Chủ quán cafe có thể bị phạt 80 triệu nếu không trả phí phát nhạc

Nghị định 134/2026/NĐ-CP với quy định từ 1/7, các cơ sở kinh doanh như quán cà phê, cơ sở giải khát, nhà hàng… phải tăng tiền bản quyền khi phát nhạc cho khách hàng đang trở thành tâm điểm chú ý của các chủ cơ sở kinh doanh, nhạc sĩ, ca sĩ và giới quan sát thị trường nhạc Việt.

Trên thực tế, việc quy định về thu tiền bản quyền khi sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình âm nhạc trong hoạt động kinh doanh, thương mại tại các cơ sở kinh doanh không mới và đến ngày 1/7 mới bắt đầu thực hiện. Trước đó, Luật Sở hữu trí tuệ cũng đã quy định việc thu tiền bản quyền trong trường hợp này.

Tuy nhiên, điểm mới đáng chú ý của Nghị định số 134/2026/NĐ-CP là tiếp tục hoàn thiện cơ chế xác định mức tiền bản quyền bằng việc quy định cụ thể tỷ lệ áp dụng theo từng khu vực hành chính, bảo đảm phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của từng địa phương. Cụ thể, TP Hà Nội và TP.HCM áp dụng 100% khung giá; đô thị loại I áp dụng 80%; đô thị loại II áp dụng 50%; đô thị loại III áp dụng 20%; còn các vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn áp dụng 10% khung giá.

Nội dung được nhiều cơ sở kinh doanh quan tâm hiện nay thực chất không xuất phát từ việc Nghị định 134/2026/NĐ-CP có hiệu lực, mà từ ngày 1/7, khi Nghị định số 161/2026/NĐ-CP điều chỉnh mức lương cơ sở từ 2,34 triệu đồng/tháng lên 2,53 triệu đồng/tháng. Do mức lương cơ sở là một trong những yếu tố để tính tiền bản quyền, việc tăng mức lương cơ sở sẽ kéo theo số tiền bản quyền phải nộp cũng tăng tương ứng.

Cơ sở kinh doanh bị phạt ra sao nếu vi phạm?

Trao đổi với Tri Thức - Znews, luật sư Chu Quỳnh Bảo Ngọc (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho rằng việc quy định công thức tính và biểu mức tiền bản quyền thống nhất là cần thiết nhằm khắc phục những bất cập trong thời gian qua, khi việc thu phí bản quyền tại các cơ sở kinh doanh thường phát sinh nhiều tranh cãi về căn cứ thu, phương pháp tính và mức phí phải nộp.

Tùy từng hành vi vi phạm, mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm này có thể lên đến 80 triệu đồng, đồng thời có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc cung cấp danh mục, thời lượng tác phẩm, bản ghi âm, bản ghi hình đã sử dụng trái quy định...

Bên cạnh đó, việc điều chỉnh mức lương cơ sở theo biến động của nền kinh tế, chỉ số giá tiêu dùng và lạm phát cũng là xu hướng tất yếu, qua đó góp phần bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các tác giả, nhạc sĩ, nghệ sĩ và các chủ sở hữu quyền liên quan. Đồng thời, quy định mới cũng giúp nâng cao tính minh bạch, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho cả chủ thể quyền và các doanh nghiệp, hộ kinh doanh có sử dụng âm nhạc trong hoạt động thương mại, từ đó hạn chế các tranh chấp phát sinh liên quan đến việc thu và chi trả tiền bản quyền.

Theo luật sư Chu Quỳnh Bảo Ngọc, hiện nay nhiều chủ cơ sở kinh doanh vẫn nhầm lẫn giữa quyền sử dụng âm nhạc cho mục đích cá nhân và quyền sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh. Khi cá nhân hoặc doanh nghiệp mua gói dịch vụ của các nền tảng nghe nhạc trực tuyến như Spotify, Apple Music hay YouTube Music, họ chỉ được cấp quyền sử dụng theo điều khoản của nền tảng. Về nguyên tắc, quyền này phục vụ nhu cầu nghe nhạc của cá nhân hay doanh nghiệp mua gói và không mặc nhiên bao gồm quyền phát nhạc tại quán cà phê, nhà hàng, khách sạn hoặc các cơ sở kinh doanh khác, chưa kể việc phát nhạc này còn nhằm mục đích kinh doanh.

