Cuộc chiến sinh tử trên những con tàu mắc kẹt gần eo biển Hormuz

Vào ngày thứ 19 kể từ khi tàu chở dầu ASP Avana bị kẹt lại tại Vịnh Ba Tư, gần eo biển Hormuz, thuyền trưởng Rakesh Ranjan Singh (47 tuổi) đã trút hơi thở cuối cùng.

Ông Singh lên tàu từ đầu tháng 2 và đi đến Vịnh Ba Tư để tiếp nhận dầu thô. Thế nhưng, hành trình trở về châu Á của ông đã bị gián đoạn vào ngày 28/2 khi cuộc xung đột Mỹ - Israel và Iran nổ ra. Dưới lo ngại bị tấn công khi băng qua eo biển Hormuz, con tàu của ông đành nằm chờ ngoài khơi Dubai.

Thuyền trưởng Rakesh Ranjan Singh. Ảnh: Gia đình thuyền trưởng Singh.

Hôm 18/3, gia đình ông Singh nhận được tin từ công ty vận hành tàu chở dầu Elegant Marine Services rằng thuyền trưởng gặp tình trạng y tế khẩn cấp.

Các thuyền viên đã nỗ lực sơ cứu nhưng vô vọng, theo lời Alok Singh, anh rể của vị thuyền trưởng quá cố.

Do không có trực thăng cứu thương nào được phép bay vào khu vực để hỗ trợ, vị thuyền trưởng được chuyển lên bờ bằng xuồng cao tốc và đưa đến bệnh viện Rashid ở Dubai.

Tuy nhiên, mọi việc đã quá muộn.

Theo thông tin từ người anh rể, nguyên nhân tử vong được xác định là do ngừng tim. Công ty Elegant Marine Services không phản hồi yêu cầu bình luận.

Cuộc khủng hoảng trên biển

Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), hiện có khoảng 2.000 con tàu đang bị kẹt tại Vịnh Ba Tư với hơn 20.000 thủy thủ trên boong.

Phần lớn đã bị kẹt hơn một tháng vì chỉ có chưa đến 200 tàu may mắn tìm được cách vượt qua eo biển Hormuz. Trong điều kiện bình thường, đây là tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển 20% lượng dầu toàn cầu, cùng với các nguồn cung quan trọng như khí đốt tự nhiên, phân bón và mặt hàng khác. Hiện chưa rõ khi nào tuyến đường này mới hoạt động bình thường trở lại.

Tại nhiều con tàu, rau củ và nước sạch để tắm rửa cùng giặt giũ dần cạn kiệt. Vì vậy, các thủy thủ đã dùng mạng xã hội và bộ đàm hàng hải tần số cực cao (VHF) để chia sẻ mẹo và chiến thuật sinh tồn.

Một số thuyền viên người Trung Quốc đã quay cảnh mình hứng nước ngưng tụ từ các thiết bị điều hòa không khí để phục vụ nhu cầu không phải ăn uống.

Những người khác chọn cách thả câu ngay bên hông tàu chở dầu để bắt cá ngừ, mực và cá hố làm thức ăn qua ngày.

Việc tiếp tế nhu yếu phẩm trở nên rất khó khăn và đắt đỏ. Cảng Fujairah (UAE), nơi các tàu thường tìm đến, đã bị tấn công liên tục.

Các công ty cung cấp thực phẩm tươi sống cho tàu thuyền đang tăng giá lên cao. Theo ảnh chụp màn hình bảng giá nguồn cung mà Wall Street Journal xem xét, giá xoài hiện là 31 USD/kg, còn cam có giá 15 USD/kg.

Trong khi đó, việc điều động và thay ca đoàn thủy thủ gặp nhiều khó khăn vì các chuyến bay đến điểm trung chuyển lớn như Dubai vẫn tương đối khan hiếm và đắt đỏ.

Liên đoàn Công nhân Vận tải Quốc tế (ITF), có trụ sở tại London (Anh) và đại diện cho một triệu thủy thủ, đã nhận được khoảng 1.000 yêu cầu hỗ trợ từ những thủy thủ đoàn gần eo biển kể từ khi cuộc xung đột nổ ra. Nhiều báo cáo cho thấy các tàu đang cạn kiệt thức ăn, trong khi 200 thủy thủ khẩn thiết xin được rời tàu để về nhà.

Hơn một nửa số cuộc gọi khác liên quan đến tiền lương và những quyền lợi theo hợp đồng khi ở trong vùng chiến sự.

Một số thủy thủ chọn cách thả câu ngay bên hông tàu chở dầu để bắt cá ngừ, mực và cá hố làm thức ăn qua ngày. Ảnh: Wall Street Journal.

"Chúng tôi không hiểu tại sao một số chủ tàu vẫn đưa tàu đến khu vực đó, khiến các thủy thủ rơi vào vòng nguy hiểm. Điều này hoàn toàn không thể chấp nhận được", Mohamed Arrachedi, đại diện ITF phụ trách giải quyết kiến nghị từ khu vực Arab và Iran, nói. "Các thủy thủ cần được về nhà khi họ yêu cầu. Họ không có nhu cầu trở thành người hùng".

Theo Wall Street Journal, thủy thủ tàu thương mại thường dành 6 tháng trên biển mỗi năm. Một số thủy thủ Trung Quốc và Đông Nam Á thậm chí ở lại đến 10 tháng mà không nghỉ ngơi.

