Ngày 2/7, Đại học Kiến trúc TP.HCM (UAH) phối hợp với Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM (HIDS) tổ chức hội thảo khoa học "Định hình cấu trúc không gian siêu đô thị TP.HCM trong bối cảnh mới". Hội thảo diễn ra trong bối cảnh TP.HCM đang xây dựng quy hoạch thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm.
Cực chiến lược "6+1"
Dựa trên các động lực nền tảng về thể chế, tài chính không gian, hạ tầng, kinh tế đổi mới sáng tạo... TS.KTS Phạm Ngọc Tuấn, Trưởng Khoa Quy hoạch, Đại học Kiến trúc TP.HCM (UAH), đề xuất cấu trúc không gian "siêu" đô thị TP.HCM nên được tổ chức theo mô hình "6+1" cực chiến lược.
 |
| TS.KTS Phạm Ngọc Tuấn - Trưởng Khoa Quy hoạch, Đại học Kiến trúc TP.HCM (UAH) trình bày tham luận tại hội thảo ngày 2/7. Ảnh: BTC. |
Theo đó, lõi trung tâm tiếp tục giữ vai trò hạt nhân phát triển kinh tế - tài chính khu vực và quốc tế; khu vực TP Thủ Đức, Thuận An và Dĩ An cũ trở thành cực đổi mới sáng tạo gắn với các trường đại học; Bình Dương, Tân Uyên là cực công nghiệp đổi mới sáng tạo; khu vực Cái Mép - Thị Vải, Phú Mỹ kết nối cảng trung chuyển Cần Giờ hình thành cực kinh tế biển và logistics; Vũng Tàu cùng Cần Giờ phát triển thành cực sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng; Côn Đảo thành một cực phát triển mới của thành phố, hướng tới đảo xanh sinh thái.
Đặc biệt, với cực thứ 7, Trưởng khoa Quy hoạch, Đại học Kiến trúc TP.HCM (UAH) đề xuất cấu trúc không gian TP.HCM mới gắn với đô thị sân bay Long Thành. Theo ông, các trung tâm tài chính khu vực và quốc tế như TP.HCM phải có lực hút và kết nối nhanh với các đầu mối giao thông, đặc biệt là sân bay.
TS.KTS Phạm Ngọc Tuấn cũng nhấn mạnh đô thị sân bay không chỉ là sân bay riêng lẻ mà còn tích hợp nhiều chức năng như khu phi thuế quan, khu đô thị. Nếu kết nối tốt giữa TP.HCM với nơi này sẽ hình thành hệ sinh thái cộng hưởng, thu hút các tập đoàn, doanh nghiệp lớn của thế giới đến đầu tư.
Theo ông Tuấn, rào cản lớn nhất của sân bay Long Thành hiện nay là hạ tầng giao thông kết nối, không chỉ với TP.HCM mà cả với Đồng Nai, vì vậy cả 2 địa phương cần ưu tiên đầu tư sớm các tuyến đường kết nối.
Cũng theo giảng viên Đại học Kiến trúc TP.HCM, thành phố tương lai của TP.HCM cần được kiến tạo dựa trên mạng lưới giá trị gồm giá trị con người - sáng tạo - cộng đồng; giá trị không gian - giao thông - môi trường; và giá trị thể chế - chính sách - toàn cầu. Khi đó, "siêu" đô thị TP.HCM sẽ phát triển theo mô hình đa cực, hướng tới chất lượng sống hàng đầu khu vực.
Cũng tại hội thảo, ThS.KTS Vũ Chí Kiên - Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM (HIDS) đưa ra 4 khuyến nghị cho thành phố. Ông cho rằng TP.HCM cần xác định rõ khái niệm, phân định rạch ròi giữa cấu trúc không gian và cấu trúc phát triển kinh tế, đồng thời sử dụng các khái niệm theo chuẩn mực quốc tế để tránh nhầm lẫn.
Bên cạnh đó, TP.HCM cần kế thừa có chọn lọc giữa các kỳ quy hoạch, bảo đảm tính liên tục nhưng đồng thời áp dụng các mô hình cấu trúc đô thị đã thành công trên thế giới nhằm tránh lãng phí thời gian và chi phí đầu tư. Còn các cực phát triển cần được chuyên môn hóa sâu, tập trung vào những lĩnh vực thế mạnh thay vì phát triển đa ngành, thiếu trọng tâm như hiện nay.