Các quán cà phê phải trả tiền bản quyền khi phát nhạc cho khách hàng. Ảnh: FB Hòa Minzy.

Trong khi việc phát nhạc tại các cơ sở kinh doanh nhằm tạo không gian cho khách hàng, nâng cao trải nghiệm dịch vụ và góp phần thu hút khách, gia tăng doanh thu được xem là hoạt động khai thác tác phẩm và bản ghi âm, ghi hình cho mục đích thương mại. Vì vậy, đây là trường hợp phải tuân thủ các quy định của Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả và quyền liên quan.

Do đó, việc sử dụng tài khoản trả phí của Spotify, Apple Music, YouTube Music hoặc các nền tảng tương tự không đồng nghĩa với việc cơ sở kinh doanh đã được cấp quyền phát nhạc phục vụ hoạt động thương mại hoặc đã hoàn thành nghĩa vụ trả tiền bản quyền. Chỉ trong trường hợp điều khoản cấp phép của nền tảng hoặc hợp đồng với chủ sở hữu quyền quy định rõ việc cho phép khai thác âm nhạc trong hoạt động kinh doanh thì cơ sở kinh doanh mới được sử dụng theo phạm vi quyền đã được cấp.

Luật sư cho biết tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh mà không thực hiện nghĩa vụ trả tiền bản quyền, cơ sở kinh doanh có thể phải chịu một hoặc nhiều loại trách nhiệm pháp lý.

Về trách nhiệm hành chính, tổ chức, cá nhân vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan theo Điều 5 và Điều 38 Nghị định số 341/2025/NĐ-CP. Tùy từng hành vi vi phạm, mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm này có thể lên đến 80 triệu đồng (tùy theo tính chất, mức độ và đối tượng vi phạm), đồng thời có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như buộc cung cấp danh mục, thời lượng tác phẩm, bản ghi âm, bản ghi hình đã sử dụng trái quy định và buộc hoàn trả cho chủ sở hữu quyền liên quan khoản lợi bất hợp pháp thu được từ hành vi vi phạm.

Về trách nhiệm dân sự, chủ sở hữu quyền có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án buộc chấm dứt hành vi xâm phạm, bồi thường thiệt hại, xin lỗi, cải chính công khai hoặc áp dụng các biện pháp dân sự khác theo Điều 198 và Điều 202 Luật Sở hữu trí tuệ.

Cuối cùng, nếu hành vi xâm phạm được thực hiện với quy mô thương mại và đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu cấu thành tội phạm theo quy định của pháp luật, cá nhân hoặc pháp nhân thương mại còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo Điều 225 Bộ luật Hình sự.

Chủ quán cafe, nhà hàng cần làm gì từ 1/7?

Theo luật sư, thạc sĩ luật bản quyền Hoàng Văn Thắng (Giám đốc Công ty TNHH Sở hữu trí tuệ IPRET), Khoản 2 Điều 34 Nghị định 17 quy định rằng khi sử dụng bản ghi âm, ghi hình âm nhạc trong hoạt động kinh doanh, thương mại của cơ sở mình, chủ cơ sở kinh doanh quán cà phê, nhà hàng, khách sạn, khu vui chơi và các hoạt động kinh doanh, thương mại khác quy định tại Phụ lục II kèm theo Nghị định 17 có nghĩa vụ liên lạc trực tiếp với chủ sở hữu quyền tác giả của tác phẩm âm nhạc, người biểu diễn, chủ sở hữu quyền liên quan đối với bản ghi âm, ghi hình hoặc tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan về việc khai thác, sử dụng, cung cấp danh mục, thời lượng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình đã sử dụng và trả tiền bản quyền theo quy định của pháp luật.

Hoàng Thùy Linh và Đen Vâu trên một sân khấu biểu diễn. Ảnh: FB Hoàng Thùy Linh.