Cuộc chiến ở Trung Đông đã đẩy giá hàng hóa lên cao, và các chủ tàu sẵn sàng trả mức lương cao hơn cho những ai sẵn sàng đến Vùng Vịnh.

Theo quảng cáo tuyển dụng, các công ty nhân sự tại Trung Quốc thậm chí còn đưa ra mức thù lao gấp đôi trong một số trường hợp.

Một thuyền trưởng hiện có thể kiếm được hơn 26.000 USD/tháng cho hành trình qua eo biển Hormuz.

Mức lương cũng thay đổi đáng kể tùy thuộc vào công ty quản lý tàu và thâm niên của thuyền viên.

Một thủy thủ trưởng, người giám sát các thủy thủ trên boong và quản lý thiết bị như dây thừng cùng cáp, có thể kiếm được gần 5.200 USD/tháng.

Tàu chở hàng rời Galaxy Globe và tàu chở dầu Luojiashan đang neo đậu tại Muscat, Oman, trong bối cảnh eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa phần lớn do cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran. Ảnh: Benoit Tessier/Reuters.

Hiểm họa từ tên lửa và thiết bị không người lái

Một số thủy thủ cho biết phụ cấp rủi ro thời chiến là cần thiết vì những nguy hiểm hoàn toàn có thật.

Vào ngày 2/3, các thành viên thủy thủ đoàn trên những tàu neo đậu gần MKD Vyom - một tàu chở dầu treo cờ quần đảo Marshall - đã nghe thấy cuộc hội thoại vang lên qua radio VHF hàng hải giữa thuyền trưởng tàu này và tàu hải quân Oman.

“Tấn công bằng tên lửa. Phía mạn phải”, thuyền trưởng nói. “Xảy ra vụ nổ bên trong buồng máy".

Theo đoạn ghi hình , con tàu chở 59.463 tấn xăng đã bị tấn công bởi một phương tiện điều khiển từ xa cách bờ biển Oman khoảng 50 dặm. Một thủy thủ trẻ thiệt mạng.

Các thuyền viên phải bỏ tàu và được tàu khác giải cứu. Thi thể của người gặp nạn phải để lại trong buồng máy vì trên tàu không còn đủ bộ đồ bảo hộ chữa cháy nào nữa, thuyền trưởng cho biết trong đoạn ghi âm.

Cùng ngày, hai tàu thương mại khác cũng bị ảnh hưởng. Theo dữ liệu từ Lloyd's List Intelligence, ít nhất 10 tàu đã bị ảnh hưởng trong tuần đó.

Một tàu chở hàng Thái Lan đã bị tấn công trên eo biển Hormuz hôm 11/3. Ảnh: Nation.

Một thủy thủ người Trung Quốc (30 tuổi), trên con tàu đang chờ vào Vịnh Ba Tư, kể lại rằng cả ngày lẫn đêm, anh đều nhìn thấy tên lửa và thiết bị bay không người lái bay lượn trên đầu.

Các thông báo Navtex (hệ thống tin văn bản hàng hải tự động) liên tục thu thập thông tin và danh sách tàu bị tấn công hoặc bị chìm.

Theo lời kể của thủy thủ người Trung Quốc khác (32 tuổi), có tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng bị mắc kẹt cách Dubai 25 hải lý về phía tây bắc, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) thường xuyên liên lạc với tàu thuyền qua hệ thống VHF hàng hải để cảnh báo họ không được đi qua eo biển.

Vài ngày trước, anh bị giật mình tỉnh giấc bởi tiếng nổ lớn vào khoảng 5h40. Con tàu ngay cạnh đó bốc khói dày đặc.

"Tất nhiên là tôi sợ, nhưng không dám nói với gia đình. Tôi chỉ bảo họ rằng mọi thứ vẫn ổn", anh tâm sự.

Theo lời người thủy thủ, chủ tàu chở khí hóa lỏng này đã nhiều lần yêu cầu thủy thủ đoàn vượt qua eo biển, nhưng thuyền trưởng cùng thành viên khác đều từ chối.

Anh nói thêm thủy thủ đoàn chỉ tiếp tục hành trình khi nhận được hai tín hiệu cụ thể: Mỹ phải kiểm soát hai hòn đảo quan trọng gần Iran và hải quân Iran phải tuyên bố rõ ràng qua radio VHF rằng giao thông qua eo biển đã được nối lại.

Còn đối với những người chọn cách mạo hiểm, hành trình này giống cuộc bỏ phiếu sinh tử.

Một công nhân Trung Quốc khác (48 tuổi), làm việc trên tàu chở hàng của Iran đến Trung Quốc, kể lại việc vượt eo biển vào cuối tháng 3 sau khi bị mắc kẹt 3 tuần.

Việc này đòi hỏi phải liên lạc với các đại lý ở Iran để lấy mã an toàn và đi thuyền đến địa điểm được chỉ định gần đảo Larak của Iran để nộp mã này cho IRGC. Sau đó, họ mới cho phép tàu đi qua. Hiện tàu đang trên đường đến Trung Quốc.

“Chúng tôi chỉ tiến hành bốc dỡ hàng sau khi toàn bộ thủy thủ đoàn bỏ phiếu tán thành”, ông nói. “Chủ tàu cũng trả thêm cho chúng tôi khoản phụ cấp vùng chiến sự”.