Chỉ tính trong 3 ngày đầu tiên của chiến dịch và với riêng Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Iran đã phóng 165 tên lửa đạn đạo, hai tên lửa hành trình và hơn 500 máy bay không người lái. Hệ thống phòng thủ của UAE đã đánh chặn phần lớn số đó - hơn 92% số mục tiêu.
Qatar cũng ghi nhận tỷ lệ đánh chặn lên tới 96% trong những đợt tấn công đầu tiên. Ở góc nhìn quân sự thuần túy, đó là một thành công đáng kể. Nhưng nếu nhìn từ góc độ kinh tế chiến tranh, câu chuyện trở nên phức tạp hơn nhiều.
Tổng chi phí Iran bỏ ra để tấn công UAE được ước tính vào khoảng 177-360 triệu USD. Nhưng để đánh chặn những mục tiêu đó, UAE có thể phải chi từ 1,45-2,28 tỷ USD.
Hệ thống phòng thủ hào nhoáng
Từ sau Thế chiến II, Mỹ đặt trọng tâm vào ưu thế không quân, trong khi năng lực pháo binh và phòng không mặt đất không được ưu tiên tương xứng. Hiện nay, lưới phòng không lục quân Mỹ chủ yếu dựa vào ba lớp: Stinger tầm ngắn, Patriot tầm trung - cao và THAAD (Hệ thống phòng thủ khu vực tầm cao cuối).
 |
| Cách thức hoạt động của hệ thống phòng thủ tầm cao THAAD (Mỹ). Dữ liệu: WSJ. |
Hệ thống THAAD, một hệ thống phòng thủ di động, cung cấp cho Lực lượng Phòng vệ Israel thêm một lớp phòng thủ khác để bảo vệ các thành phố, quân đội và các cơ sở khỏi các tên lửa đạn đạo tầm ngắn và tầm trung tương tự những tên lửa Iran đã triển khai trong cuộc tấn công gần đây nhất.
THAAD được thiết kế để đánh chặn tên lửa đạn đạo tầm ngắn và tầm trung trong giai đoạn cuối của chuyến bay. Khẩu đội THAAD đầu tiên được triển khai hoạt động trong quân đội Mỹ vào năm 2008.
Theo nhà sản xuất Lockheed Martin, mỗi khẩu đội THAAD gồm 6 xe mang phóng với 8 đạn tên lửa/xe, 2 radar tìm kiếm và chỉ thị mục tiêu AN/TPY-2, 2 trung tâm chiến thuật di động. Hệ thống này có thể đánh chặn tên lửa ở cự ly 200 km, tầm cao 150 km.
Bên cạnh THAAD, Israel còn triển khai 4 hệ thống đánh chặn tên lửa khác bao gồm Iron Dome (Vòm Sắt), David’s Sling (Ná bắn đá của David), Arrow (Mũi tên) và Iron Beam (Tia Sắt).
Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất là 5 hệ thống này đều tốn kém và khó sản xuất. Theo báo cáo của Al-Rai Daily, một tên lửa đánh chặn Iron Dome có giá khoảng 50.000 USD, trong khi tên lửa của David’s Sling và Arrow 3 có giá từ 1-4 triệu USD.
Ngược lại, các tên lửa của Iran như Fateh-110 và Zolfaghar chỉ có giá từ 110.000-150.000 USD. Sự chênh lệch về chi phí này rõ ràng đang có lợi cho Iran. Một đợt tấn công của Iran có thể tốn chưa đầy 1 triệu USD, trong khi Israel có thể phải chi gấp 5-10 lần số tiền đó để phòng thủ.
Không đủ tên lửa đánh chặn
Mỹ, Israel và các quốc gia Vùng Vịnh phần lớn phụ thuộc vào hệ thống phòng thủ do Mỹ sản xuất, đồng nghĩa họ đang cùng chia sẻ một chuỗi cung ứng.
Trong cuộc chiến kéo dài 12 ngày giữa Israel và Iran hồi tháng 6, dù đã triển khai đến 2 tổ hợp THAAD tại Israel, điều đó vẫn chưa đủ.
 |
| Điểm yếu của THAAD là số lượng đạn cực kỳ hạn chế và giá thành quá cao - mỗi quả khoảng 13 triệu USD. Ảnh: Reuters. |
Các quan chức Mỹ tiết lộ với Wall Street Journal, cùng phối hợp với các hệ thống phòng thủ của Israel, binh sĩ Mỹ vận hành THAAD đã khai hỏa với tốc độ chóng mặt, sử dụng hơn 150 tên lửa đánh chặn để ngăn chặn loạt đạn đạo của Iran. Con số này tương đương gần 1/4 tổng số đạn đánh chặn mà Lầu Năm Góc từng đặt mua.
