|
|
Những nốt ban sẫm màu, xuất huyết trên da là dấu hiệu cảnh báo người dân không nên bỏ qua. Ảnh: BVCC. |
Bệnh do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Theo ThS.BS Trần Đăng Ninh, Trung tâm Vaccine và Y học du lịch, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, một trong những vấn đề đáng lưu ý là người mang vi khuẩn ở vùng mũi họng có thể không xuất hiện triệu chứng nhưng vẫn trở thành nguồn lây trong cộng đồng.
Mầm bệnh có thể âm thầm lưu hành
Không phải mọi trường hợp mang vi khuẩn đều phát bệnh. Tuy nhiên, khi vi khuẩn xâm nhập và gây bệnh xâm lấn, tình trạng có thể diễn biến rất nhanh. Hai thể nguy hiểm nhất là viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết.
Theo bác sĩ Ninh, ở thể viêm màng não, vi khuẩn gây nhiễm trùng lớp màng bao quanh não và tủy sống, có thể dẫn đến tổn thương thần kinh nghiêm trọng. Với thể nhiễm khuẩn huyết, vi khuẩn xâm nhập vào máu, gây nhiễm trùng nặng, sốc nhiễm trùng và suy đa cơ quan.
Bệnh có thể chuyển nặng trong vài giờ đến 24 giờ, ngay cả khi những biểu hiện ban đầu chưa rõ ràng. Người sống sót vẫn có nguy cơ gặp di chứng lâu dài như tổn thương thần kinh, tổn thương mô nghiêm trọng, thậm chí phải cắt cụt chi.
"Một dấu hiệu cảnh báo đặc biệt cần chú ý là ban xuất huyết trên da, nhất là những nốt sẫm màu, có biểu hiện hoại tử. Đây có thể là dấu hiệu nhiễm khuẩn huyết nặng", bác sĩ Ninh nói.
Tuy nhiên, người dân không nên chờ đến khi xuất hiện ban mới đi khám. Khi có biểu hiện bất thường, sức khỏe xấu đi nhanh chóng hoặc từng tiếp xúc gần với người mắc bệnh, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời.
Não mô cầu lây từ người sang người, chủ yếu qua các giọt bắn đường hô hấp khi tiếp xúc gần với dịch tiết mũi họng của người mang vi khuẩn. Theo một số nghiên cứu, khoảng 10-20% người khỏe mạnh có thể mang vi khuẩn ở vùng hầu họng mà không có triệu chứng.
Điều này khiến việc nhận biết nguồn lây trở nên khó khăn. Một người vẫn sinh hoạt bình thường có thể mang vi khuẩn mà không biết mình có khả năng truyền bệnh cho người xung quanh.
Nguy cơ lây truyền tăng trong môi trường kín, đông người, nơi các cá nhân tiếp xúc gần và kéo dài như nhà trẻ, trường học, ký túc xá hoặc doanh trại quân đội. Ngược lại, bệnh ít lây qua những tiếp xúc thoáng qua thông thường trong không gian rộng do vi khuẩn kém tồn tại ngoài môi trường.
Bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh, nhưng một số nhóm cần đặc biệt lưu ý, gồm trẻ dưới 5 tuổi, nhất là trẻ dưới một tuổi; thanh thiếu niên 15-24 tuổi; người suy giảm miễn dịch, thiếu hụt bổ thể, đã cắt lách hoặc nhiễm HIV.
|
| Tiêm vaccine phòng não mô cầu là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh. Ảnh: BVCC. |
Người sống cùng nhà, tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết hầu họng của bệnh nhân cũng cần được đánh giá nguy cơ. Nhân viên y tế, người làm xét nghiệm vi sinh và người đến các khu vực lưu hành bệnh cần được tư vấn biện pháp phòng ngừa phù hợp.
Tiêm vaccine chưa thay thế việc theo dõi
Theo các bác sĩ, tiêm vaccine là biện pháp quan trọng giúp phòng bệnh não mô cầu. Tại Việt Nam hiện có vaccine phòng các nhóm huyết thanh B và A, C, W, Y. Người dân cần được tư vấn lựa chọn vaccine, hoàn thành lịch tiêm phù hợp để tăng khả năng bảo vệ.
