Điều gì xảy ra khi nhiễm giun sán, lâu ngày không xổ?

PGS.TS Lê Trần Anh, khoa Vi sinh - Sinh học phân tử, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết Việt Nam có khí hậu nóng ẩm, thuận lợi cho nhiều loại mầm bệnh phát triển, trong đó có các loại giun sán. Thói quen ăn uống chưa hợp vệ sinh như ăn rau sống, uống nước chưa đun sôi, ăn thịt, cá, tôm, cua sống hoặc nấu chưa chín, cùng việc thường xuyên tiếp xúc với đất và vật nuôi khiến nguy cơ nhiễm giun sán khá phổ biến.

Đáng lo ngại, tình trạng nhiễm giun sán thường diễn tiến âm thầm. Nhiều người mang ký sinh trùng trong cơ thể suốt nhiều năm mà không hay biết, chỉ phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng nặng.

Hậu quả khi nhiễm giun sán kéo dài

Theo chuyên gia, giun sán không chỉ ký sinh trong đường tiêu hóa mà còn có thể xâm nhập nhiều cơ quan nội tạng như gan, phổi, não, mắt… Chúng không chỉ "chiếm đoạt" chất dinh dưỡng mà còn phá hủy mô, gây viêm, tạo ổ áp xe và tổn thương kéo dài.

Tùy vị trí ký sinh, hậu quả có thể rất khác nhau:

• Tại đường tiêu hóa: Giun sán hút chất dinh dưỡng khiến người bệnh sụt cân, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa, thiếu máu, giảm sức đề kháng. Tình trạng này đặc biệt nguy hiểm với trẻ em và phụ nữ mang thai - những nhóm cần nhiều dưỡng chất.
• Tại gan và đường mật: Có thể gây viêm, áp xe gan với biểu hiện đau hạ sườn phải, sốt kéo dài, vàng da. Nhiễm lâu ngày có nguy cơ dẫn đến xơ gan, tắc mật, sỏi mật, suy giảm chức năng gan, thậm chí ung thư gan.
• Tại phổi: Người bệnh có thể ho kéo dài, đau ngực, khó thở, đôi khi khạc đờm lẫn máu. Một số trường hợp hình thành tổn thương hoặc tràn dịch màng phổi, dễ nhầm với lao phổi.
• Tại hệ thần kinh: Có thể gây đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, co giật và để lại di chứng lâu dài.
• Tại mắt: Ấu trùng ký sinh trong nhãn cầu gây viêm, sưng đau, nhìn mờ, thậm chí mất thị lực vĩnh viễn.
• Dưới da hoặc trong cơ: Xuất hiện các cục nhỏ di động, gây ngứa hoặc đau, khiến người bệnh lo lắng kéo dài. Một số trường hợp có biểu hiện dị ứng toàn thân, nổi mề đay tái đi tái lại.

Theo PGS Lê Trần Anh, đặc biệt, ở người suy giảm miễn dịch như mắc ung thư, dùng corticoid kéo dài hoặc sau ghép tạng, một số loại giun sán có thể bùng phát mạnh và gây tổn thương nặng nề. Ví dụ, giun lươn có thể gây hội chứng lan tràn, tấn công nhiều cơ quan và đe dọa tính mạng.

Hình ảnh phim chụp của bệnh nhân tổn thương gan và tổn thương lạc chỗ do sán lá gan lớn đồng nhiễm sán lá phổi, giun đũa, sán lá gan nhỏ. Ảnh: BVCC.

Khi nào cần đi khám, sàng lọc giun sán?

Vị chuyên gia khuyến cáo nên đi khám hoặc xét nghiệm khi xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu kéo dài, không rõ nguyên nhân như:

• Đau bụng âm ỉ, đầy hơi, rối loạn tiêu hóa
• Đau tức vùng gan
• Ho lâu ngày, có đờm, khò khè hoặc khó thở
• Mẩn ngứa, nổi mề đay tái đi tái lại
• Mờ mắt, đau hốc mắt, giảm thị lực
• Đau đầu, chóng mặt, co giật, mệt mỏi bất thường
• Xuất hiện cục lạ dưới da, có thể di động hoặc gây ngứa

Nếu có các biểu hiện trên và từng ăn rau sống, thực phẩm chưa nấu chín, uống nước chưa đun sôi, hoặc thường xuyên tiếp xúc với đất và động vật, người dân nên chủ động đi khám, sàng lọc sớm để phát hiện và điều trị kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.