|
|
Tình huống bóng rơi xuống đúng vị trí cầu thủ Anh, mở ra cơ hội phản công giúp Bellingham ghi bàn gỡ hòa. Ảnh: The Telegraph. |
Bàn gỡ hòa của Jude Bellingham trong trận tứ kết World Cup 2026 giữa Anh và Na Uy không chỉ tạo bước ngoặt của trận đấu mà còn thổi bùng cuộc tranh luận về một nhân vật đặc biệt: spidercam (tạm dịch: máy quay nhện bay).
Đội tuyển Na Uy cho rằng trái bóng đã chạm hệ thống camera treo phía trên sân trước khi Anh tổ chức pha phản công dẫn đến bàn thắng. Nếu điều đó xảy ra, theo Luật Bóng đá, trọng tài phải dừng trận đấu và cho thực hiện một quả "drop ball" vì bóng đã chạm tác nhân bên ngoài.
Dù FIFA sau đó khẳng định dữ liệu cảm biến và VAR không ghi nhận bóng chạm spidercam, tình huống này vẫn khiến công nghệ vốn được xem là "vô hình" trong các trận đấu trở thành tâm điểm chú ý.
 |
| The Telegraph phân tích hình ảnh và cho rằng bóng dường như đã chạm vào spidercam. Ảnh: The Telegraph. |
Spidercam là gì?
Spidercam là hệ thống camera được treo trên bốn dây cáp chịu lực, kết nối với bốn góc của sân vận động. Một người điều khiển sẽ sử dụng cần lái để di chuyển camera theo mọi hướng với tốc độ cao, trong khi một kỹ thuật viên khác điều khiển góc quay.
Khác với những camera truyền hình cố định trên khán đài, spidercam có thể lao xuống sát mặt sân, bám theo cầu thủ trong lúc di chuyển rồi vút lên cao chỉ trong vài giây.
Nhờ đó, khán giả có cảm giác như đang chạy ngay phía sau cầu thủ hoặc bay phía trên toàn bộ sân đấu.
Công nghệ này lần đầu xuất hiện tại World Cup 2010 ở Nam Phi. Khi đó, máy quay nhện bay chỉ được sử dụng ở những trận đấu lớn từ vòng tứ kết. Đến World Cup 2026, spidercam đã trở thành một phần mặc định của hệ thống truyền hình.
 |
| Na Uy khiếu nại trọng tài về bàn thắng gỡ hòa của tuyển Anh. Ảnh: Reuters. |
Nếu World Cup 1994 chỉ sử dụng khoảng 20-30 camera cố định thì mỗi trận đấu tại World Cup 2026 được ghi hình bằng hơn 45 hệ thống camera khác nhau.
Spidercam là một trong những thiết bị quan trọng nhất. Theo đơn vị sản xuất tín hiệu quốc tế HBS, camera này hiện hoạt động ngay cả khi bóng lăn thay vì chỉ xuất hiện trước trận hoặc giờ nghỉ.
Đặc biệt, lần đầu tiên spidercam còn được sử dụng trong các loạt sút luân lưu nhằm mang lại góc nhìn từ trên cao, giúp khán giả cảm nhận rõ hơn áp lực của cầu thủ.
Ngoài việc tạo nên những cú máy điện ảnh, máy quay nhện bay còn giúp truyền tải tốc độ di chuyển, khoảng cách giữa các cầu thủ và cách tổ chức chiến thuật theo góc nhìn mà camera truyền thống không thể có.
Nhiều chuyên gia truyền hình thể thao ví trải nghiệm này giống như đang xem một bộ phim hơn là một trận bóng đá.
Cách mạng truyền hình World Cup
Spidercam chỉ là một trong nhiều công nghệ đang biến World Cup 2026 trở thành giải đấu có hệ thống sản xuất hình ảnh hiện đại nhất lịch sử.
Mỗi trận đấu hiện được ghi hình bằng hơn 45 camera, bao gồm:
- Spidercam bay trên sân.
- RefCam gắn ở trọng tài, mang đến góc nhìn từ chính người cầm còi.
- Camera điện ảnh (cine camera) tạo những khung hình xóa phông như phim điện ảnh.
- Hệ thống camera bán tự động bắt việt vị (SAOT) theo dõi 29 điểm trên cơ thể từng cầu thủ.
- Cảm biến đặt trong trái bóng, truyền dữ liệu hàng trăm lần mỗi giây để xác định chính xác thời điểm bóng được chạm.
 |
| Spidercam được dùng trong trận tứ kết Anh - Na Uy. Ảnh: Reuters. |
FIFA còn xây dựng mô hình AI 3D của từng cầu thủ trước giải đấu. Khi xuất hiện tình huống việt vị, hệ thống sẽ kết hợp dữ liệu từ cảm biến trong bóng và các camera theo dõi để dựng lại toàn bộ pha bóng dưới dạng mô hình 3D.
Nhờ vậy, thời gian đưa ra quyết định được rút ngắn đáng kể so với các kỳ World Cup trước.
Nhiều người đặt câu hỏi vì sao World Cup không sử dụng drone thay cho spidercam. Lý do nằm ở yếu tố an toàn. Trong một trận bóng đá, quỹ đạo của trái bóng rất khó dự đoán. Một cú phá bóng hoặc phát bóng dài hoàn toàn có thể va trúng drone, gây nguy cơ rơi xuống sân hoặc khán đài.
Spidercam được cố định bằng hệ thống cáp treo cao khoảng 20 m so với mặt sân, vừa đảm bảo an toàn vừa cho phép camera di chuyển cực nhanh mà không ảnh hưởng đến trận đấu.
Drone hiện chỉ được FIFA sử dụng để ghi hình bên ngoài sân vận động hoặc trong các chương trình trước trận.
Trớ trêu thay, chính công nghệ được tạo ra để giúp khán giả đến gần trận đấu hơn lại trở thành một phần của tranh cãi. HLV Stale Solbakken cùng ban huấn luyện Na Uy lập tức phản ứng dữ dội sau bàn gỡ của tuyển Anh vì tin rằng bóng đã chạm máy quay trước khi Elliot Anderson tổ chức pha phản công.
Theo Luật 5 của Ủy ban Bóng đá Quốc tế (IFAB), nếu bóng chạm vật thể bên ngoài sân, trọng tài phải dừng trận đấu và cho phát bóng chạm đất. Tuy nhiên, FIFA cho biết hệ thống cảm biến và VAR không phát hiện bất kỳ va chạm nào giữa bóng và spidercam, vì vậy bàn thắng của Bellingham vẫn được công nhận.
Dù tranh cãi chưa lắng xuống, tình huống này cũng cho thấy World Cup 2026 không chỉ là cuộc đua của các đội tuyển, mà còn là sân khấu để những công nghệ truyền hình tiên tiến nhất thế giới định nghĩa lại cách hàng tỷ người theo dõi bóng đá.
Sau chuỗi ngày rối loạn lo âu, mất ngủ, sợ hãi, Đặng Phước Thắng (TP.HCM) tìm đến sách và ngành tâm lý học để chữa lành. Nếu cuốn Sang chấn tâm lý - Hiểu để chữa lành giúp anh hiểu về những tổn thương và chọn cách sống hạnh phúc hơn, Bạn không thông minh lắm đâu và Bạn đã đỡ ngu ngơ hơn rồi đấy là cách tiếp cận tâm lý học hài hước nhưng sâu sắc trong các mối quan hệ thường ngày.
