|
|
Các chuyên gia dự đoán sẽ có đại dịch xảy ra trong thời gian tới. Ảnh: Reuters. |
Khi Australia vật lộn với đợt bùng phát bạch hầu lớn nhất trong lịch sử và Ebola tiếp tục lan rộng tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) cùng Uganda, giới chuyên gia cho rằng đây có thể là lời nhắc nhở rõ ràng nhất rằng thế giới vẫn chưa thoát khỏi bóng đen của những cuộc khủng hoảng y tế quy mô lớn, theo 9News.
Theo Giáo sư Adrian Esterman thuộc Đại học Adelaide (Australia), khả năng nhân loại phải đối mặt với một đại dịch mới trong tương lai là "rất cao", thậm chí gần như chắc chắn sẽ xảy ra trong vòng đời của chúng ta. Điều đáng lo ngại là tác nhân gây bệnh tiếp theo có thể còn nguy hiểm hơn cả virus SARS-CoV-2 từng khiến thế giới "tê liệt" vào năm 2020.
"Có thể chúng ta sẽ phải đối mặt với một đại dịch nghiêm trọng hơn Covid-19. Nếu điều đó xảy ra, các quốc gia sẽ buộc phải hành động quyết liệt ngay từ đầu, từ đóng cửa biên giới, cách ly người bệnh đến truy vết và phong tỏa khi cần thiết", ông cảnh báo.
Những lo ngại này không xuất hiện vô cớ. Chỉ trong vài tháng đầu năm 2026, Australia đã ghi nhận hàng trăm ca bạch hầu - căn bệnh từng được xem là hiếm gặp nhờ vaccine. Trong khi đó, bên kia Ấn Độ Dương, Ebola đã khiến hơn 100 người thiệt mạng tại Cộng hòa Dân chủ Congo và tiếp tục lan rộng, buộc các tổ chức y tế quốc tế phải tăng cường ứng phó khẩn cấp.
Dù các ổ dịch hiện vẫn chủ yếu giới hạn trong phạm vi địa phương, giới dịch tễ học cho rằng lịch sử đã nhiều lần chứng minh chỉ cần một mắt xích kiểm soát bị đứt gãy, một cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu có thể bắt đầu từ những điểm nóng tưởng chừng rất xa xôi.
Theo các nghiên cứu được GS Esterman dẫn lại, nguy cơ xuất hiện một đại dịch có mức độ nghiêm trọng tương đương Covid-19 vào bất kỳ năm nào vào khoảng 2%. Con số này nghe có vẻ nhỏ, nhưng khi cộng dồn theo thời gian, xác suất xảy ra đại dịch trong một thập kỷ lên tới khoảng 20%, và còn cao hơn đáng kể trong suốt cuộc đời của một người.
Điều khiến các nhà khoa học lo ngại nhất hiện nay là không ai biết chính xác mầm bệnh nào sẽ gây ra đại dịch tiếp theo.
Theo GS Esterman, Covid-19 thực tế có tỷ lệ không qua khỏi tương đối thấp so với nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác. Ebola, chẳng hạn, có thể cướp đi sinh mạng của khoảng 30% bệnh nhân ngay cả ở những thể bệnh ít nghiêm trọng nhất, trong khi tỷ lệ không qua khỏi ở các thể nặng có thể lên tới 80-90%. "Đó là một viễn cảnh thực sự đáng sợ", ông nói.
Tuy nhiên, virus khiến giới dịch tễ học theo dõi sát nhất hiện nay lại là cúm gia cầm H5N1. Chủng virus này đã tàn phá các quần thể chim hoang dã và gia cầm trên nhiều châu lục, đồng thời lây nhiễm sang ngày càng nhiều loài động vật có vú. Một số ca lây từ động vật sang người cũng đã được ghi nhận. Dù chưa xuất hiện bằng chứng virus lây lan bền vững từ người sang người, tỷ lệ không qua khỏi ở các trường hợp mắc bệnh vẫn ở mức đáng báo động.
Ở chiều ngược lại, các chuyên gia cho rằng thế giới hiện có nhiều lợi thế hơn so với thời điểm Covid-19 xuất hiện. Australia đã thành lập Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh (CDC) riêng, xây dựng các cơ sở cách ly chuyên biệt, phát triển năng lực sản xuất vaccine trong nước và tích lũy kinh nghiệm từ cuộc chiến chống đại dịch kéo dài nhiều năm.
Tuy vậy, một thách thức khác đang nổi lên là sự suy giảm tỷ lệ tiêm chủng và niềm tin vào y tế công cộng. Theo GS Esterman, đây mới là nguyên nhân khiến những căn bệnh tưởng đã được kiểm soát như bạch hầu, sởi hay giang mai liên tục quay trở lại ở nhiều nơi trên thế giới.
Tiến sĩ Davoud Pourmarzi thuộc Đại học Quốc gia Australia cảnh báo rằng nếu đại dịch tiếp theo chỉ xuất hiện sau 10-15 năm nữa, nhiều quốc gia có thể sẽ quên đi những bài học đắt giá từ Covid-19. Theo ông, điều quan trọng không chỉ là xây dựng hệ thống ứng phó, mà còn phải đảm bảo thế hệ chuyên gia và nhà lãnh đạo tương lai được đào tạo để sẵn sàng đối mặt với cuộc khủng hoảng tiếp theo.
Người phát ngôn CDC Australia nhấn mạnh các đợt bùng phát bệnh truyền nhiễm và tình trạng khẩn cấp y tế chắc chắn sẽ còn xuất hiện trong tương lai. "Câu hỏi không phải là liệu chúng có xảy ra hay không, mà là chúng ta đã chuẩn bị tốt đến đâu khi thời điểm đó đến", cơ quan này cho biết.
Trong cuốn sách Sống khỏe mạnh không phụ thuộc vào thuốc, giáo sư Ryoko Chiba cho rằng nguyên tắc cơ bản khi sử dụng thuốc trong cuộc sống thường ngày chính là “ngắn và cụ thể”. Khi nào bị bệnh thì uống thuốc. Hết bệnh thì nhanh chóng ngừng thuốc. Tuy nhiên, nếu chỉ thay đổi mỗi cách sử dụng thuốc thì chúng ta không thể khỏe mạnh lên. Để thật sự khỏe mạnh, mỗi chúng ta cũng cần thay đổi cả thói quen sống và cách suy nghĩ của mình.
