Làm sao để được như Chúa trời!

William Shakespeare

Rất lâu trước đây, khi còn là một học sinh trung học ở Iowa, tôi nhớ một giáo viên sinh học dạy rằng tất cả các hóa chất cấu thành cơ thể người có thể mua được ngoài cửa hàng với giá khoảng 5 USD. Tôi không thể nhớ chính xác số tiền lúc đó là bao nhiêu. Có thể là 2,97 hoặc 13,5 USD, nhưng chắc chắn đó là một số tiền rất ít ỏi ngay cả trong những năm 1960, và tôi nhớ mình đã rất kinh ngạc với suy nghĩ rằng một thứ nhếch nhác và xù xì như tôi thực tế có thể được tạo ra một cách rẻ mạt đến vậy.

Khám phá này khiến tôi choáng váng về sự tầm thường của bản thân đến mức để lại ấn tượng với tôi suốt những năm qua. Câu hỏi vẫn quanh quẩn bên tôi là: Liệu sự thật có đúng là như vậy không? Lẽ nào chúng ta rẻ rúng đến vậy?

Nhiều nhà chuyên môn (những người tạo ra cảm giác về “sinh viên khoa học không có nổi cuộc hẹn vào thứ Sáu”) đã cố gắng - ở nhiều thời điểm khác nhau - tính toán chi phí cho các nguyên liệu cấu thành một con người. Có lẽ nỗ lực đáng trân trọng và toàn diện nhất trong những năm gần đây được thực hiện bởi Hội Hóa học Hoàng gia Anh, trong một phần của Lễ hội Khoa học Cambridge 2013, họ đã tính toán chi phí cho những nguyên tố cần thiết để tạo nên diễn viên Benedict Cumberbatch. (Cumberbatch là chủ tịch khách mời của lễ hội năm đó, và cũng rất thuận tiện, là một người có vóc dáng điển hình.)

Cấu tạo nên cơ thể con người là những nguyên tố hóa học quen thuộc. Ảnh: Bibliotheca Alexandrina.

Nhìn chung, theo tính toán của RSC, cần 59 nguyên tố để cấu thành nên một con người. 6 trong số đó là các-bon, oxy, hydro, nitơ, canxi và phốt pho, chiếm tới 99,1% những gì tạo nên cơ thể của chúng ta, nhưng phần còn lại mới là thứ mang đến bất ngờ lớn hơn. Ai có thể nghĩ rằng chúng ta sẽ không hoàn chỉnh nếu không có một ít molypden hay vanadi, mangan, thiếc và đồng? Nhu cầu của chúng ta đối với một số nguyên tố trong đó rất khiêm tốn, với tỷ lệ được tính bằng phần triệu hoặc phần tỷ. Ví dụ, chúng ta cần 20 nguyên tử coban và 30 nguyên tử crom với mỗi 999.999.9991/2 nguyên tử khác.

Thành phần lớn nhất trong bất kỳ con người nào, chiếm 61% không gian sẵn có, là oxy. Điều này nghe có chút phi lý khi 2/3 cơ thể chúng ta là một loại khí không mùi. Lý do chúng ta không nhẹ và nảy như một quả bóng bay là vì oxy chủ yếu được liên kết với hydro (chiếm 10% cơ thể) để tạo thành nước - và nước, thứ bạn sẽ thấy nặng một cách đáng ngạc nhiên, nếu đã từng cố gắng lội qua hồ bơi, hoặc chỉ đơn giản là cố gắng đi lại khi mặc một bộ đồ ướt.

Có một chút mỉa mai là hai trong số những thứ nhẹ nhất trong tự nhiên, oxy và hydro, khi kết hợp lại tạo thành một trong những thứ nặng nhất, nhưng tự nhiên là vậy. Oxy và hydro cũng là hai trong số các nguyên tố rẻ nhất trong bạn. Toàn bộ lượng oxy tạo nên bạn chỉ đáng giá 9 bảng Anh và lượng hydro có giá hơn 16 bảng Anh một chút (giả sử bạn có kích thước tương đương Benedict Cumberbatch). Nitơ tạo nên bạn (chiếm 2,6% cơ thể) có giá tốt hơn nhưng vẫn chỉ ở mức 27 penny cho toàn bộ nguyên tố này trong cơ thể. Nhưng sau đó, mọi thứ trở nên khá đắt đỏ.

