Thư viện cafe sách Đông Tây.

Những năm 90 tại Hà Nội, đã xuất hiện những “đại gia” tư nhân làm sách có “số má” trong giới làm sách Thủ đô, những người được tôn vinh “tứ đại gia” thứ tự xếp hạng như sau: nhất Quỳ, nhì Bách, tam Miên, tứ Huyến.

Cảm thấy thời cơ ra đời Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây đã chín muồi, anh tập trung làm các thủ tục xin cấp phép từ Viện nghiên cứu Đông Nam Á, trực thuộc Ủy ban Khoa học Xã hội Việt Nam, nơi Giáo sư Phạm Đức Dương làm Viện trưởng. Giáo sư là người ủng hộ nhiệt tình dự án.

Mặt khác, anh trực tiếp tham khảo các mô hình trong và ngoài nước về cơ cấu, nội dung hoạt động của trung tâm thuộc dạng thức này. Anh dành nhiều thời gian cho việc xây dựng Quy chế hoạt động của Trung tâm, đặc biệt là soạn Điều lệ đối với các thành viên tham gia. Logo của Trung tâm do chính họa sĩ trẻ Văn Sáng trực tiếp vẽ tay theo ý tưởng của anh Huyến. Mọi việc diễn ra suôn sẻ.

Tháng 11/1999, Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây chính thức làm lễ ra mắt tại địa điểm mới là nửa sàn tầng trệt thuê của công ty nhà đất tại một chung cư trên đường Trần Quý Kiên, quận Cầu Giấy, Hà Nội, với triết lý hoạt động rất rành rõ “luôn cố gắng gìn giữ văn hóa đọc, đem tri thức đến mọi thế hệ người Việt, để tri thức len lỏi trong từng xóm, làng Việt Nam”.

Cùng thời gian này, anh đăng ký mở Công ty Sách Đông Tây và giao cho cậu em - Đoàn Tử Hoan - phụ trách, như thế, việc kinh doanh có lợi nhuận đặt lên vai người em, và xem như công ty sách sẽ là nguồn dinh dưỡng chính, hỗ trợ cho các hoạt động của Trung tâm. Hoan là người năng động trong kinh doanh, làm việc gì cũng chắc chắn.

Thành viên sáng lập và tham gia Trung tâm là các trí thức tâm huyết với văn hóa. Họ là những người đi đầu, đau đáu với sự tiến bộ, vì văn minh, họ thiết tha, biết nắm bắt cái mới tiềm ẩn giá trị khai mở, khai minh… Từ thực tiễn hoạt động, đóng góp bền bỉ của Trung tâm, ta nhận thấy được ở đây “nỗi niềm của những trí thức chân chính, dám hi sinh, dám chịu hệ lụy trước mắt vì họ cảm thấy được cái tốt, cái hay sẽ đến, vì họ có mơ ước lớn, có dự cảm về sự tươi sáng dài lâu…” (Nhà văn Hồ Thị Ngọc Hoài).

Anh Huyến và cộng sự tập trung khai thác, đầu tư làm các bộ sách về các chí sĩ, các nhà văn hóa lớn của đất nước. Sản phẩm đầu tiên của Trung tâm ngay khi ra mắt đã để lại một dấu ấn đặc biệt trong lòng bạn đọc: Phan Bội Châu toàn tập (10 tập) do Giáo sư Chương Thâu khảo cứu, biên soạn, Giáo sư Trần Văn Giàu viết Lời Giới thiệu.

Tiếp theo, các bộ sách có giá trị của các học giả tên tuổi lần lượt ra đời, được bạn đọc nhiều thế hệ tìm đọc: Nguyễn Công Trứ, Phan Chu Trinh, Đoàn Tử Quang, Nguyễn Văn Vĩnh, Phan Khôi, Nguyễn Lương Ngọc, Trương Tửu, Phan Ngọc… cùng các tác gia lớn của các nền văn học thế giới liên tiếp được dịch và xuất bản như: R. Tagore tuyển tập tác phẩm (2 tập), Tuyển tập thơ A. Puskin, F. Kafka - Tuyển tập tác phẩm, Lỗ Tấn tuyển tập, Thơ chọn lọc W.Szymborska (Ba Lan), 108 Nhà văn Thế kỉ XX - XXI…

Ngoài ra, không thể không nhắc tới: tác phẩm Mỹ học Hegel cùng các tác phẩm Triết học, Mĩ học, Văn học của các triết gia thế giới, các nhà văn đoạt giải Nobel lần lượt được dịch và xuất bản riêng, chung.

