|
|
Thông tư số 94/2026 của Bộ Tài chính thay thế Thông tư số 31/2021 từ ngày 1/7. Ảnh: T.L. |
Ngày 1/7, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 94/2026 quy định về quản lý tuân thủ, quản lý rủi ro trong quản lý thuế trên cơ sở Luật Quản lý thuế số 108/2025 và các nghị định hướng dẫn của Chính phủ.
Thông tư có hiệu lực ngay từ ngày 1/7, đồng thời thay thế Thông tư số 31/2021 về áp dụng quản lý rủi ro trong quản lý thuế.
Theo cơ quan ban hành, nếu Thông tư số 31 chủ yếu tập trung vào quản lý rủi ro thì Thông tư số 94 mở rộng cách tiếp cận sang quản lý tuân thủ kết hợp quản lý rủi ro, phù hợp với Luật Quản lý thuế năm 2025 cũng như thông lệ quốc tế về quản lý tuân thủ.
Chuyển từ quản lý rủi ro sang quản lý tuân thủ
Theo Bộ Tài chính, Thông tư số 31 được xây dựng trên 3 nội dung chính gồm thu thập, xử lý thông tin; đánh giá tuân thủ và phân loại mức độ rủi ro; áp dụng các biện pháp quản lý thuế phù hợp với từng mức rủi ro. Các quy định về tuân thủ chủ yếu phục vụ việc phân loại rủi ro và lựa chọn đối tượng kiểm tra, thanh tra, hoàn thuế, quản lý đăng ký thuế, quản lý nợ thuế và hóa đơn.
Trong khi đó, Thông tư số 94 kế thừa cách tiếp cận quản lý rủi ro nhưng bổ sung, nâng cấp thành mô hình quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro thống nhất.
Cụ thể, thông tư xây dựng cơ chế quản lý tuân thủ riêng với tiêu chí đánh giá, phân loại mức độ tuân thủ và các biện pháp nâng cao tuân thủ cho từng nhóm người nộp thuế.
Kết quả phân loại tuân thủ được coi là yếu tố đầu vào quan trọng cho việc phân loại mức độ rủi ro trong từng nghiệp vụ quản lý thuế, qua đó vừa khuyến khích nâng cao tuân thủ, vừa phòng ngừa và xử lý rủi ro.
Thông tư cũng quy định rõ việc gắn kết quản lý tuân thủ với công tác lập kế hoạch kiểm tra, giám sát trọng điểm, quản lý nợ, hoàn thuế, miễn giảm thuế và hóa đơn điện tử nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý thuế, đồng thời giảm chi phí tuân thủ cho người nộp thuế.
Về công cụ quản lý, Bộ Tài chính cho biết Thông tư số 31 chỉ đề cập đến việc ứng dụng công nghệ thông tin như một hệ thống hỗ trợ phân tích, đánh giá tuân thủ, xác định mức độ rủi ro và hỗ trợ cơ quan thuế ra quyết định.
Trong khi đó, Thông tư số 94 không chỉ yêu cầu áp dụng công nghệ thông tin mà còn thiết lập kiến trúc quản lý tuân thủ - rủi ro trên nền tảng số với các phân hệ, sổ đăng ký rủi ro, tiêu chí và mô hình rõ ràng.
Để hiện đại hóa công tác quản lý, thông tư mở rộng nguồn thông tin phục vụ quản lý từ các cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân, nguồn dữ liệu quốc tế, kết quả khảo sát xã hội và các nguồn hợp pháp khác.
Đồng thời, cơ quan thuế sẽ tăng cường ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data), học máy (Machine Learning), trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ phân tích hiện đại trong đánh giá tuân thủ, phân loại rủi ro, dự báo và cảnh báo sớm.
Bổ sung cơ chế hỗ trợ người nộp thuế
Thông tư số 94 tiếp tục duy trì cơ cấu 4 mức độ tuân thủ, gồm: tuân thủ tốt, tuân thủ trung bình, tuân thủ thấp và không tuân thủ.