Bạn cần khoảng 13,6 kg các-bon, và theo Hiệp hội Hoá học Hoàng gia, ngần đó sẽ tiêu tốn của bạn 44.300 bảng Anh. (Họ chỉ sử dụng dạng tinh khiết nhất của các nguyên tố. RSC không tạo ra con người bằng những thứ rẻ tiền.) Canxi, phốt pho và kali, mặc dù cần số lượng nhỏ hơn nhiều, vẫn sẽ khiến bạn tốn thêm 47.000 bảng Anh.

Hầu hết phần còn lại thậm chí còn có giá trị theo khối lượng cao hơn, nhưng thật may mắn ta chỉ cần chúng ở lượng cực nhỏ. Thorium có giá hơn 2.000 bảng Anh mỗi gram nhưng chỉ chiếm 0,0000001% cơ thể, vì vậy bạn có thể mua chúng với giá 33 penny. Toàn bộ lượng thiếc bạn cần có giá 4 penny, trong khi zirconi và niobi sẽ khiến bạn chỉ mất 2 penny. Chiếm 0,000000007% của bạn là samarium, thứ ít ỏi đến mức thậm chí không đáng tính tiền. Trong danh mục của RSC, nó có giá 0,00 bảng.

Giữa 59 nguyên tố được tìm thấy trong chúng ta, 24 nguyên tố được coi là thiết yếu, bởi con người thực sự không thể tồn tại nếu thiếu chúng. Số còn lại tương đối phức tạp. Một số có lợi một cách rõ ràng, một số chắc hẳn có lợi dù ta chưa biết bằng cách nào, một số nguyên tố chỉ đơn thuần là ở đó, không có lợi cũng chẳng có hại, và một vài nguyên tố thì hoàn toàn xấu.

Ví dụ, cadmium, nguyên tố phổ biến thứ 23 - chiếm 0,1% - trong cơ thể, nhưng nó độc hại khủng khiếp. Chúng ta có nó không phải vì cơ thể chúng ta muốn có nó mà bởi nó xâm nhập vào thực vật từ đất và sau đó đi vào chúng ta khi chúng ta ăn thực vật. Nếu bạn đến từ Bắc Mỹ, bạn có thể ăn khoảng 80 mg cadmium mỗi ngày và không có phần nào trong số đó là tốt cả.

Có một lượng nguyên tố đáng ngạc nhiên ở cấp độ này. Lấy ra gần như bất kỳ tế bào nào từ cơ thể của bạn, bạn sẽ thấy nó có một triệu hoặc nhiều hơn thế số nguyên tử selen. Cho đến gần đây, không ai biết chúng đang làm gì ở đó. Bây giờ, chúng ta biết selen tạo ra hai loại enzyme quan trọng, mà sự thiếu hụt chúng có liên quan đến tăng huyết áp, viêm khớp, thiếu máu, một số bệnh ung thư và thậm chí có thể làm giảm số lượng tinh trùng.

Vì vậy, rõ ràng là rất cần thiết để có một số selen trong bạn (nó được tìm thấy trong các loại hạt, bánh mỳ lúa mỳ và cá), nhưng đồng thời nếu bạn uống quá nhiều, bạn có thể vô tình gây độc cho gan. Cũng như rất nhiều điều trong cuộc sống, có được sự cân bằng đúng đắn là một việc rất tinh tế.

Nói chung, theo RSC, toàn bộ chi phí cấu thành nên một con người mới, sử dụng Benedict Cumberbatch làm mẫu hình, chính xác là 96.546,79 bảng Anh.