Từ năm 2010 đến nay, Mỹ mới chỉ mua khoảng 650 quả đạn THAAD. Trong năm 2026, dự kiến chỉ bổ sung thêm 37 quả. Với tốc độ sản xuất 100 quả/năm như hiện nay của Lockheed Martin, việc thay thế số đạn tiêu hao trong chiến sự có thể kéo dài hơn một năm và ngốn tới 2 tỷ USD.
Không chỉ thiếu tên lửa, theo trung tướng Brad Cooper, lực lượng phòng thủ của Mỹ còn thiếu thời gian để nghỉ ngơi, bảo trì và huấn luyện.
Theo mô hình lý tưởng của Lục quân Mỹ, cứ một hệ thống THAAD triển khai thì cần 2 hệ thống dự phòng: một để bảo trì, một để huấn luyện.
Tuy nhiên, thực tế đang rất báo động khi có tới 5/7 hệ thống đang ở tuyến đầu khiến Mỹ đối mặt với “khủng hoảng chu kỳ luân phiên”, khi các đơn vị không có thời gian nghỉ ngơi giữa các lần triển khai.
Để giải quyết bài toán, phía Mỹ đã triển khai tổ hợp Patriot cho cấu trúc phòng thủ, đảm nhiệm phần lớn trách nhiệm bảo vệ bầu trời Mỹ và các đồng minh tại khu vực Trung Đông.
Theo thông tin từ UAE, hệ thống phòng không Patriot do Mỹ sản xuất đạt tỷ lệ đánh chặn trên 90% đối với UAV Shahed và một số tên lửa đạn đạo.
Tuy nhiên, mỗi tên lửa đánh chặn PAC-3 có giá khoảng 4 triệu USD, trong khi một UAV Shahed chỉ tiêu tốn chừng 20.000 USD.
Những đợt tấn công dồn dập của Iran đang đặt hệ thống phòng không của Mỹ và các đồng minh ở Trung Đông dưới áp lực lớn. Nhiều chuyên gia cảnh báo các tổ hợp Patriot tại khu vực có nguy cơ cạn kiệt tên lửa đánh chặn, trong khi khả năng bổ sung kho dự trữ trong ngắn hạn vẫn còn hạn chế.
Thậm chí, phát biểu tại cuộc họp nội các ngày 10/3, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung cho biết gần đây đã nảy sinh tranh luận về việc lực lượng Mỹ đồn trú tại Hàn Quốc vận chuyển một số khí tài, bao gồm các khẩu đội pháo và hệ thống phòng không, ra khỏi lãnh thổ nước này, Reuters đưa tin.
 |
| Một hệ thống phòng không của Israel hoạt động khi tên lửa được phóng từ Iran. Ảnh: Reuters. |
Theo tờ Chosun Ilbo, một số khẩu đội Patriot đã được rút khỏi Căn cứ không quân Osan và có thể sẽ được điều động tới các căn cứ quân sự Mỹ tại Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Tuy nhiên, giới chức Hàn Quốc chưa xác nhận thông tin này.
Theo nguồn tin phương Tây, Mỹ gần đây thậm chí còn trì hoãn việc đáp ứng một số yêu cầu bổ sung tên lửa phòng không từ các quốc gia Vùng Vịnh.
Trước áp lực đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang cân nhắc viện dẫn Đạo luật Sản xuất Quốc phòng nhằm buộc các nhà thầu quốc phòng tăng tốc sản xuất vũ khí.
Trên mạng xã hội, ông Trump khẳng định kho vũ khí của Mỹ “gần như vô hạn”. Tuy nhiên, ngay trong cùng dòng trạng thái, ông cũng thừa nhận rằng ở phân khúc vũ khí công nghệ cao nhất, năng lực dự trữ vẫn chưa đạt mức mong muốn, đồng thời chỉ trích chính quyền tiền nhiệm của ông Joe Biden vì đã viện trợ quá nhiều vũ khí cho Ukraine.
Những nhà khoa học tiên phong
"Những nhà khoa học tiên phong" là một cuốn sách thú vị về lịch sử của những phát minh nổi tiếng. Để có được những đóng góp vĩ đại cho nhân loại, các nhà khoa học nổi tiếng đã làm việc với lòng say mê và tinh thần học hỏi không ngừng.
