Cái giá khi được yêu quá nhiều

Hầu hết mọi người đều mong được yêu nhiều hơn. Nhưng liệu một người có thể cảm thấy mình được yêu quá nhiều? Theo giáo sư Aaron Ben-Ze'ev, chuyên gia nghiên cứu về cảm xúc và tình yêu tại Đại học Haifa (Israel), được yêu quá nhiều cũng có thể trở thành một gánh nặng.

Theo ông, điều này xuất phát từ 4 đặc điểm của tình yêu lãng mạn: xu hướng hòa làm một, lý tưởng hóa người yêu, sự tập trung quá mức vào đối phương và cường độ cảm xúc mạnh. Trong những trường hợp này, nhiều tình yêu hơn không nhất thiết đồng nghĩa với một mối quan hệ tốt hơn, theo Psychology Today.

Tình yêu và ranh giới cá nhân

Đặc điểm đầu tiên là xu hướng xem tình yêu như sự hòa làm một. Trong tình yêu lãng mạn, hai người thường được mô tả như hai cá thể trở thành một, cùng chia sẻ mọi thứ và đặt mối quan hệ lên hàng đầu.

Ben-Ze'ev cho rằng cách nhìn này có thể tạo ra vấn đề khi sự gắn bó khiến một người đánh mất cảm giác tự chủ, tự do hoặc bản sắc riêng. Hai người yêu nhau vẫn có thể phối hợp cuộc sống mà không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn khoảng cách giữa họ.

Quan điểm này có sự tương đồng với cách Erich Fromm bàn về tình yêu trong Nghệ thuật yêu - Truy vấn về bản chất tình yêu (tựa gốc: The Art of Loving). Ông xem tình yêu gắn với sự quan tâm, trách nhiệm, tôn trọng và hiểu biết, thay vì chỉ là mong muốn chiếm hữu một người khác. Ở cách tiếp cận này, sự gắn bó không đồng nghĩa với việc hai cá nhân phải từ bỏ bản thân để trở thành một.

Đặc điểm thứ hai là xu hướng lý tưởng hóa. Khi yêu, con người dễ nhìn đối phương qua lăng kính tích cực, chú ý nhiều hơn đến ưu điểm và ít để tâm đến khuyết điểm. Người yêu cũng có thể xây dựng một hình ảnh lý tưởng về đối phương hoặc về chính mối quan hệ.

Trong cách nhìn này, tình yêu dường như không có nhiều chỗ cho sự thỏa hiệp hay điều chỉnh. Người ta tin rằng tình yêu có thể vượt qua mọi thứ và khiến con người sống trong những cảm xúc mãnh liệt. Quan niệm quen thuộc rằng không có trở ngại nào đủ lớn để ngăn cản tình yêu cũng phản ánh điều đó.

Một cái nhìn đúng với thực tế rất quan trọng để con người đưa ra lựa chọn phù hợp. Tuy nhiên, những cách nhìn tích cực về người yêu đôi khi vẫn có lợi cho mối quan hệ. Vấn đề nằm ở mức độ của chúng.

Khi sự lý tưởng hóa trở nên quá mức, nó có thể tạo ra những kỳ vọng mà không người thật hay mối quan hệ nào có thể đáp ứng lâu dài. Vì vậy, một người đôi khi có thể mong đối phương bớt lý tưởng hóa mình và nhìn mình thực tế hơn.

Được yêu bởi một người nhìn thấy cả những điểm chưa hoàn hảo của mình có thể có ý nghĩa hơn việc được một người chỉ nhìn thấy phiên bản hoàn hảo do họ tưởng tượng ra.

Khi sự quan tâm đi quá xa

Đặc điểm thứ ba là sự tập trung cao độ của tình yêu vào người mình yêu.

Theo Ben-Ze'ev, cảm xúc thường tập trung sự chú ý vào một đối tượng cụ thể. Trong tình yêu, sự tập trung này khiến người yêu trở thành một trong những đối tượng quan trọng nhất trong suy nghĩ và cảm xúc của một người.

Điều này có thể biểu hiện qua việc liên tục muốn biết đối phương đang làm gì, muốn dành nhiều thời gian bên nhau hoặc luôn đặt người yêu vào trung tâm của những quyết định cá nhân. Nhưng với người nhận sự quan tâm, việc trở thành tâm điểm của sự chú ý liên tục không phải lúc nào cũng dễ chịu.

Một người có thể muốn được yêu và coi trọng nhưng vẫn cần không gian riêng. Đây cũng là vấn đề được Amir Levine và Rachel Heller đề cập trong Gắn bó yêu thương - Tại sao ta yêu, tại sao ta ghét? (tựa gốc: Attached) khi hai tác giả sử dụng lý thuyết gắn bó để giải thích những nhu cầu khác nhau trong quan hệ tình cảm.

Trong cuốn sách, các tác giả cho rằng con người có thể có những cách khác nhau để tìm kiếm sự an toàn trong tình yêu. Có người cần nhiều sự gần gũi và xác nhận tình cảm, trong khi người khác coi trọng sự độc lập hơn.

Vì vậy, cùng một mức độ quan tâm có thể được người này cảm nhận là sự chăm sóc, nhưng với người khác lại trở thành áp lực.

Cuối cùng là cường độ của tình yêu lãng mạn. Ben-Ze'ev cho rằng tình yêu thường đi kèm cảm xúc mạnh, đặc biệt trong giai đoạn đầu. Ông ví tình yêu như một tia laser: chùm sáng càng tập trung thì cường độ càng lớn.

Khi cảm xúc được tập trung cao độ vào một người, những chuyện nhỏ trong mối quan hệ cũng có thể trở nên đặc biệt quan trọng. Tình yêu khi đó chiếm nhiều sự chú ý, năng lượng và thời gian hơn những hoạt động khác.

Cường độ cũng là một phần khiến tình yêu lãng mạn khác với nhiều dạng tình cảm khác. Một người có thể chấp nhận tình bạn ở mức độ bình thường, nhưng câu nói :Anh yêu em vừa phải" lại khó tạo cảm giác lãng mạn. Tình yêu thường được kỳ vọng phải mãnh liệt.

Tuy nhiên, Ben-Ze'ev lưu ý rằng trạng thái cảm xúc mạnh liên tục cũng có thể gây mệt mỏi. Khi tình yêu chiếm quá nhiều sự chú ý, con người có thể có ít không gian hơn cho sự bình tĩnh, kiên nhẫn, suy ngẫm hoặc những mối quan tâm khác.