Đặc biệt, có hai cuốn sách anh cùng các nhà thơ, nhạc sĩ Nguyễn Trọng Tạo và Nguyễn Thụy Kha trực tiếp tổ chức bản thảo đã tạo ra cơn “địa chấn” trong làng sách Việt ngay khi ra mắt là The Beatles về Ban nhạc huyền thoại Beatles (Anh) và Nhạc Trịnh Công Sơn - sưu tầm, tuyển chọn khá đầy đủ các ca khúc của Nhạc sĩ họ Trịnh, ngay sau ngày ông mất. Cả hai đầu sách liên tục “cháy hàng”. Điều này cũng ghi dấu về sự nhạy cảm trong tư duy làm sách thị trường nơi anh.

Với mong muốn phục vụ tốt nhất cho bạn đọc, Trung tâm đã tổ chức thư viện đọc miễn phí. Anh chỉ đạo, sách trưng bày, giới thiệu bạn đọc ở đây phải ưu tiên đảm bảo sách chất lượng.

Mô hình Thư viện - Café sách Đông Tây được xem là mô hình đầu tiên xuất hiện ở Hà Nội. Các độc giả đến với Trung tâm, có thể ngồi uống café, đọc sách, lướt web, truy cập Internet tìm kiếm thông tin mình cần… Thư viện Đông Tây vừa phục vụ khách đọc sách tại chỗ, mượn về nhà, có thể đăng kí mua sách, mượn sách online, đáp ứng theo sự phát triển của khoa học công nghệ…

Khách đến với Thư viện - Café sách Đông Tây nhiều nhất là các bạn trẻ, sinh viên các trường gần Trung tâm. Có thể nói, Thư viện - café sách Đông Tây đã là địa chỉ văn hóa đáng tin cậy của nhiều thế hệ bạn đọc ham đọc sách suốt những năm qua, giúp họ có điều kiện tốt trên con đường chiếm lĩnh tri thức, để lại nhiều kỉ niệm khó quên với họ.

Một hoạt động thường xuyên, được xem như “đặc sản” của Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây không thể không kể ra, là các buổi Ra mắt sách của các tác giả. Đây cũng là nét văn hóa đẹp, độc đáo của Trung tâm.

Trước mỗi lần chuẩn bị cho những buổi ra mắt sách, tôi thấy anh bỏ ra nhiều công sức nhất, tôi ngầm hiểu, chi phí cho các buổi ra mắt sách theo quy chế đã được “hiến định”: phía Trung tâm tự lo… Xây dựng nội dung, tìm người giới thiệu, gửi Giấy mời khách tham gia, chuẩn bị hậu cần cho buổi gặp mặt… Tôi thấy anh thường chuẩn bị khá chi tiết, cụ thể. Vì anh coi những lần như thế này là một dịp để tôn vinh những đóng góp của nhân vật được giới thiệu, làm sao cho “xứng đáng”.

Tôi nhớ, một lần ghé chơi với anh, đúng lúc gặp người nhà của một tác giả sẽ giới thiệu trong buổi Ra mắt sách sắp tổ chức, khi người đại diện gia đình có nhã ý “đóng góp” tài chính, anh Huyến đã tìm mọi cách “khước từ” thiện chí chân thành của họ. Chứng kiến chủ nhà lúng túng, có chút ngượng ngùng, tôi thấy có gì đấy “đáng thương” nơi anh: một người hoạt bát, tinh tế, quyết đoán thường ngày biến đâu mất…

Thấy vậy, tôi chen ngang, giải thích rõ để người khách hiểu và vui vẻ chấp nhận thiện chí của chủ nhà. Sau cùng, tôi thay mặt chủ nhà, nhận một gói chè đặc sản Thái Nguyên từ phía đại diện gia đình để đãi khách ngày tổ chức sự kiện. Cả hai bên đều cảm thấy thoải mái. Anh Huyến im lặng, cười bẽn lẽn!