Tuy nhiên, việc phân loại tuân thủ không chỉ là căn cứ để phân loại rủi ro mà còn được sử dụng để xây dựng kế hoạch nâng cao tuân thủ thông qua nhiều biện pháp như phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan; tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ, tổ chức hội nghị đối thoại, tập huấn; nghiên cứu sửa đổi chính sách, đơn giản hóa thủ tục hành chính; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin nhằm giảm chi phí tuân thủ.
Thông tư cũng bổ sung cơ chế hỗ trợ người nộp thuế dựa trên kết quả đánh giá tuân thủ và phân loại rủi ro. Theo đó, cơ quan thuế sẽ tăng cường cảnh báo sớm, khuyến nghị tuân thủ, hỗ trợ người nộp thuế rà soát và tự khắc phục sai sót để nâng cao mức độ tuân thủ tự nguyện.
Song song với đó, nguồn lực kiểm tra, giám sát sẽ tập trung vào các trường hợp có dấu hiệu rủi ro hoặc vi phạm pháp luật về thuế.
Thông tư cũng quy định việc giám sát, đánh giá định kỳ kết quả thực hiện kế hoạch nâng cao tuân thủ, so sánh với mục tiêu đề ra và cập nhật Sổ đăng ký rủi ro, loại bỏ các rủi ro không còn phù hợp.
Bổ sung quy định quản lý rủi ro ở nhiều nghiệp vụ thuế
Theo Bộ Tài chính, Thông tư số 94 tiếp tục kế thừa các quy định của Thông tư số 31 về đánh giá, phân loại mức độ tuân thủ, mức độ rủi ro và áp dụng quản lý rủi ro, đồng thời bổ sung, hoàn thiện ở nhiều nghiệp vụ.
Đối với quản lý đăng ký thuế, thông tư bổ sung quy định về phân loại rủi ro khi chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Trường hợp rủi ro cao sẽ thực hiện kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế theo Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15; các trường hợp rủi ro trung bình và thấp áp dụng biện pháp đôn đốc hoàn thành nghĩa vụ thuế trước khi giải thể, phá sản hoặc ngừng hoạt động.
Đối với hoàn thuế và các khoản thu khác, thông tư quy định riêng đối với hoàn thuế giá trị gia tăng và hoàn các khoản thu khác; bổ sung việc đánh giá, phân loại mức độ rủi ro đối với người nộp thuế có hồ sơ hoàn thuế trên cơ sở kế thừa kết quả phân loại và kết quả kiểm tra của kỳ trước liền kề; đồng thời bổ sung cơ chế tạm dừng số tiền hoàn có dấu hiệu rủi ro và các trường hợp thay đổi hình thức phân loại hồ sơ hoàn thuế.
 |
| Người nộp thuế thuộc trường hợp rủi ro cao có thể không được chấp nhận đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử. Ảnh: Nam Khánh. |
Về kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế, thông tư tiếp tục áp dụng nguyên tắc lựa chọn tối đa 90% trường hợp theo kết quả phân tích rủi ro và tối đa 10% lựa chọn ngẫu nhiên, đồng thời quy định chặt chẽ hơn để tránh chồng chéo với các hoạt động kiểm tra khác theo Luật Quản lý thuế.
Đối với miễn, giảm thuế, thông tư bổ sung quy định riêng về quản lý rủi ro trong xử lý hồ sơ. Theo đó, hồ sơ rủi ro cao phải được kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế trước khi ban hành quyết định; hồ sơ rủi ro trung bình và thấp được giải quyết theo trình tự, đồng thời tiếp tục theo dõi, kiểm tra nếu phát sinh dấu hiệu rủi ro.
Trong lĩnh vực hóa đơn, chứng từ, trên cơ sở triển khai hóa đơn điện tử theo Nghị định số 254/2026/NĐ-CP, Thông tư số 94 quy định việc phân loại rủi ro trong sử dụng hóa đơn điện tử. Trường hợp rủi ro cao có thể không được chấp nhận đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử, bị ngừng sử dụng hóa đơn hoặc áp dụng các biện pháp quản lý khác theo quy định; đối với trường hợp rủi ro trung bình và thấp, cơ quan thuế sẽ lựa chọn mẫu để rà soát, đồng thời tăng cường hỗ trợ người nộp thuế tuân thủ.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
