|
|
Bệnh nhân điều trị tại khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Ảnh: Đinh Hà. |
Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Thanh Bằng, khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết bệnh nhân đầu tiên là L.H.K. (19 tuổi, trú tại Nghệ An), nhập viện trong tình trạng cứng hàm và co cứng cơ toàn thân.
Trước đó, người bệnh bị ngã khi đi bộ, chống tay xuống đường khiến lòng bàn tay phải bị xây xát, dị vật đất đá găm vào vết thương. Sau tai nạn, bệnh nhân chỉ tự rửa vết thương tại nhà và sinh hoạt bình thường.
Khoảng 5 ngày trước khi nhập viện, người bệnh bắt đầu xuất hiện tình trạng co cứng cơ hàm, há miệng hạn chế. Sau đó, các cơn co cứng lan dần xuống tay chân và cơ bụng nên bệnh nhân đến cơ sở y tế địa phương thăm khám.
Tại đây, bác sĩ tiến hành rửa và cắt lọc lại vết thương, tiêm phòng uốn ván và chuyển bệnh nhân đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương để tiếp tục điều trị.
Khi nhập viện, bệnh nhân tỉnh táo, tiếp xúc tốt (Glasgow 15 điểm), tự thở khí phòng nhưng có tăng trương lực cơ rõ ở tứ chi và cơ bụng. Miệng bệnh nhân chỉ há được khoảng 2-3 cm. Vết thương ở lòng bàn tay phải có kích thước khoảng 2 cm, đáy sạch và không còn dị vật.
Theo bác sĩ Bằng, chẩn đoán uốn ván chủ yếu dựa vào các biểu hiện lâm sàng điển hình như cứng hàm, co cứng cơ lan tỏa và tăng phản xạ cơ. Nguyên nhân là độc tố tetanospasmin từ vi khuẩn Clostridium tetani tiết ra, gây rối loạn dẫn truyền thần kinh.
 |
| Bác sĩ thăm khám cho bệnh nhân uốn ván. Ảnh: BVCC. |
Bệnh nhân được điều trị tích cực theo phác đồ uốn ván, bao gồm sử dụng thuốc an thần liều cao để kiểm soát co cứng cơ, kháng sinh tiêu diệt vi khuẩn và thuốc trung hòa độc tố. Ngoài ra, bệnh nhân được đặt catheter tĩnh mạch trung tâm để dùng thuốc kéo dài và mở khí quản chủ động nhằm kiểm soát đường thở, phòng nguy cơ co thắt cơ hô hấp - biến chứng có thể gây không qua khỏi.
Sau khoảng một tháng điều trị, độc tố được đào thải dần khỏi cơ thể. Tình trạng co cứng cơ giảm rõ rệt, bệnh nhân tự thở và ăn uống được, sức khỏe phục hồi tốt.
Không lâu sau đó, khoa Cấp cứu tiếp nhận thêm một trường hợp uốn ván khác với diễn biến phức tạp hơn. Bệnh nhân là nữ, 76 tuổi, trú tại Hải Phòng, nhập viện trong tình trạng co cứng cơ toàn thân nhưng không xác định rõ vết thương ban đầu.
Theo người nhà, bệnh khởi phát với các biểu hiện giống đột quỵ nên ban đầu bệnh nhân được điều trị theo hướng bệnh lý thần kinh. Tuy nhiên, khi xuất hiện cứng hàm, co cứng lan tỏa và suy hô hấp tiến triển, bệnh nhân phải mở khí quản cấp cứu trước khi được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Bác sĩ Phạm Thanh Bằng cho hay ở người cao tuổi, đáp ứng với thuốc an thần và quá trình đào thải độc tố thường chậm hơn so với người trẻ. Nguyên nhân là những thay đổi sinh lý theo tuổi và hiện tượng tích lũy thuốc trong mô mỡ. Vì vậy, dù áp dụng cùng phác đồ điều trị, thời gian hồi phục của người bệnh lớn tuổi thường kéo dài hơn.
Sau thời gian điều trị tích cực, bệnh nhân đã qua giai đoạn nguy hiểm, có thể tự thở nhưng mức độ tỉnh táo và khả năng vận động vẫn hồi phục chậm.
Từ hai trường hợp trên, bác sĩ Bằng cho biết uốn ván là bệnh nhiễm trùng cấp tính do vi khuẩn tồn tại phổ biến trong đất, bụi bẩn và phân động vật. Vi khuẩn có thể xâm nhập vào cơ thể qua các vết thương hở, kể cả những vết trầy xước rất nhỏ.
Thời gian ủ bệnh của uốn ván thường kéo dài từ vài ngày đến vài tuần, vì vậy nhiều trường hợp dễ bị bỏ sót, đặc biệt khi vết thương đã khô hoặc lành bên ngoài.
Theo bác sĩ, khi xuất hiện các dấu hiệu như cứng hàm, khó há miệng, co cứng cơ sau chấn thương, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo tiêm phòng uốn ván đầy đủ và tiêm nhắc lại định kỳ là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Kháng thể kháng uốn ván không tồn tại lâu dài trong cơ thể, vì vậy việc tiêm nhắc lại rất cần thiết.
Đặc biệt, những người thường xuyên lao động chân tay, dễ bị xây xát hoặc chấn thương nên chủ động tiêm phòng trước, không chờ đến khi xảy ra tai nạn mới xử trí.
