 |
Ngày 11/8, CTCP VinSpace - công ty thành viên thuộc hệ sinh thái Vingroup - cho biết đã ký kết hợp đồng phóng vệ tinh với SpaceX (Mỹ). Theo thỏa thuận, các vệ tinh của VinSpace sẽ được đưa lên quỹ đạo thông qua chương trình phóng chia sẻ Transporter Rideshare của SpaceX trong quý II/2027. Đây là hình thức nhiều khách hàng cùng chia sẻ một chuyến phóng để đưa các vệ tinh lên quỹ đạo. VinSpace sẽ đảm nhiệm việc nghiên cứu, phát triển, chế tạo và vận hành vệ tinh sau khi được đưa lên quỹ đạo.
Thỏa thuận là nền tảng cho những nhiệm vụ vệ tinh đầu tiên của VinSpace, qua đó công ty thử nghiệm các mô-đun vệ tinh do doanh nghiệp tự phát triển, từng bước nâng cao năng lực làm chủ hệ thống vệ tinh và triển khai các ứng dụng thương mại trong tương lai.
Đáng chú ý, SpaceX là một trong những công ty tư nhân chuyên về ngành hàng không vũ trụ, vốn nằm trong hệ sinh thái doanh nghiệp nghìn tỷ USD của vị tỷ phú giàu nhất thế giới Elon Musk.
Tham vọng khám phá không gian của người giàu nhất hành tinh
Câu chuyện bắt đầu khi tỷ phú Elon Musk muốn giảm chi phí khám phá không gian, ông đã thành lập SpaceX vào năm 2002. Công ty được định hướng chuyên về thiết kế, chế tạo và phóng các phương tiện hàng không vũ trụ tiên tiến, theo Business Times.
Những năm đầu, SpaceX tập trung phát triển tên lửa Falcon 1 và trải qua 3 lần phóng thất bại trước khi đạt thành công vào tháng 9/2008, khi Falcon 1 trở thành tên lửa sử dụng nhiên liệu lỏng do một công ty tư nhân phát triển đầu tiên đưa được tải trọng vào quỹ đạo.
Sau đó, SpaceX chuyển sang phát triển Falcon 9 và tàu vũ trụ Dragon. Đến năm 2010, Falcon 9 thực hiện chuyến bay đầu tiên, còn Dragon trở thành tàu vũ trụ thương mại đầu tiên vận chuyển hàng hóa đến và đi Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) vào năm 2012.
Bước ngoặt lớn tiếp theo của công ty đến từ công nghệ tái sử dụng tên lửa, khi SpaceX phát triển khả năng hạ cánh và thu hồi tầng đẩy của dòng tên lửa Falcon 9, qua đó giúp giảm chi phí và tăng tần suất phóng. Không chỉ dừng lại ở đó, vào năm 2020, SpaceX tạo dấu mốc lịch sử khi tàu Crew Dragon đưa các phi hành gia NASA lên ISS, biến công ty thành một trong những nhà cung cấp dịch vụ vận chuyển người vào không gian chủ chốt của Mỹ.
Song song với hoạt động phóng tên lửa, SpaceX còn phát triển Starlink, mạng lưới vệ tinh quỹ đạo thấp cung cấp dịch vụ Internet. Mảng Internet vệ tinh Starlink hiện phục vụ hàng triệu khách hàng cá nhân, doanh nghiệp và chính phủ tại 164 quốc gia và vùng lãnh thổ, đồng thời đóng góp phần lớn doanh thu cho SpaceX.
Công ty cũng đặt cược lớn vào AI thông qua sự kết hợp giữa hạ tầng tính toán của xAI, các mô hình AI riêng và nguồn dữ liệu thời gian thực từ nền tảng X.
Trong những năm gần đây, SpaceX tập trung mạnh vào Starship, hệ thống gồm tên lửa Super Heavy và tàu Starship được thiết kế để có thể tái sử dụng và vận chuyển lượng hàng hóa lớn lên quỹ đạo, đồng thời phục vụ các sứ mệnh Mặt trăng và tham vọng dài hạn hướng tới sao Hỏa. SpaceX cho biết Starship được thiết kế để đưa hơn 100 tấn hàng hóa lên quỹ đạo trong cấu hình có thể tái sử dụng hoàn toàn.
