|
|
Sự căng thẳng ở một người thành công thực sự có thể kích hoạt các giai đoạn bệnh tâm thần. Ảnh: Freepik. |
Trong phòng khám tâm thần, ngày càng nhiều bệnh nhân bước vào với lý lịch khiến bác sĩ cũng phải bất ngờ: doanh nhân thành đạt, người giữ vị trí quản lý cao, có sự nghiệp vững vàng và nền tảng tài chính ổn định. Họ không thiếu tiền, cũng không thiếu thành công, nhưng lại đang cạn kiệt về tinh thần.
Nói với Tri Thức - Znews, bác sĩ Vũ Sơn Tùng, Phòng khám Rối loạn cảm xúc, Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, trầm cảm và rối loạn lo âu không chừa một ai. Đằng sau vẻ ngoài mạnh mẽ, thành công, nhiều người đang âm thầm "gục ngã" mà chính họ cũng không nhận ra.
Cứ nghĩ mình sẽ ổn thôi
Một trường hợp khiến bác sĩ Tùng nhớ mãi là nữ doanh nhân tên Ngọc (hơn 40 tuổi), điều hành công việc kinh doanh ổn định suốt nhiều năm. Trong mắt đối tác và nhân viên, chị Ngọc luôn xuất hiện với hình ảnh mạnh mẽ, quyết đoán, tràn đầy năng lượng. Nhưng phía sau vẻ ngoài đó là một cơ thể và tinh thần đã cạn kiệt.
"Bệnh nhân mất ngủ triền miên, luôn trong trạng thái mệt mỏi, không còn hứng thú với công việc lẫn cuộc sống. Có thời điểm, người phụ nữ này rơi vào tuyệt vọng, cảm thấy 'không còn ý nghĩa để tiếp tục'", bác sĩ Tùng kể.
Sự thay đổi âm thầm kéo dài cho đến khi gia đình nhận ra những dấu hiệu bất thường và đưa chị đi khám. Kết quả, bệnh nhân được chẩn đoán trầm cảm nặng - một tình trạng cần điều trị nghiêm túc và lâu dài.
Quá trình điều trị không chỉ dừng ở thuốc. Bác sĩ cùng gia đình hỗ trợ bệnh nhân Ngọc điều chỉnh lối sống, sắp xếp lại nhịp sinh hoạt, cân bằng giữa công việc và nghỉ ngơi, duy trì vận động thể chất và tăng cường kết nối với người thân.
Nhờ sự đồng hành chặt chẽ của gia đình và tuân thủ phác đồ điều trị, tình trạng của người phụ nữ này dần ổn định. Hiện nay, chị Ngọc vẫn tiếp tục công việc kinh doanh nhưng với nhịp sống chậm hơn, lành mạnh hơn.
 |
| Bác sĩ Vũ Sơn Tùng, Phòng khám Rối loạn cảm xúc, Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, thăm khám cho bệnh nhân. Ảnh: Phương Anh. |
Khác với người phụ nữ trên, Minh Hoàng (48 tuổi) từng tự an ủi rằng những bất ổn tâm lý của mình rồi sẽ qua. Hơn 10 năm gây dựng công ty riêng, anh trải qua đủ thăng trầm của thương trường.
Khi doanh nghiệp mở rộng, thêm chi nhánh, người đàn ông phải đi công tác liên tục, xa gia đình nhiều hơn. Cũng từ đó, cảm giác cô đơn, áp lực và mệt mỏi ngày càng lớn.
"Bạn luôn phải tỏ ra mạnh mẽ, chứng tỏ giá trị của mình. Ngày nào cũng là một cuộc chiến", anh tâm sự với bác sĩ Trần Thị Hồng Thu, Phó giám đốc Bệnh viện Tâm thần Ban ngày Mai Hương. Nhưng thực tế, đêm nào anh cũng trằn trọc không ngủ, cơ thể rã rời, tinh thần suy kiệt.
Dần dần, anh bỏ bữa, tự nhốt mình trong bóng tối. Chỉ khi uống rượu bia đến say mèm, anh mới cảm thấy "dễ thở” hơn". Tình trạng kéo dài khiến sức khỏe anh xuống dốc rõ rệt như tim đập nhanh, hay quên, rối loạn tiêu hóa, thường xuyên ốm vặt. Khi đi khám, anh mới nhận ra mình đã sống chung với rối loạn lo âu trong thời gian dài mà không hề hay biết.
Khi áp lực ẩn sau vẻ ngoài chỉn chu
Theo bác sĩ Trần Thị Hồng Thu, Phó giám đốc Bệnh viện Tâm thần Ban ngày Mai Hương, những người thành công hoặc giữ vị trí cao thường có rất ít thời gian cho bản thân và gia đình. Họ hiếm khi có những khoảng lặng để phục hồi tâm trí, yếu tố dễ dẫn đến kiệt sức kéo dài.
