Theo Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM, trước tác động kép từ xung đột Trung Đông và tình trạng khan hiếm nguồn cung xăng dầu đẩy cước vận tải tăng cao, nhiều doanh nghiệp phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất, giãn tiến độ giao hàng.
Khảo sát nhanh 231 doanh nghiệp trong Khu chế xuất, khu công nghiệp TP.HCM cho thấy đã có doanh nghiệp bị tác động đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, dù mức độ chưa nhiều trên diện rộng.
 |
| Các doanh nghiệp TP.HCM chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, xuất khẩu ứng phó linh hoạt với xung đột ở khu vực Trung Đông. |
Tuy nhiên trong trung và dài hạn, nhiều doanh nghiệp sẽ bị ảnh hưởng, đối mặt với khan hiếm nguyên liệu sản xuất khi chuỗi cung ứng linh kiện, nguyên - nhiên vật liệu và thị trường tiêu thụ bị đứt gãy. Các doanh nghiệp nhập khẩu linh kiện, nguyên nhiên vật liệu từ Trung Đông, EU qua eo biển Hormuz phải đi vòng Mũi Hảo Vọng (Nam Phi), làm tăng thời gian 3-4 tuần và tăng chi phí vận chuyển.
Theo Ban quản lý các Khu chế xuất, khu công nghiệp TP.HCM, hiện có 52 doanh nghiệp đã thực hiện biện pháp điều chỉnh kế hoạch sản xuất, để ứng phó với tình hình tăng vọt của chi phí nhiên liệu, logistics và giá nguyên vật liệu.
Các doanh nghiệp chủ động điều chỉnh sản xuất tập trung nhiều tại khu vực Bình Dương, với 25 doanh nghiệp; phía Bà Rịa - Vũng Tàu có 14 doanh nghiệp thay đổi kế hoạch sản xuất kinh doanh và trung tâm TP.HCM cũng có 13 doanh nghiệp.
Ngoài điều chỉnh kế hoạch sản xuất, các doanh nghiệp cũng tính toán điều chỉnh thời gian giao nhận hàng. Đã có 27 doanh nghiệp (trong nhóm khảo sát) cho biết họ bị ảnh hưởng do kéo dài thời gian giao hàng trên 10 ngày, đẩy phí logistics tăng cao, nhiều nơi mức tăng đến trên 30%. Cùng với đó, lộ trình vận chuyển cũng bị thay đổi.
Nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu cho biết đã nhận thông báo giá cước tăng 2.000-4.000 USD mỗi container, tùy loại 20 feet hoặc 40 feet, thậm chí có tuyến tăng gần gấp đôi so với trước đây. Điều này buộc cả doanh nghiệp xuất khẩu và nhà nhập khẩu phải tính toán lại phương án kinh doanh, đàm phán với đối tác, nhằm chia sẻ chi phí phát sinh.
 |
| Ngành hàng may mặc và giày da đang đối diện với nguy cơ bị hủy đơn hàng mùa hè từ đối tác EU, do không đảm bảo thời gian giao hàng. |
Các doanh nghiệp cũng lên phương án đàm phán với đối tác, để chia sẻ chi phí phát sinh do nguyên nhân bất khả kháng, duy trì đơn hàng đã ký kết.
Ông Phạm Quang Anh, Tổng giám đốc Công ty May mặc Dony, cho biết Trung Đông là thị trường quan trọng của doanh nghiệp, đặc biệt là Jordan - nơi chiếm hơn 20% kim ngạch xuất khẩu của Dony trong nhiều năm qua. Ảnh hưởng của xung đột đang khiến chi phí vận chuyển tăng và thời gian giao hàng kéo dài, khiến nhiều đối tác lo nguy cơ lỡ mùa bán hàng.
Hiện Dony đang tăng công suất để kịp tiến độ. Tuy nhiên, dù sản xuất xong cũng chưa chắc đặt được tàu hoặc tàu đến đúng lịch.
Các đơn hàng của doanh nghiệp chủ yếu theo điều kiện FOB, nên không chịu rủi ro trực tiếp về cước biển. Tuy nhiên, nếu chi phí vận chuyển tăng quá cao ảnh hưởng đến việc bán hàng của đối tác, doanh nghiệp sẵn sàng hỗ trợ khoảng 500-1.000 USD mỗi container, để chia sẻ lợi nhuận và duy trì quan hệ lâu dài.
"Trường hợp không may biến động kéo dài, doanh nghiệp cũng đã có phương án dự phòng là đa dạng hóa thị trường. Bên cạnh Mỹ và Trung Đông, chúng tôi đang mở rộng sang châu Phi, châu Âu, Đông Nam Á và đẩy mạnh thị trường nội địa từ năm 2025", ông Quang Anh chia sẻ.
 |
| Vài năm gần đây, ngành may mặc dần đẩy mạnh thị trường trong nước khi biến động địa chính trị toàn cầu khó lường. |
Thống kê các ngành, lĩnh vực bị ảnh hưởng trực tiếp là xăng dầu, hóa chất, phân bón; điện tử và linh kiện; may mặc và giày da; hóa chất. Đặc biệt, ngành may mặc và giày da đang đối diện với nguy cơ bị hủy đơn hàng mùa hè từ đối tác EU, do không đảm bảo thời gian giao hàng.
Các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu thực phẩm và thủy hải sản cũng bị ảnh hưởng trực tiếp, do không phận khu vực bị hạn chế, các chuyến bay vận tải bị hủy, bị thay đổi lộ trình, làm tăng cước phí hàng không và gây rủi ro hư hỏng hàng, nhất là nhóm thực phẩm tươi sống, đông lạnh.
Hiện container lạnh trở nên cực kỳ khó khăn và đắt đỏ, tôm, cá tra xuất đi EU hoặc các nước Trung Đông (như Jordan, UAE) đang bị kẹt tại các cảng trung chuyển.
Ngành chế biến nông sản xuất khẩu cũng khó khăn, nhất là các doanh nghiệp có thị trường xuất khẩu sang khu vực Trung Đông và Bắc Phi.
Doanh nghiệp nhận định biến động địa chính trị trong vài năm gần đây đã buộc họ phải thay đổi cách tiếp cận thị trường và hướng sản xuất, không nên phụ thuộc quá lớn vào một thị trường hay chuỗi cung ứng nhất định. Chiến lược của nhiều doanh nghiệp là tập trung tích hợp nguồn lực, hợp tác với các đối tác vệ tinh để sản xuất.
Các mô hình sản xuất linh hoạt sẽ giúp duy trì việc làm ổn định cho người lao động, giảm áp lực chi phí vận hành trong giai đoạn thị trường biến động khó lường.
Theo Sở Tài chính TP.HCM, xung đột hiện tại có thể tác động đến một số lĩnh vực như chi phí logistics, sản xuất công nghiệp, hoạt động phân phối trong lĩnh vực thực phẩm - bán lẻ.
Thành phố đang tăng cường nắm bắt tình hình hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu và logistics, để kịp thời đề xuất các giải pháp tháo gỡ khó khăn, ổn định hoạt động sản xuất kinh doanh.
Thành phố cũng tiếp tục triển khai nhiều giải pháp cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các dòng vốn đầu tư mới, đặc biệt là các dự án trong lĩnh vực công nghệ cao, sản xuất thông minh và logistics.
Cùng với đó, TP.HCM sẽ tập trung phát huy vai trò là trung tâm kinh tế lớn của cả nước, tăng cường kết nối với các địa phương, để hình thành chuỗi cung ứng ổn định, nâng cao khả năng thích ứng của nền kinh tế trước những biến động từ bên ngoài.
