Đề xuất cơ chế bình ổn giá xăng dầu nếu tăng 20% trong một tháng

So với cuối tháng 2, giá xăng RON 95 đã tăng hơn 34%. Ảnh: Việt Hà - Trần Hiền.

Bộ Công Thương mới đây ban hành văn bản về việc góp ý hồ sơ dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Nghị định kinh doanh xăng dầu, trong đó bổ sung điều kiện cho hoạt động bình ổn giá xăng dầu.

Cụ thể, dự thảo thông tư quy định các mặt hàng thuộc diện bình ổn giá gồm xăng, xăng sinh học và dầu diesel. Giá để theo dõi, đánh giá bình ổn là giá bán lẻ do các thương nhân đầu mối công bố, dựa trên dữ liệu tiêu thụ của một số doanh nghiệp đầu mối xăng dầu có tính đại diện, có tổng sản lượng tiêu thụ chiếm trên 70% sản lượng tiêu thụ trên cả nước.

Việc bình ổn giá sẽ được xem xét khi giá xăng dầu trong nước biến động bất thường, tăng liên tiếp trong một tháng với biên độ lớn, tổng mức tăng từ 20% trở lên, có nguy cơ ảnh hưởng đến ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đời sống người dân.

Khi xuất hiện tình trạng này, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan đánh giá tình hình cung cầu, giá thế giới, các yếu tố cấu thành giá cơ sở, giá bán lẻ, tồn kho, nhu cầu tiêu dùng, tình hình sản xuất và nhập khẩu để báo cáo Chính phủ quyết định chủ trương bình ổn giá theo quy định của Luật Giá và các nghị định liên quan.

Trường hợp cơ quan có thẩm quyền ban bố tình trạng khẩn cấp, sự cố, thảm họa, thiên tai, dịch bệnh và mặt bằng giá bán lẻ các mặt hàng xăng dầu có biến động bất thường, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ ngành có liên quan tổ chức thực hiện bình ổn giá theo quy định tại Điều 6 Nghị định số 85/2024/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Giá và văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế (nếu có), Nghị quyết của Chính phủ về phương án bình ổn giá và quy định khác của pháp luật có liên quan.

So với dự thảo hồi cuối tháng 1, dự thảo Thông tư mới đã bổ sung tiêu chí cụ thể để kích hoạt bình ổn giá xăng dầu, đặc biệt là phương án bình ổn khi giá bán lẻ trong nước tăng liên tiếp trong một tháng với mức tăng cộng dồn từ 20% trở lên.

Đồng thời, dự thảo cũng làm rõ phương pháp theo dõi mặt bằng giá dựa trên dữ liệu tiêu thụ của các doanh nghiệp đầu mối đại diện chiếm trên 70% sản lượng thị trường.

Từ cuối năm 2023 đến nay, liên Bộ Tài chính, Bộ Công Thương không chi sử dụng và cũng không yêu cầu doanh nghiệp trích lập quỹ bình ổn giá xăng dầu tại các kỳ điều hành giá.

Quỹ bình ổn giá xăng dầu được lập theo Nghị định 84/2009 của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu và các nghị định sửa đổi sau này (Nghị định 83, 95 và 80). Quỹ này không nằm trong cân đối ngân sách Nhà nước, do các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu tự thu chi, quản lý tại tài khoản ngân hàng. Mức trích lập và chi sẽ do cơ quan quản lý quyết định tại mỗi kỳ điều hành.

Theo công bố mới nhất của Bộ Công Thương, đến hết quý III/2025, Quỹ bình ổn giá xăng dầu của 27 thương nhân đầu mối đạt hơn 5.617 tỷ đồng, tăng nhẹ so với quý trước. Do từ năm 2023 đến nay không chi hay trích quỹ bình ổn giá nên mức tăng của quỹ trong thời gian qua chủ yếu đến từ lãi phát sinh trên số dư hiện có.