Cách để vừa làm vừa chơi mà vẫn năng suất

Chúng ta thường tin muốn thành công phải làm việc chăm chỉ hơn, kỷ luật hơn và bền bỉ hơn. Nhưng trong Vui với việc mình làm, Ali Abdaal lại đưa ra một cách tiếp cận khác: Thay vì chỉ ép bản thân làm việc nhiều hơn, con người có thể nâng cao hiệu quả bằng cách biến công việc thành điều thú vị hơn, nhẹ nhàng hơn.

Sách Vui với việc mình làm. Ảnh: HQ.

Khi công việc trở nên thú vị hơn, năng suất cũng bền vững hơn

Xuất thân là bác sĩ được đào tạo y khoa tại Đại học Cambridge, Ali Abdaal từng tin kỷ luật sắt đá và nỗ lực đến giới hạn là con đường tất yếu dẫn đến thành công. Tuy nhiên, trong một ca trực Giáng sinh đầy áp lực, khi bản thân rơi vào trạng thái kiệt quệ, Ali bắt đầu nghi ngờ những quan niệm năng suất mà mình từng tin tưởng. Dù làm việc đến tận khuya, liên tục nghiên cứu các phương pháp tối ưu hiệu suất và không ngừng "cố hơn nữa", anh vẫn không cải thiện được hiệu quả công việc như mong muốn.

Từ trải nghiệm thực tế và các nghiên cứu khoa học chuyên sâu về tâm lý học tích cực, Ali nhận ra một hướng tiếp cận khác: Năng suất bền vững không nhất thiết phải được xây dựng bằng áp lực, mà có thể bắt đầu từ việc tìm thấy niềm vui trong chính công việc hàng ngày.

Vui với việc mình làm phản biện quan niệm phổ biến cho rằng năng suất chỉ là kết quả của kỷ luật và lao động cật lực. Cuốn sách chỉ ra mặt trái của "năng suất độc hại" - trạng thái khiến con người luôn cảm thấy phải làm việc không ngừng nghỉ, ngay cả khi điều đó làm suy giảm sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.

Thay vì tiếp tục nhấn mạnh vào việc "nỗ lực hơn nữa", Ali Abdaal đề xuất khái niệm "năng suất yêu đời" (feel-good productivity). Theo đó, cảm xúc tích cực không phải phần thưởng đến sau thành công, mà chính là nền tảng giúp duy trì động lực, khả năng sáng tạo và hiệu quả lâu dài.

Nền tảng lý thuyết quan trọng của cuốn sách là Thuyết Mở rộng và Xây dựng, cho rằng những cảm xúc tích cực giúp mở rộng nhận thức, tăng khả năng tiếp nhận thông tin và cải thiện năng lực tư duy. Khi con người cảm thấy vui vẻ và thoải mái, bộ não hoạt động hiệu quả hơn; ngược lại, căng thẳng kéo dài dễ khiến tư duy thu hẹp và làm giảm năng suất.

Ali minh họa điều này qua câu chuyện của nhà vật lý Richard Feynman. Sau quãng thời gian đánh mất hứng thú với vật lý, Feynman chỉ tìm lại động lực nghiên cứu khi tình cờ tò mò trước chuyển động của một chiếc đĩa bị ném lên không trung. Chính niềm vui khám phá ấy đã giúp ông quay trở lại với tư duy sáng tạo.

Qua những ví dụ như vậy, Ali nhấn mạnh công việc không nhất thiết lúc nào cũng phải gắn với áp lực. Khi con người biết đưa yếu tố tò mò, hứng thú và tinh thần chơi đùa vào quá trình làm việc, công việc có thể trở nên nhẹ nhàng hơn nhưng không kém phần hiệu quả.

Ali Abdaal xuất thân là bác sĩ được đào tạo y khoa tại Đại học Cambridge. Nguồn: willpeachmd.