Bác sĩ chuyên khoa I Chu Xuân Anh, khoa Bệnh lây đường máu kiêm Giám đốc Trung tâm Vaccine và Y học du lịch, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, khuyến cáo chủ động tiêm đầy đủ vaccine phòng não mô cầu là cách quan trọng để giảm nguy cơ mắc bệnh.
Bên cạnh đó, việc tiêm các vaccine phòng bệnh đường hô hấp khác theo khuyến cáo, như cúm, sởi, quai bị và rubella, cũng cần được chú trọng. Sau khi mắc một số bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, niêm mạc đường hô hấp có thể bị tổn thương, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng thứ phát.
Các biện pháp đơn giản như rửa tay, che miệng khi ho, đeo khẩu trang khi cần thiết, giữ không gian sống thông thoáng và hạn chế tiếp xúc gần với người nghi mắc bệnh cũng góp phần giảm nguy cơ lây nhiễm. Khi xuất hiện ca bệnh trong gia đình hoặc tập thể, cần thông báo cho cơ sở y tế để được hướng dẫn.
Đặc biệt, người đã tiêm vaccine vẫn không được chủ quan nếu tiếp xúc gần với ca bệnh hoặc xuất hiện triệu chứng nghi ngờ. Trong trường hợp phơi nhiễm, nhân viên y tế, người nhà, bạn cùng phòng hoặc người tiếp xúc gần cần được cơ sở y tế đánh giá để quyết định có sử dụng kháng sinh dự phòng hay không. Việc tự mua kháng sinh uống không chỉ có thể không cần thiết mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây hại.
Khoảng trống y khoa về một hội chứng quen thuộc
Căng thẳng độc hại là một hội chứng nhiều người gặp phải. Có điều, các nghiên cứu y khoa về vấn đề này chưa toàn diện. Đây là khoảng trống gây khó khăn cho việc điều trị. Mục Sức khỏe giới thiệu cuốn sách Tầng giếng sâu – cuốn sách mang tới cho người đọc một cái nhìn đầy đủ và sâu sắc hơn về những ảnh hưởng của "nghịch cảnh thời thơ ấu" (ACE) với sức khỏe tinh thần của con người.
Nhận diện sớm bệnh não mô cầu
Dấu hiệu cảnh báo mắc viêm màng não do não mô cầu
Não mô cầu diễn tiến rất nhanh, người bệnh có thể chuyển từ sốt nhẹ sang suy hô hấp, sốc chỉ trong 4-6 giờ với nguy cơ không qua khỏi cao.
Thói quen khiến người trẻ tăng nguy cơ mắc não mô cầu
Não mô cầu có thể lây lan từ những người hoàn toàn khỏe mạnh, không có triệu chứng. Đáng chú ý, thanh thiếu niên là nhóm có tỷ lệ mang vi khuẩn cao nhất.
Đã tiêm vaccine, vì sao vẫn có thể mắc não mô cầu?
Vaccine não mô cầu không bảo vệ trước tất cả nhóm huyết thanh. Bên cạnh đó, lượng kháng thể có thể giảm dần theo thời gian, khiến người từng tiêm vẫn có nguy cơ mắc bệnh.
Cách giảm nguy cơ mắc bệnh não mô cầu cho cả gia đình
Cứ 10 người có thể có một người mang vi khuẩn não mô cầu không triệu chứng. Bệnh có khả năng diễn tiến nhanh, đe dọa tính mạng chỉ sau vài giờ khởi phát.
Dùng chung bát đũa, ăn chung mâm có lây bệnh não mô cầu không?
Tôi nghe nói bệnh não mô cầu có thể lây qua nước bọt. Vậy việc ăn uống chung mâm, dùng chung bát đũa hoặc cốc nước với người mắc bệnh có làm lây nhiễm vi khuẩn não mô cầu không?