BS Trương Hữu Khanh chỉ cách dễ dàng phân biệt não mô cầu và cúm

Bác sĩ Trương Hữu Khanh khuyến cáo người bệnh sốt cao, mệt lả ngay từ những giờ đầu cần cảnh giác với não mô cầu, đặc biệt khi xuất hiện các chấm hoặc mảng xuất huyết trên da. Ảnh: Phương Lâm.

Sốt cao đột ngột, ớn lạnh, mệt mỏi là những biểu hiện có thể gặp ở người mắc cúm, đặc biệt trong bối cảnh virus cúm A đang lưu hành trở lại. Trong khi đó, bệnh não mô cầu cũng có thể khởi phát nhanh nhưng diễn tiến nặng trong thời gian ngắn, đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP.HCM, nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP.HCM), hai bệnh có một số điểm khác biệt về mức độ mệt mỏi khi khởi phát, biểu hiện xuất huyết và đặc điểm lây lan.

Mệt lả ngay từ đầu, cần cảnh giác não mô cầu

Bác sĩ Trương Hữu Khanh cho biết cúm thường lây lan nhanh trong cộng đồng. Khi virus lưu hành, nhiều người trong cùng lớp học, gia đình hoặc nơi làm việc có thể mắc bệnh trong thời gian gần nhau. Cúm cũng có thể ảnh hưởng đến nhiều nhóm tuổi, từ trẻ em đến người trưởng thành.

Cúm có thể gây sốt cao đột ngột, khó hạ sốt, thậm chí kèm rét run. Trong đó, virus cúm A là tác nhân khiến người bệnh xuất hiện các triệu chứng này. Vaccine cúm mùa có thành phần bảo vệ trước chủng virus được dự báo lưu hành, nhưng khả năng bảo vệ còn phụ thuộc vào mức độ tương hợp giữa vaccine và virus thực tế.

Não mô cầu do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, có thể biểu hiện dưới dạng nhiễm khuẩn huyết hoặc viêm màng não.

Trong khi đó, bệnh não mô cầu do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, có thể biểu hiện dưới dạng nhiễm khuẩn huyết hoặc viêm màng não. Theo bác sĩ Khanh, người mắc bệnh thường sốt cao đột ngột và có biểu hiện mệt lả, vẻ mặt bơ phờ ngay từ những giờ đầu. Đây là dấu hiệu đáng lưu ý, nhất là khi người bệnh xuống sức nhanh trong thời gian ngắn.

Một điểm khác biệt quan trọng là các chấm hoặc mảng xuất huyết trên da, đôi khi xuất hiện ở mắt. Khi người bệnh sốt cao, mệt lả và có những biểu hiện này, cần đến bệnh viện ngay, không nên chờ ban lan rộng hoặc đợi bệnh tự thuyên giảm.

Bác sĩ Khanh lưu ý, não mô cầu có thể diễn tiến rất nhanh, đặc biệt ở thể nhiễm khuẩn huyết tối cấp. Người bệnh có nguy cơ sốc, suy đa cơ quan và tử vong nếu điều trị chậm trễ.

Tuy nhiên, không phải trường hợp mắc não mô cầu nào cũng xuất hiện ban xuất huyết ngay từ đầu. Người bệnh cũng không nên chờ có dấu hiệu này mới đi khám nếu đã sốt cao, mệt lả hoặc diễn tiến bất thường.

Cần xét nghiệm để xác định tác nhân gây bệnh

Theo bác sĩ Khanh, cúm thường tạo thành các đợt lây lan rộng, trong khi bệnh não mô cầu thường ghi nhận các ca riêng lẻ hoặc cụm ca có liên quan.

Cúm có thể lây lan nhanh trong môi trường đông người, khiến nhiều người trong cùng lớp học hoặc gia đình mắc bệnh trong thời gian ngắn. Ảnh: Hoài Bảo.

Vi khuẩn não mô cầu lây qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần. Tuy nhiên, người mang vi khuẩn ở vùng hầu họng không đồng nghĩa với người mắc bệnh. Một tỷ lệ người khỏe mạnh, đặc biệt trong nhóm thanh thiếu niên, có thể mang vi khuẩn mà không xuất hiện triệu chứng.

Ngược lại, cúm có thể lây lan nhanh trong môi trường đông người, khiến nhiều thành viên trong cùng lớp học hoặc gia đình mắc bệnh. Dù vậy, người bệnh cần được đánh giá dựa trên triệu chứng, yếu tố dịch tễ và xét nghiệm phù hợp.

Bác sĩ Khanh cũng lưu ý không nên tự mua và sử dụng test cúm tại nhà một cách tùy tiện. Kết quả test nhanh cần được diễn giải trong bối cảnh lâm sàng, bởi kết quả âm tính không phải lúc nào cũng loại trừ được bệnh.

Đối với não mô cầu, bác sĩ có thể chỉ định cấy máu, xét nghiệm dịch não tủy hoặc các xét nghiệm phù hợp khác tùy biểu hiện bệnh. Phết họng chủ yếu có vai trò trong một số hoạt động khảo sát, điều tra dịch tễ, không thay thế các xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán nhiễm não mô cầu xâm lấn.

Đặc biệt, khi nghi ngờ não mô cầu, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế khẩn cấp. Việc điều trị bằng kháng sinh và các biện pháp hồi sức cần được triển khai sớm theo chỉ định của bác sĩ.