"Sự căng thẳng ở một người thành công thực sự có thể kích hoạt các giai đoạn bệnh tâm thần", bà Thu nhận định.
 |
| Dấu hiệu điển hình của rối loạn lo âu là cảm giác lo lắng thường trực, khó tập trung. Ảnh: Freepik. |
Dấu hiệu điển hình của rối loạn lo âu là cảm giác lo lắng thường trực, khó tập trung. Người bệnh luôn bận tâm đến cách người khác nhìn nhận mình, ám ảnh bởi những đánh giá xung quanh, cố gắng làm hài lòng mọi người và sợ người khác tức giận.
Điều đáng nói là trạng thái này thường bị che giấu sau vẻ ngoài chỉn chu, chuyên nghiệp. "Vì nhiều lý do, một số người vẫn tỏ ra 'ổn' trong khi bên trong họ cảm thấy như đang chết đuối", bác sĩ Thu nói.
Ngoài ra, người bệnh còn có xu hướng suy nghĩ quá mức, tự nghi ngờ bản thân, liên tục so sánh, chạy đua, không thể thư giãn. Những rối loạn tâm lý này dần biểu hiện bằng triệu chứng cơ thể như đau đầu, nhức mỏi, rối loạn tiêu hóa, tim đập nhanh, khó ngủ, tê tay chân, “sương mù não”.
Không phải lúc nào cũng cần dùng thuốc
Các chuyên gia cho rằng stress là một phần tất yếu của cuộc sống hiện đại. Điều quan trọng là mỗi người cần sớm nhận diện vấn đề và học cách ứng phó, tránh để căng thẳng trở thành mạn tính.
Theo bác sĩ Vũ Sơn Tùng, không phải tất cả rối loạn tâm thần đều cần dùng thuốc. Việc điều trị phụ thuộc vào mức độ và thể bệnh.
 |
| Theo bác sĩ Vũ Sơn Tùng, không phải tất cả rối loạn tâm thần đều cần dùng thuốc. Ảnh: Freepik. |
Với các trường hợp nhẹ như lo âu thoáng qua, mất ngủ ngắn hạn, bác sĩ có thể chỉ cần tư vấn, hướng dẫn thay đổi lối sống, vệ sinh giấc ngủ, tập thể dục, thư giãn, cân bằng công việc và nghỉ ngơi. Một số trường hợp dùng thuốc hỗ trợ giấc ngủ trong thời gian ngắn.
"Nhiều bệnh nhân chỉ cần được lắng nghe, được hướng dẫn đúng cách là đã cải thiện rõ rệt", bác sĩ Tùng cho biết.
Ngược lại, với các trường hợp trung bình và nặng, đặc biệt khi có rối loạn hành vi, hoang tưởng, ảo giác, trầm cảm nặng hoặc nguy cơ tự sát, việc dùng thuốc là cần thiết và phải được theo dõi chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên duy trì các kỹ năng chăm sóc sức khỏe tâm thần như thiền, tập thể dục (chạy bộ, đi bộ), ăn uống lành mạnh, tìm kiếm thú vui cá nhân, gặp gỡ bạn bè, tham gia hoạt động thiện nguyện. Trường hợp nặng cần khám bác sĩ tâm thần để được điều trị kết hợp thuốc và liệu pháp tâm lý hành vi (CBT).
"Được lắng nghe, chia sẻ và thấu hiểu sẽ giúp người trầm cảm ẩn trút bỏ gánh nặng tâm lý, từ đó tìm ra những giải pháp tích cực cho bản thân", bác sĩ Thu nhấn mạnh.
Tò mò về nghề y, về một nghề nghiệp luôn có tác động đến cuộc đời bạn nhưng luôn đầy những thông tin kỹ thuật khó hiểu? Đây là một số giới thiệu của mục Sức khỏe dành cho bạn:
Ký túc xá - Cá tốc ký: Cuốn sách kể về đời sống của sinh viên Đại học Y Hà Nội, chủ yếu xoay quanh đời sống ký túc xá, nơi tác giả đã trải qua tuổi trẻ cùng 10 thành viên khác trong phòng 110 E2.
Chạy trời không khỏi đau: Tập hợp các ghi chép của tác giả Adam Kay trong 6 năm hành nghề y từ 2004 đến 2010, cuốn sách là bản báo cáo không khoan nhượng về công việc của đội ngũ y tế của Vương quốc Anh đang làm việc ngày đêm nhưng chưa được nhìn nhận và tôn trọng đúng mức.