Kể từ khi thành lập, SpaceX đã thực hiện 246 lần phóng tên lửa và tàu vũ trụ, trong đó 207 lần hạ cánh thành công. Năm ngoái, SpaceX thực hiện hơn 80% tổng số vụ phóng tên lửa trên toàn cầu và hiện có hơn 10.000 vệ tinh Starlink đang hoạt động trên quỹ đạo, cung cấp dịch vụ Internet vệ tinh cho doanh nghiệp và quân đội, theo Business Insider.
 |
| Vào tháng 6, SpaceX đã lập kỷ lục "vô tiền khoáng hậu" khi IPO trên sàn chứng khoán Nasdaq. Ảnh: Reuters. |
Không chỉ tạo ra loạt thành công trong ngành hàng không vũ trụ, vào giữa tháng 6 năm nay, SpaceX còn khiến thị trường chứng khoán toàn cầu "chao đảo" với màn IPO lớn nhất mọi thời đại. Chỉ trong ngày đầu lên sàn chứng khoán Nasdaq, cổ phiếu của SpaceX đã tăng hơn 28%, đồng thời giao dịch ở mức gần 173 USD/cổ phiếu. Đà tăng này đã giúp vốn hóa công ty vượt mốc 2.000 tỷ USD.
Tại thời điểm SpaceX IPO, tài sản của tỷ phú Elon Musk (phần lớn từ cổ phần nắm giữ tại SpaceX và Tesla) cũng phình to thêm và chính thức vượt 1.100 tỷ USD. Không chỉ củng cố vị thế người giàu nhất hành tinh, Musk còn trở thành tỷ phú nghìn tỷ USD đầu tiên của nhân loại.
Đợt IPO kỷ lục của công ty là kết quả của nhiều năm theo đuổi tham vọng chinh phục không gian và công nghệ của Musk, đồng thời gây chú ý vì đã phá vỡ nhiều quy tắc truyền thống của Phố Wall và thu hút lượng lớn nhà đầu tư cá nhân tham gia.
Doanh thu nhiều mảng kinh doanh chính tăng mạnh
Mới đây, SpaceX đã công bố kết quả kinh doanh đầu tiên kể từ khi lên sàn. Đáng chú ý, doanh thu của SpaceX gần như tăng gấp đôi, nhờ sự tăng trưởng mạnh mẽ của mảng liên lạc vệ tinh Starlink và hoạt động kinh doanh AI. Tuy vậy, ban lãnh đạo cảnh báo rằng cơn sốt đầu tư nhằm hiện thực hóa những tham vọng lớn của công ty vẫn còn lâu mới kết thúc, theo Reuters.
Dữ liệu của LSEG cho thấy SpaceX ghi nhận doanh thu đạt 7,8 tỷ USD trong giai đoạn quý II/2026 và chính thức vượt kỳ vọng của Phố Wall. Doanh thu Starlink, chiếm hơn một nửa tổng doanh thu, tăng 66%, trong khi doanh thu từ mảng AI, lĩnh vực mà Musk kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng trong tương lai, tăng khoảng 250%.
Đáng chú ý, chi tiêu vốn của công ty đã tăng vọt lên hơn 18 tỷ USD, từ mức 2,83 tỷ USD một năm trước. Riêng mảng AI, SpaceX đã tăng mạnh đầu tư khi rót đến 15,83 tỷ USD trong quý II, trong khi cùng kỳ năm trước chỉ bỏ ra 749 triệu USD.
Báo cáo cũng chỉ ra tổng lỗ hoạt động trong quý II của công ty thu hẹp từ mức 970 triệu USD (cùng kỳ năm trước) xuống còn 143 triệu USD. Khoản lỗ hoạt động của mảng AI cũng thu hẹp, trong khi lợi nhuận hoạt động của Starlink tăng 79%.
