Bộ GD&ĐT: 'Đã tra từ điển khi đặt câu hỏi Steve Jobs Việt Nam'

Ông Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT). Ảnh: Moet.

Chiều 12/6, Bộ GD&ĐT tổ chức họp báo thông tin nhanh về công tác tổ chức thi, kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026.

'Câu chữ được sử dụng cẩn thận, hỏi ý kiến chuyên gia'

Liên quan tới những băn khoăn về đề thi Ngữ văn, ông Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT), Trưởng ban đề thi tốt nghiệp THPT 2026, cho biết công tác ra đề thi là một trong những nhiệm vụ trọng tâm và được lãnh đạo Bộ GD&ĐT rất sát sao.

Một trong những nội dung chỉ đạo chính là làm sao bảo đảm tính công bằng cao nhất giữa các vùng miền, từ vấn đề liên quan tới cách phát âm cho đến những vấn đề về sự chênh lệch trong tất cả môn học.

Đối với môn Ngữ văn năm nay, Bộ GD&ĐT nhận được những ý kiến liên quan tới câu hỏi nghị luận xã hội “Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?”.

Ông Hà cho biết thực tế, trong quá trình soạn thảo đề thi, những vấn đề dư luận quan tâm đã được bàn đến. Theo đó, đây là nội dung phân hóa học sinh, chiếm 2 điểm thay vì 4 điểm như năm ngoái. Phần nghị luận xã hội nhằm đánh giá về khả năng hiểu biết, lập luận của học sinh.

Dù vậy, ông Hà khẳng định các lệnh hỏi rất rõ ràng, đầy đủ, kết hợp cả hiểu biết của học sinh lẫn những phần đã được cung cấp trong ngữ liệu. Khi đọc kỹ lệnh hỏi, đề không hỏi về những thông tin chi tiết, ghi nhớ máy móc như phát minh được những gì.

Bên cạnh đó, đề thi không nhắc riêng Steve Jobs mà có tới 3 nhân vật nổi tiếng, là những biểu tượng về công nghệ. Ông Hà nhắc lại "Steve Jobs Việt Nam" được đặt trong ngoặc kép, là phép ẩn dụ trong văn học.

Ngoài ra, nhóm tác giả cũng khéo léo trong việc sử dụng từ. Chẳng hạn, nhóm tác giả cân nhắc những cụm từ như "những phát minh của", sau đó chọn dùng cụm "với những phát minh, bởi các nhân vật nổi tiếng không chỉ là một biểu tượng công nghệ, mà còn là một người lãnh đạo các tập đoàn rất lớn, tạo nên nhiều thay đổi.

"Từng câu chữ được sử dụng cẩn thận, phải hỏi ý kiến chuyên môn, tra từ điển", ông Hà nói.

Như vậy, ông Hà khẳng định trong phần này, yếu tố vùng miền đã được tính tới và đây là câu hỏi có tính chất phân hóa. Cũng cần lưu ý rằng môn Văn khác các môn khác, vừa có tính khoa học nhưng cũng có tính nghệ thuật.

Đối với những môn học khác, trong rất nhiều trường hợp chúng ta sẽ kiểm tra những nội dung đã quy định rất rõ trong chương trình, những nội dung cụ thể, nhưng đối với môn Văn thì có tính mở.

Tính mở thể hiện qua chương trình 2018 và chương trình 2006. Với chương trình 2006, các quá trình kiểm tra, đánh giá hầu như xoay quanh số ít tác phẩm. Do số lượng tác phẩm giới hạn nên việc học sinh dễ học theo các bài văn mẫu, làm hạn chế khả năng sáng tạo của học sinh.

Nhưng đối với chương trình mới, ngoài một số tác phẩm quy định, trong nhiều nội dung, ví dụ như trường hợp đề Văn năm nay, tác phẩm được đưa vào hay nội dung nghị luận xã hội đưa ra một phần dữ liệu có liên quan, đồng thời mang tính định hướng trong vấn đề về đổi mới, vấn đề về đột phá và phát triển công nghệ đối với đất nước.

"Rất nhiều vấn đề đã được gửi gắm trong đề thi", ông Hà nói.

