Châu Âu phẫn nộ vì ông Trump xúc phạm NATO

Binh lính Đan Mạch tại sân bay Nuuk ở Greenland vào ngày 19/1. Ảnh: Mads Claus Rasmussen/Ritzau Scanpix.

Bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ngày 22/1, Tổng thống Donald Trump gây sóng gió khi tuyên bố trên Fox News rằng lực lượng NATO đã cố ý tránh xa tiền tuyến tại Afghanistan và bày tỏ sự hoài nghi về giá trị của liên minh.

"Mỹ chưa bao giờ cần họ (NATO). Chúng tôi chưa bao giờ thực sự yêu cầu bất cứ điều gì từ họ. Bạn biết đấy, họ sẽ nói rằng họ đã gửi một số binh sĩ đến Afghanistan hoặc nơi này nơi kia, và họ đã làm thế. Họ lùi lại phía sau một chút, xa tiền tuyến một chút. Nhưng Mỹ đã rất tốt với châu Âu và nhiều quốc gia khác", ông nói.

Phát ngôn này của ông Trump ngay lập tức vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ các lãnh đạo châu Âu.

Người châu Âu cay đắng

Ngày 24/1, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cho rằng bình luận của ông Trump về vai trò của NATO tại Afghanistan là “không thể chấp nhận”. Bà nhấn mạnh Đan Mạch là quốc gia chịu tổn thất tính theo đầu người cao nhất trong liên minh NATO, với khoảng 12.000 binh sĩ từng phục vụ tại chiến trường này.

"Việc Tổng thống Mỹ nghi ngờ sự cam kết của những binh sĩ đồng minh tại Afghanistan là sự xúc phạm, không thể chấp nhận được. Tôi hoàn toàn thấu hiểu khi các cựu chiến binh Đan Mạch nói rằng không lời nào có thể diễn tả hết nỗi đau này", Thủ tướng Đan Mạch chia sẻ trên Facebook.

Trước đó, Thủ tướng Anh Keir Starmer đã chỉ trích kịch liệt phát ngôn của ông Trump và gọi đây là sự “xúc phạm, kinh khủng” và gây tổn thương sâu sắc cho thân nhân những người đã ngã xuống hoặc bị thương.

Khi được đài Al Jazeera hỏi ông Trump có nên xin lỗi các nước đồng minh hay không, ông Starmer khẳng định: “Nếu tôi nói sai hoặc phát ngôn như vậy, tôi chắc chắn sẽ xin lỗi”.

Thủ tướng Anh Starmer đồng thời bày tỏ lòng tri ân tới 457 binh sĩ Anh đã hy sinh trong cuộc chiến tại Afghanistan do Mỹ dẫn đầu từ năm 2001. Ông khẳng định binh sĩ Anh đã hy sinh tại Afghanistan không phải để nhận lấy những lời hạ thấp này và cho rằng ông Trump nên xin lỗi.

Cùng ngày Ngoại trưởng Hà Lan David van Weel cũng lên án phát ngôn của ông Trump là sai sự thật và thiếu tôn trọng.

Hoàng tử Harry, người từng có hai nhiệm kỳ tại chiến trường Afghanistan, tuyên bố rằng: “Hàng nghìn cuộc đời đã thay đổi vĩnh viễn. Những bậc cha mẹ mất con, những đứa trẻ mất cha mẹ - tất cả họ vẫn đang phải gánh chịu những mất mát đó. Sự hy sinh của các binh sĩ cần được nói đến một cách "trung thực và tôn trọng".

Theo Al Jazeera, trong cuộc chiến này, rất nhiều binh sĩ từ Canada, Pháp, Đức, Ý, Đan Mạch và các nước khác cũng đã hy sinh. Hơn 150 người Canada đã thiệt mạng ở Afghanistan, 90 binh sĩ Pháp và hàng chục người đến từ Đức, Ý và các quốc gia khác.

Cộng đồng cựu chiến binh khắp châu Âu coi cáo buộc "né tránh tiền tuyến" của Tổng thống Trump là một sự xúc phạm sâu sắc đến danh dự và sự hy sinh của họ trong cuộc chiến Afghanistan.

Bày tỏ sự phẫn nộ, Hiệp hội Cựu chiến binh Đan Mạch thông báo tổ chức một cuộc tuần hành im lặng tại Copenhagen vào ngày 31/1 để phản đối cáo buộc của ông Trump. Họ khẳng định Đan Mạch luôn sát cánh cùng Mỹ khi được yêu cầu và không thể chấp nhận việc lòng cam kết của binh sĩ bị nghi ngờ, "không còn lời nào để nói".

Dù vậy Nhà Trắng vẫn bảo vệ ông Trump. "Tổng thống Trump hoàn toàn đúng - Mỹ đã làm cho NATO nhiều hơn tất cả các quốc gia khác trong liên minh cộng lại," Taylor Rogers, phát ngôn viên Nhà Trắng, nói trong một tuyên bố gửi tới AFP.

Đan Mạch lập khu quân sự tại Greenland

Trong một diễn biến khác, Cảnh sát Greenland ngày 23/1 cho biết đã phê duyệt việc thành lập các khu vực quân sự tạm thời ở Nuuk và Kangerlussuaq để phục vụ lực lượng vũ trang Đan Mạch.

Tại Kangerlussuaq, khu vực quân sự tạm thời được thiết lập sẽ là nơi quân đội Đan Mạch sẽ sử dụng để lưu trữ trang thiết bị.

Trước đó, theo đài truyền hình TV2, một "lượng binh sĩ đáng kể" của Đan Mạch dự kiến ​​đến Kangerlussuaq, nơi đặt sân bay quốc tế chính của Greenland vào tối 19/1.

Thiếu tướng Søren Andersen, chỉ huy quân sự cao cấp của Đan Mạch tại Bắc Cực, cho biết khoảng 100 binh sĩ Đan Mạch đã đến Nuuk, và một số lượng tương tự đến Kangerlussuaq, ở phía tây Greenland. Các binh sĩ này dự kiến tham gia cuộc tập trận Arctic Endurance.

Giới chức Đan Mạch cũng được cho đã thiết lập một khu vực quân sự tạm thời tại thủ phủ Nuuk của Greenland. Cảnh sát Greenland xác nhận họ đã chấp thuận khu vực hạn chế ở ngoại ô quận Qinngorput, được chỉ định để lưu trữ thiết bị của Lực lượng vũ trang Đan Mạch.

Khu quân sự mới được thành lập sẽ được canh gác liên tục, với hàng rào và biển báo rõ ràng cấm người không phận sự không được phép ra vào.

Các quan chức cảnh sát cho biết an toàn của cộng đồng địa phương được ưu tiên hàng đầu, với những rào chắn thích hợp được lắp đặt để hướng dẫn người đi bộ và người lái xe quanh khu vực.

Động thái này cho thấy sự tăng cường hiện diện quân sự của Đan Mạch tại Greenland, trong bối cảnh chính quyền Mỹ bày tỏ mục tiêu mở rộng ảnh hưởng của nước này tại Greenland.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 22/1 cho biết ông đã đảm bảo quyền tiếp cận hoàn toàn và vĩnh viễn với Greenland trong một thỏa thuận với NATO. Thông tin về thỏa thuận khung xuất hiện khi ông Trump rút lại tuyên bố áp thuế 8 nước châu Âu và loại trừ khả năng chiếm Greenland bằng vũ lực.