Tuy nhiên, việc liên lạc này không phải để xin phép, mà để làm việc về các nội dung nêu trên và thỏa thuận về mức tiền bản quyền phải trả. Trường hợp không thỏa thuận được thì phải trả tiền bản quyền theo biểu mức quy định tại Phụ lục II của Nghị định 17 (được sửa đổi, bổ sung tại Điều 33 Nghị định 134). Việc trả tiền bản quyền phải được thực hiện trong thời hạn 90 ngày kể từ khi sử dụng thì phải dừng việc tiếp tục sử dụng bản ghi âm, ghi hình âm nhạc. Trên thực tế, những người này có thể liên hệ trực tiếp trước với tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan như VCPMC (Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam), RIAV (Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Việt Nam) để làm việc về việc khai thác, sử dụng nhiều bản ghi cùng một lúc, giúp tiết kiệm thời gian, công sức.

Sau khi được cấp phép, cơ sở kinh doanh cần thanh toán đầy đủ tiền bản quyền và lưu giữ hợp đồng cấp phép, chứng từ thanh toán, hóa đơn cùng các tài liệu chứng minh quyền sử dụng hợp pháp.

Chung quan điểm, luật sư Chu Quỳnh Bảo Ngọc cho rằng để tránh vi phạm quy định về quyền tác giả và quyền liên quan, các hộ kinh doanh và doanh nghiệp kinh doanh quán cà phê, nhà hàng, khách sạn, khu vui chơi có sử dụng âm nhạc nên thực hiện theo ba bước.

Thứ nhất, cần rà soát nguồn nhạc đang sử dụng để xác định đó là nguồn nhạc chỉ được cấp phép cho mục đích nghe cá nhân hay đã được cấp phép sử dụng trong hoạt động kinh doanh, thương mại.

Thứ hai, nếu chưa được cấp quyền sử dụng cho mục đích thương mại hoặc chưa thực hiện nghĩa vụ trả tiền bản quyền, cơ sở kinh doanh nên chủ động liên hệ với tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan hoặc trực tiếp với chủ sở hữu quyền, nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình hoặc đơn vị được ủy quyền cấp phép để ký kết thỏa thuận sử dụng và thực hiện nghĩa vụ trả tiền bản quyền theo quy định.

Thứ ba, sau khi được cấp phép, cơ sở kinh doanh cần thanh toán đầy đủ tiền bản quyền và lưu giữ hợp đồng cấp phép, chứng từ thanh toán, hóa đơn cùng các tài liệu chứng minh quyền sử dụng hợp pháp. Đây là cơ sở để chứng minh việc tuân thủ pháp luật khi có yêu cầu kiểm tra từ chủ sở hữu quyền hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Trong trường hợp những bản nhạc được tạo ra bằng AI, cách xác định quyền sở hữu đối với các sản phẩm âm nhạc và việc thu phí sẽ áp dụng ra sao, luật sư Hoàng Văn Thắng cho biết theo Khoản 1 Điều 4 Nghị định 134 quy định rằng sản phẩm hoàn toàn do hệ thống trí tuệ nhân tạo tạo ra không làm phát sinh quyền tác giả, quyền liên quan theo quy định tại Luật Sở hữu trí tuệ.

Đồng thời, tại khoản 1 Điều 4 Nghị định 134, quyền tác giả của tác phẩm âm nhạc, quyền liên quan đối với bản ghi âm, ghi hình trong trường hợp con người có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo để sáng tạo, định hình hoặc thực hiện chỉ phát sinh khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.

Chủ sở hữu quyền tác giả của tác phẩm âm nhạc, chủ sở hữu quyền liên quan đối với bản ghi âm, ghi hình được sáng tạo, định hình hoặc thực hiện có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo là người sử dụng thời gian, tài chính, cơ sở vật chất - kỹ thuật của mình để sáng tạo ra tác phẩm hoặc sản xuất bản ghi âm, ghi hình hoặc tổ chức, cá nhân khác theo quy định tại Chương III của Luật Sở hữu trí tuệ.

Đối với các tác phẩm âm nhạc, bản ghi âm, ghi hình được sáng tạo, định hình hoặc thực hiện có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo đủ điều kiện được bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan, thì việc thu phí đối với chủ cơ sở kinh doanh quán cà phê, nhà hàng, khách sạn, khu vui chơi và các hoạt động kinh doanh, thương mại khác quy định tại Phụ lục II của Nghị định 17 được thực hiện như đối với việc sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình âm nhạc được sáng tạo, định hình hoặc thực hiện theo cách truyền thống, tức không có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo.