Việc giá dầu giảm xuống còn 34 USD một thùng dẫn tới tình trạng toàn bộ số tiền lâu nay đổ vào kinh doanh đều bị thu hẹp lại. Các công ty dầu buộc phải xoay xở bằng cách khác. Một số mượn tiền của ngân hàng, kiếm thêm từ các nhà đầu tư hào phóng và nỗ lực nhiều hơn nữa để có thể tham gia cuộc chơi khốc liệt này.

Đó là thời kỳ huy hoàng của những nhà kinh doanh dầu mỏ độc lập. Họ hoạt động mạnh mẽ hơn, thương lượng, giao dịch buôn bán và thao túng thị trường mạnh hơn, thuê nhiều mũi khoan dầu hơn, thăm dò dầu khí sâu rộng hơn và đặc biệt vung tiền mạnh tay hơn.

Bộ phim truyền hình Dallas đã ra mắt công chúng cuối những năm 1970, giới thiệu về nhân vật đầy tham vọng J.K.Ewing, thay cho nhân vật đáng yêu Clampetts của bộ phim The Beverly Hillbillies, xây dựng hình ảnh một ông chủ hãng dầu tư nhân lớn nhất nước Mỹ là ví dụ điển hình cho thời kỳ này.

Ảnh minh họa: Reuters.

Tại Mỹ, ngành công ngiệp này phát triển chóng mặt và không thể dự đoán được. Sự phát triển mạnh mẽ này tất yếu khiến chi phí vượt ra khỏi tầm kiểm soát. Giá cả các mặt hàng liên quan tới dầu đều tăng nhanh. Giá các vùng đất có dầu tiềm năng tăng vọt. Điều tương tự cũng xảy ra với thị trường bất động sản tại các thành phố dầu mỏ như Dallas, Houston và Denver.

Chi phí trả cho các nhóm thợ khoan dầu cũng tăng gấp mấy lần so với trước kia. Các kỹ sư tốt nghiệp khoa địa chất vô cùng có giá và được trả mức lương 50.000 USD một năm ngay khi tốt nghiệp. Những nhà địa chất học với 20 năm kinh nghiệm thì từ bỏ chuyên môn để tham gia vào các thỏa thuận thương mại và mơ tưởng một ngày nào đó mình sẽ trở thành một H.L.Hunt hay J. Paul Getty mới.

Trong những năm đó, các bác sĩ và nha sĩ Mỹ đầu tư tiền vào cổ phiếu khoan dầu. Nếu danh mục đầu tư của họ không có dầu thì tiền tiết kiệm của họ sẽ tiêu tan do lạm phát và giá dầu tăng.

Người ta cho rằng ngành công nghiệp này đang đứng trên bờ vực của cái gọi là "Núi dầu". Sau vụ sụt giảm, việc cung cấp dầu bắt đầu giảm nhanh chóng. Việc giảm giá hết cỡ cùng với nỗ lực của OPEC sẽ bảo đảm giá cả các mặt hàng hiếm tăng cao.

Kết quả là trong những lĩnh vực khác thì công nghệ và kỹ thuật có thể tạo ra các sản phẩm thay thế dầu mỏ, và điều này ngược lại sẽ đặt giá dầu ở mức giá trần. Nghĩa là, sau 7 thập kỷ, loại dầu đá phiến nằm sâu trong lớp đá của dãy núi Western Slope ở Colorado và Utha có thể được khai thác và xuất hiện trên thị trường vào thời điểm khan hiếm dầu nghiêm trọng. Đó là giải pháp mà Tổng thống Carter đã đề xuất cho vấn đề khủng hoảng năng lượng năm 1979.

Một vài công ty như Occidental và Unocal đã tiến hành công nghệ dầu đá phiến. Năm 1980, Exxon, hãng dầu khí lớn nhất thế giới, trước tình trạng thiếu cung chắc chắn xảy ra, đã thực hiện dự án khai thác dầu đá phiến ở Western Slope. Trước đó 6 năm, trong thời kỳ thiếu cung khác, hãng này đã đề nghị được cấp một mảnh đất trong khu vực đó để chuyển loại dầu đá phiến thành năng lượng. Tuy nhiên, không có gì tiến triển sau đó.

Đến nay, Exxon đã trở thành nhà tiên phong, đầu tư toàn bộ một triệu USD cho việc phát triển dầu đá phiến, sẵn sàng cho một kỷ nguyên năng lượng mới. Clifton Garvin, chủ tịch hãng sau này, nhớ lại: "Exxon đã tập trung khai thác dầu đá phiến trong nhiều năm. Đó là một thách thức vô cùng lớn về cả mặt công nghệ lẫn kinh tế. Tuy nhiên, Mỹ dường như lại trung thành với các nguồn năng lượng dạng lỏng an toàn, ổn định. Và công nghệ cho nguồn năng lượng này dường như lúc nào cũng sẵn sàng.

Tuy nhiên sau 2 năm, cục diện kinh tế đã thay đổi ghê gớm. Trên thực tế, cả giá dầu lẫn nhu cầu về dầu mỏ đều giảm. Cả hai điều này đều đã được dự đoán trước. Các nước xuất khẩu dầu mỏ đã sản xuất dư thừa. Bên cạnh đó, chi phí cho dự án của nhóm ước tính tiếp tục tăng.

Garvin nhớ lại: "Chúng tôi đang xem xét đầu tư 6-8 tỷ USD để khai thác 50.000 thùng một ngày. Và đó không phải giới hạn cuối cùng. Có lần, tôi đã tự nhủ: "Mình không thể đổ tiền của các cổ đông như thế". Ngày hôm sau, Garvin cho chỉnh đốn một nhóm quản lý cấp cao và yêu cầu dừng hết các kết quả. "Đó là một quyết định chớp nhoáng. Tôi đã gần như ngay lập tức đưa ra quyết định đó".

Ngày 2/5/1982, Exxon thông báo chấm dứt dự án. Viễn cảnh kinh tế không cho thấy dấu hiệu sinh lợi nào có thể làm cho dự án dầu đá phiến.