Duy trì năng lượng để không biến năng suất thành kiệt sức

Bên cạnh việc lý giải vai trò của cảm xúc tích cực, Vui với việc mình làm còn tập trung vào những trở ngại phổ biến nhất đối với năng suất: trì hoãn và kiệt sức.

Ali chỉ ra trì hoãn thường không đơn thuần xuất phát từ sự lười biếng, mà chủ yếu đến từ ba nguyên nhân: sự bất định, nỗi sợ thất bại và sức ì tâm lý. Vì vậy, nếu chỉ dùng ý chí để ép bản thân hành động, con người thường khó giải quyết được gốc rễ vấn đề.

Thay vào đó, tác giả đề xuất những giải pháp thực tế hơn như chia nhỏ công việc thành các bước dễ tiếp cận hơn, áp dụng quy tắc 5 phút, thiết kế môi trường thuận lợi và giảm bớt các rào cản tâm lý. Những phương pháp này giúp công việc trở nên dễ bắt đầu hơn, gần gũi hơn, từ đó giảm cảm giác nặng nề trong quá trình làm việc.

Ở phần cuối, Ali bàn sâu về việc duy trì năng lượng và phòng tránh tình trạng kiệt sức. Theo ông, kiệt sức không chỉ xuất phát từ khối lượng công việc lớn, mà còn có thể đến từ việc cạn kiệt năng lượng hoặc mất kết nối giữa công việc với giá trị cá nhân.

Tác giả phân loại rõ 3 kiểu kiệt sức: do đảm đương quá nhiều việc, do cạn kiệt năng lượng và do thiếu sự nhất quán với bản thân. Để giải quyết, Ali đề xuất ba hướng duy trì gồm bảo tồn, nạp lại và điều chỉnh.

Những hoạt động như chủ động nghỉ ngơi, đi dạo, sáng tạo nghệ thuật hay đơn giản là dành thời gian "ngồi không" được xem là cách giúp tái tạo năng lượng cần thiết cho hiệu suất dài hạn.

Xuyên suốt cuốn sách, Ali Abdaal không phủ nhận vai trò của nỗ lực, nhưng ông cho rằng năng suất bền vững không thể chỉ dựa trên sự chịu đựng. Thay vào đó, khi công việc có thêm niềm vui, sự tò mò và cảm giác thoải mái, con người có thể làm việc hiệu quả hơn mà không dễ rơi vào trạng thái quá tải.

Vui với việc mình làm vì thế không chỉ là cuốn sách về năng suất, mà còn là lời gợi mở cho những ai đang ngụp lặn trong công việc và deadline: đôi khi, làm việc tốt hơn không bắt đầu từ việc ép mình khổ hơn, mà từ việc học cách vừa làm vừa chơi để đi đường dài bền vững hơn.

Kiệt sức trong thời đại bận rộn: Khi vấn đề không còn là thời gian Sự kiệt sức ngày nay không đến từ việc làm quá nhiều, mà từ việc não bộ không bao giờ được nghỉ ngơi đúng nghĩa. Trong bối cảnh đó, quản lý năng lượng và trạng thái tinh thần trở thành chìa khóa để duy trì hiệu suất và sự cân bằng lâu dài. 09:30 29/3/2026

Một thế hệ kiệt sức vì phải luôn tỏ ra hạnh phúc Mạng xã hội đầy ắp những nụ cười, chuyến đi và thành tích đáng ngưỡng mộ nhưng phía sau màn hình, nhiều người trẻ đang âm thầm mệt mỏi khi phải duy trì hình ảnh tích cực mỗi ngày. 05:46 17/3/2026

Bí quyết giúp bạn làm việc hiệu quả, ít tốn sức hơn Trong cuốn "Tư duy tối giản hiệu quả tối ưu", Greg Mckeown đã đưa ra một cách thức giúp bạn giảm bớt gánh nặng trong cuộc sống và đạt được kết quả tương xứng mà không bị kiệt sức. 15:57 14/4/2023