Starlink và các hoạt động kết nối khác của SpaceX vẫn là động lực tài chính chính của công ty, tạo nền tảng để Musk thúc đẩy chiến lược AI. Tính đến cuối quý II, Starlink đã tăng gấp đôi số thuê bao lên 12 triệu. Tuy nhiên, doanh thu bình quân trên mỗi thuê bao (ARPU) giảm 22% so với một năm trước khi SpaceX mở rộng sang nhiều thị trường quốc tế hơn và triển khai các gói dịch vụ có giá thấp hơn.
 |
| Starlink vẫn là động lực tăng trưởng chính của SpaceX trong quý II. Ảnh minh họa: Reuters. |
Những người chỉ trích cho rằng chiến lược sử dụng lợi nhuận từ Starlink để tài trợ cho hoạt động AI và quá trình phát triển, phóng Starship cho đến khi các mảng này có thể tự đứng vững là không bền vững.
Riêng mảng AI của SpaceX, bao gồm xAI, Grok, nền tảng mạng xã hội X và hoạt động trung tâm dữ liệu đang mở rộng nhanh chóng, là lĩnh vực được công ty đầu tư nhiều nhất. Hiện, mảng đang tạo doanh thu từ các hợp đồng cung cấp năng lực điện toán cho Anthropic, Google thuộc Alphabet và Reflection AI, mặc dù một phần doanh thu định kỳ vẫn chưa được ghi nhận vào kết quả kinh doanh.
Dù mảng AI đã cho thấy những dấu hiệu thu hút khách hàng thương mại, ban lãnh đạo SpaceX cho biết công ty vẫn phải chi một khoản tiền khổng lồ để xây dựng hoạt động này.
"Chúng tôi đang xây dựng năng lực điện toán AI ở quy mô lớn với tốc độ nhanh hơn bất kỳ công ty nào khác, theo đánh giá của chúng tôi, đồng thời đang cải thiện đáng kể các mô hình AI", Musk nói trong cuộc trao đổi sau khi công bố kết quả kinh doanh.
Ngoài các mảng trên, doanh thu mảng vũ trụ cũng tăng 29% so với cùng kỳ năm trước. Dù vậy, đây vẫn là nguồn chi phí lớn và tiềm ẩn nhiều bất định đối với SpaceX.
Trong những năm gần đây, SpaceX ngày càng ưu tiên các vụ phóng tên lửa phục vụ mạng lưới vệ tinh của chính mình thay vì phóng tải trọng cho khách hàng bên thứ 3, đồng thời tiếp tục phải gánh những khoản chi phí đáng kể liên quan đến quá trình phát triển Starship.
Các chuyên gia nhận định kết quả kinh doanh quý II được xem là phép thử đầu tiên đối với các cổ đông về các nghi vấn xoay quanh mức định giá kỷ lục 1.750 tỷ USD của SpaceX. Ngoài ra, lợi nhuận từ mảng Internet vệ tinh đang tăng trưởng nhanh có thể tài trợ cho những khoản đầu tư tốn kém vào AI, trung tâm dữ liệu và tên lửa thế hệ mới, cho đến khi các mảng này phát triển đủ lớn để trở thành những hoạt động kinh doanh đáng kể của riêng mình.
Dự kiến đến hết tháng 12 năm nay, SpaceX sẽ đạt tốc độ doanh thu tương đương 100 tỷ USD/năm. Công ty cho biết các khoản đầu tư mới vào điện toán AI có thể thu hồi vốn trong chưa đầy một năm và đặt mục tiêu phóng ít nhất 1.000 vệ tinh Starlink thế hệ V3 trong vòng một năm tới. Công ty cũng đang lên kế hoạch cạnh tranh với các nhà mạng di động.
Không phải ai cũng có cơ hội gặp gỡ, trò chuyện với những doanh nhân, tỷ phú, những nhà quản lý doanh nghiệp nổi tiếng thế giới. Tuy nhiên, vẫn có cách để chúng ta tiếp cận, tìm hiểu về câu chuyện kinh doanh, cuộc đời, kinh nghiệm của các doanh nhân, tỷ phú nổi tiếng thông qua sách.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách doanh nhân - nơi chia sẻ những cuốn sách, câu chuyện về cuộc đời và kinh nghiệm của các tỷ phú, nhà quản lý nổi tiếng thế giới. Tủ sách không chỉ bao gồm các cuốn sách, câu chuyện từ tác giả độc lập mà còn bao gồm những cuốn sách do chính các tỷ phú viết về cuộc đời mình. Tủ sách doanh nhân mong muốn gửi tới độc giả các câu chuyện, góc nhìn về những cá nhân thành công nhất trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời mong muốn lan tỏa tri thức, phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
