Cảnh trái ngược trong 'lò luyện' của học viên trường Xiếc

7h sáng hàng ngày, trên sàn tập trải thảm của trường Trung cấp Nghệ thuật Xiếc và Tạp kỹ Việt Nam (Hà Nội), những học viên 11 tuổi từ từ xoạc chân rồi nhẹ nhàng uốn người ra sau theo nhịp hướng dẫn. Đây là những bài tập quen thuộc, đặt nền móng cho hành trình theo đuổi nghệ thuật xiếc nhiều thử thách. Những gương mặt non nớt ánh lên sự tập trung và bền bỉ. Tuổi thơ của các em gắn liền với mồ hôi, kỷ luật và ước mơ được tỏa sáng dưới ánh đèn sân khấu.

Vào trường năm 16 tuổi, khi cơ thể đã phát triển hoàn chỉnh, Huy Đức (17 tuổi) từng rất sợ những bài xoạc hay uốn dẻo. Nhiều buổi tập xong, toàn thân Đức đau ê ẩm, không động đậy được vào mỗi sớm hôm sau.

Học kỳ này, Đức và các bạn học kỹ thuật xà đơn. Trước buổi tập, huấn luyện viên dùng phấn vẽ sơ đồ ngay trên thảm, giảng giải từng điểm tựa, quỹ đạo lực và nhịp phối hợp động tác để các em hình dung rõ kỹ thuật.

Khi hai tay luồn vào dây thừng treo trên thanh xà và nắm chắc để lấy điểm tựa, học viên bắt đầu lăng người, giữ thẳng trục cơ thể theo nhịp đu đều từ trước ra sau. Do phải tập luyện những động tác khó và nguy hiểm nên chấn thương là không tránh khỏi. Để đảm bảo an toàn, học viên được trang bị đệm dày, lưới và dây thừng bảo hiểm.

Sau hai năm học cơ bản, dựa vào năng khiếu và kết quả học tập, các học viên sẽ được chia theo chuyên ngành để luyện tập các thể loại tiết mục. Thầy Thành cho biết để một tiết mục có thể biểu diễn được, học viên phải duy trì tập luyện cường độ cao, hàng ngày trong suốt 3 năm. Có những kỹ thuật, các em phải tập hàng nghìn lần mới được chuyển sang động tác mới.

"Diễn viên xiếc chỉ có một con đường duy nhất để thành tài là kiên trì, khổ luyện. Năng khiếu chỉ đóng vai trò giúp rút ngắn lộ trình học tập, nó không thể thay thế cho quá trình rèn luyện nếu muốn trở thành tài năng thực thụ", thầy Thành chia sẻ.

Với các học viên xiếc, được đứng trên sân khấu là ước mơ thường trực cả trong giấc ngủ. Vào trường đã được 5 năm, những ngày này, Tuấn Thành (17 tuổi) đang cùng các bạn diễn miệt mài tập luyện cho buổi thi tốt nghiệp sắp diễn ra.

Đặc thù vai diễn hề phải lấy biểu cảm làm trung tâm, Thành và bạn diễn phải dành nhiều thời gian học và luyện cách điều khiển gương mặt, ánh mắt, cử chỉ, làm sao để khán giả hiểu được câu chuyện và cảm xúc nhân vật dù không diễn đạt bằng lời.

Tiết mục đu cột Vọng âm được đánh giá thuộc top đầu về độ khó và sự nguy hiểm, đòi hỏi thể lực cao. Cặp sinh đôi Thanh Thảo - Thanh Ngân (17 tuổi) cho biết đã tập luyện tiết mục này trong suốt 3 năm, bắt đầu từ những động tác cơ bản đến khó nhất như giữ người, xoay, treo ngược và thả rơi có kiểm soát ở độ cao lớn.

Đại diện nhà trường cho biết việc tuyển chọn học viên Xiếc như "đãi cát tìm vàng". Hàng năm, nhà trường phải đến trực tiếp trường học tại các tỉnh, thành để tuyển chọn học viên. Trong đó, việc thuyết phục phụ huynh cho con em theo nghề diễn viên xiếc là một trong những thách thức lớn nhất.

Trong khoảng 8.000-10.000 thí sinh đăng ký dự tuyển hàng năm, sau hai vòng, trường chỉ tuyển được khoảng 35-50 em có năng khiếu để chính thức đào tạo. Tuy nhiên, trải qua quá học tập và rèn luyện gian khổ, cộng với áp lực từ nhiều phía, học sinh sẽ tiếp tục “rơi rụng”, đến khi ra trường có khi chỉ còn khoảng 25-30 em.

Khó khăn, vất vả là vậy nhưng với các học viên xiếc, mỗi giọt mồ hôi đổ xuống sàn tập đều được đánh đổi bằng khoảnh khắc tỏa sáng trên sân khấu. Chính tiếng vỗ tay của khán giả, ánh đèn rực rỡ và niềm tự hào khi vượt qua giới hạn bản thân đã tiếp thêm động lực để các em bền bỉ theo đuổi nghề.