Đồng thời, TP.HCM cần quy hoạch các hành lang chức năng, kết nối những cực có cùng chức năng hoặc có tính bổ trợ lẫn nhau để tối ưu hóa năng lực phát triển của từng khu vực, qua đó tạo động lực tăng trưởng hai con số theo mục tiêu của Trung ương.
Đề xuất TP.HCM thanh toán dự án BT bằng quỹ đất dọc tuyến giao thông
Theo TS.KTS Hoàng Tùng, Trưởng Ban Đô thị, HĐND TP.HCM, các định hướng lớn của quy hoạch cơ bản đã nhận được sự đồng thuận, song thách thức vẫn nằm ở nguồn lực đầu tư. Trong giai đoạn trung hạn 2026-2030, tổng nhu cầu vốn đầu tư để triển khai các chương trình, dự án trọng điểm của thành phố ước tính gần 3 triệu tỷ đồng, trong khi nguồn lực hiện mới cân đối được khoảng 1,1-1,2 triệu tỷ đồng, đồng nghĩa còn thiếu gần 2 triệu tỷ đồng.
Để lấp khoảng trống này, theo ông, TP.HCM không thể tiếp tục trông chờ vào ngân sách Trung ương, ngay cả khi huy động thêm vốn vay nước ngoài hoặc phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, quy mô cũng chỉ khoảng 200.000 tỷ đồng, chưa đủ để đáp ứng nhu cầu đầu tư hạ tầng trong giai đoạn tới.
Do đó, TS.KTS Hoàng Tùng cho rằng TP.HCM cần những giải pháp hoàn toàn khác biệt, trong đó có mô hình TOD (phát triển đô thị theo hướng giao thông công cộng) và phát huy giá trị đất đai từ hệ thống giao thông. Cùng với đó, phương thức đối tác công - tư (PPP), hợp đồng BT (Xây dựng - Chuyển giao) cũng được xem là hướng đi tiềm năng để thu hút nguồn lực xã hội.
Ông Tùng chứng minh nhiều dự án lớn trước đây chưa thể triển khai do hạn chế về nguồn lực, nhưng kể từ khi TP.HCM dùng cơ chế đặc thù để thu hút nguồn vốn xã hội, nhiều dự án quy mô lớn, trọng điểm đã được triển khai như cao tốc đô thị Hồ Tràm - sân bay Long Thành, tuyến đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu... vừa được khởi công ngày 1/7.
Hiện nay, TP.HCM thanh toán cho nhà đầu tư dự án BT bằng quỹ đất sẵn có, nhưng sắp tới địa phương phải khai thác chính quỹ đất hình thành dọc các tuyến giao thông do dự án tạo ra.
"Cách làm này vừa tạo nguồn thu để đầu tư hạ tầng, vừa thúc đẩy phát triển đô thị, hình thành các không gian kinh tế mới, góp phần giải quyết phần thiếu hụt gần 2 triệu tỷ đồng", Trưởng Ban Đô thị, HĐND TP.HCM nói.
Ngoài các phương thức hiện có, ông Tùng kiến nghị TP.HCM tiếp tục kiến nghị Trung ương cho phép các phương thức đầu tư vượt trội và mạnh mẽ hơn nhằm huy động nguồn lực xã hội đầu tư vào hạ tầng.
"Quy hoạch có tầm nhìn xa đến đâu, việc đầu tiên cần làm vẫn là đầu tư hạ tầng để kết nối các chuỗi đô thị và khu chức năng kinh tế lớn", ông nhấn mạnh.
 |
| Các diễn giả tham gia thảo luận bàn tròn, đề xuất định hướng cấu trúc không gian "siêu" đô thị TP.HCM trong bối cảnh mới. Ảnh: Thảo Liên. |
Đồng quan điểm, ThS.KTS Huỳnh Thanh Khiết - Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM - cho hay việc sử dụng nguồn lực xã hội sẽ giúp triển khai các dự án nhanh hơn, đồng thời dành ngân sách Nhà nước đầu tư cho những công trình công ích khác.
Theo ông, từ nay đến năm 2030, thành phố xác định tập trung đầu tư hạ tầng giao thông, phát triển các hướng vận tải khối lượng lớn và TOD, sau đó là giải quyết vấn đề ngập lụt, hạ tầng kỹ thuật và phân phối lại dân cư.
"Trong quy hoạch tổng thể lần này, TP.HCM phải đề xuất rõ những việc dùng vốn ngân sách và những việc kêu gọi nguồn lực xã hội tham gia", ông Khiết nói.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
