Wheel Group tại California, cho biết công ty ông đã phải chịu thêm khoảng 20% chi phí dưới các mức thuế IEEPA. Để đòi hoàn tiền, đội ngũ của ông sẽ phải rà soát hàng nghìn giao dịch nhằm xác định số tiền được hoàn - một quy trình tốn kém thời gian và nhân lực.
Một số doanh nghiệp thậm chí bán quyền đòi hoàn thuế cho các nhà đầu tư bên ngoài, chấp nhận nhận trước 25-30 cent mỗi USD, đổi lại việc chuyển nhượng phần còn lại nếu thuế bị hủy bỏ. Giải pháp này giúp họ cải thiện dòng tiền trước mắt nhưng đồng nghĩa từ bỏ phần lợi ích tiềm năng lớn hơn trong tương lai.
Tập đoàn logistics DHL cho biết sẽ tận dụng công nghệ để hỗ trợ khách hàng xử lý hoàn thuế “chính xác và hiệu quả” nếu được chấp thuận.
Bruce Smith, Chủ tịch kiêm CEO Voltava - nhà cung ứng ôtô tại Michigan - nói ông ủng hộ nỗ lực cân bằng thương mại của chính quyền, nhưng mong muốn chính sách phải vừa cứng rắn vừa chiến lược, thay vì khó lường.
“Chúng ta có thể cứng rắn mà không cần tạo ra sự bất ổn”, ông nhấn mạnh.
Hiện phán quyết của Tòa án Tối cao được xem là chiến thắng pháp lý quan trọng của cộng đồng doanh nghiệp. Tuy nhiên, với cam kết áp thuế mới từ Nhà Trắng và hàng nghìn hồ sơ hoàn thuế đang chờ xử lý, môi trường thương mại Mỹ vẫn bị bao phủ bởi bất định.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