Chấm Văn bằng hình thức rubric

Về công tác chấm thi môn Ngữ văn, ông Hà cho biết năm nay là năm đầu tiên chấm thi môn Văn bằng hình thức rubric (hay còn gọi là thang đánh giá tiêu chí). Đây là phương pháp sử dụng một bảng mô tả chi tiết các tiêu chuẩn và mức độ đạt được của một nhiệm vụ.

Phương pháp này giúp quá trình chấm điểm trở nên minh bạch, công bằng và nhất quán, đồng thời giúp người thực hiện hiểu rõ yêu cầu để hoàn thành tốt công việc. Hiện tại, Bộ GD&ĐT đã tập huấn phương pháp chấm thi này trên toàn quốc để giáo viên nắm được.

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng cho biết đề Văn có tính mở, đáp án cũng phải mở và tôn trọng ý kiến của học sinh. Ảnh: Moet.

Nói thêm về đề thi Ngữ văn năm nay, Thứ trưởng GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng cho biết quan điểm của Bộ GD&ĐT là bám sát việc đánh giá phẩm chất, năng lực của học sinh. Thứ hai, đánh giá đề thi khó hay dễ cần phải đợi kết quả chấm thi, khi có phổ điểm.

Theo ông Thưởng, khi đề thi có tính mở, đáp án cũng phải “mở” và tôn trọng ý kiến, quan điểm của học sinh, nếu các em bảo vệ được quan điểm của mình, thậm chí phản biện lại nội dung mà đề yêu cầu.

“Đó là sự sáng tạo của các em. Chúng ta hướng tới đào tạo con người có kiến thức, có phẩm chất, năng lực. Việc chấm thi sẽ trên quan điểm và nguyên tắc như vậy”, ông Thưởng nói.

Thứ trưởng khẳng định đề thi phải có những câu phân hóa để đánh giá thí sinh. Qua đó, đề thi thúc đẩy lại quá trình dạy và học đổi mới nhanh hơn, thiết thực hơn, hiệu quả hơn. “Yếu tố vùng miền đã được tính tới”, ông Thưởng khẳng định lại.

Về quy trình chấm thi môn Ngữ văn, ông Thưởng khẳng định sẽ đảm bảo khách quan, công bằng. Bộ yêu cầu các tỉnh, thành phải cập nhật, báo cáo tiến độ, kết quả chấm thi theo từng buổi chấm. Nếu thấy hiện tượng bất thường, như một túi bài chấm nhiều điểm cao quá hoặc nhiều điểm thấp quá, hội đồng chấm thi phải cho kiểm tra lại.

Bên cạnh đó, Bộ GD&ĐT đã có quyết định thành lập các đoàn kiểm tra đột xuất bất cứ hội đồng nào. Quá trình chấm thi hướng tới đảm bảo khách quan, công bằng.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 có hơn 1,2 triệu thí sinh tham dự, là kỳ thi đầu tiên sau sáp nhập tỉnh, thành. Ông Thưởng khẳng định đến thời điểm này chưa phát hiện vi phạm mang tính hệ thống hay sai sót ảnh hưởng đến chất lượng, sự công bằng của kỳ thi. Kỳ thi diễn ra theo đúng kế hoạch, các phương án dự phòng không phải sử dụng tới. “Đó chính là thành công”, thứ trưởng nói.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 diễn ra ngày 10-12/6 với hơn 1,2 triệu thí sinh. Thí sinh thi hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn. Ngoài ra, các em chọn hai môn trong nhóm: Hóa học, Vật lý, Sinh học, Địa lý, Lịch sử, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học, Công nghệ và Ngoại ngữ (Anh, Đức, Nga, Nhật, Pháp, Trung, Hàn).

Điểm thi tốt nghiệp THPT 2026 sẽ được công bố vào 8h sáng 1/7. Thí sinh có thể tra cứu điểm thi bằng cách đăng nhập vào phần mềm quản lý thi theo tài khoản đã được cấp hoặc tra cứu trên cổng thông tin điện tử của Sở GD&ĐT và của Bộ GD&ĐT.

Theo quy chế tuyển sinh đại học 2026, dù xét tuyển đại học bằng phương thức nào, thí sinh cũng phải đạt tổng điểm thi tốt nghiệp của ba môn theo tổ hợp từ 15 trở lên.