Vừa qua, Bộ Công Thương đã gửi văn bản lấy ý kiến các bộ, ngành, doanh nghiệp và hiệp hội liên quan đối với dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu đã trình Chính phủ tại Tờ trình số 8153 ngày 8/10.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là đề xuất không tiếp tục sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu như một công cụ bình ổn thị trường.
Cụ thể, Bộ Công Thương đề xuất chấm dứt việc trích lập và chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu kể từ ngày 1/1/2027, ngoại trừ nguồn chi tạm ứng cho Quỹ theo Nghị quyết số 69/NQ-CP của Chính phủ.
Theo cơ quan soạn thảo, thời điểm này được lựa chọn do trùng với thời điểm bắt đầu năm tài chính, tạo thuận lợi cho việc chốt số liệu, kiểm toán và quyết toán Quỹ theo năm, đồng thời, tạo thời gian để doanh nghiệp và cơ quan quản lý có thời gian chuẩn bị.
Bộ Công Thương đánh giá đây là một trong những thay đổi cơ bản so với cơ chế điều hành xăng dầu hiện hành và đang xin ý kiến Chính phủ về chủ trương không tiếp tục sử dụng Quỹ cũng như thời điểm chấm dứt trích lập, chi sử dụng.
Bình ổn giá xăng dầu bằng cách nào?
Theo dự thảo Nghị định, khi không còn sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu, Nhà nước sẽ điều tiết thị trường thông qua các biện pháp điều hòa cung cầu, quy định tổng nguồn xăng dầu tối thiểu, dự trữ lưu thông và dự trữ xăng dầu quốc gia.
Các công cụ về thuế, tài chính và tiền tệ cũng được xem xét sử dụng để ổn định thị trường trong trường hợp cần thiết.
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung cơ chế cho phép Nhà nước áp dụng các biện pháp điều hành giá trực tiếp khi thị trường có biến động bất thường, bao gồm quy định giá tối đa, khung giá hoặc giá cụ thể trong một khoảng thời gian nhất định.
Như vậy, việc đề xuất chấm dứt Quỹ bình ổn không đồng nghĩa Nhà nước từ bỏ vai trò can thiệp vào thị trường xăng dầu. Thay vào đó, cơ chế bình ổn được định hướng chuyển sang các công cụ điều tiết nguồn cung, chính sách tài chính và biện pháp quản lý giá khi cần thiết.
Song song với thay đổi này, dự thảo Nghị định cũng đề xuất chuyển sang cơ chế giá thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Theo đó, Nhà nước không tiếp tục công bố giá cơ sở định kỳ, trong khi thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối độc lập được chủ động quyết định giá bán theo quy định.
Doanh nghiệp phải thực hiện công khai, kê khai giá và chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý.
Số dư Quỹ bình ổn sẽ được xử lý ra sao?
Đối với nguồn chi tạm ứng cho Quỹ theo Nghị quyết số 69/NQ-CP, Bộ Công Thương đề xuất cơ chế xử lý riêng.
Cụ thể, cơ quan này sẽ xây dựng phương án hoàn trả nguồn tiền đã tạm ứng. Trường hợp dự tính đến ngày 1/1/2027, tổng số dư Quỹ được tạm ứng đang đặt tại các thương nhân đầu mối chưa đủ để hoàn trả ngân sách, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục điều hành trích lập Quỹ cho đến khi đủ nguồn hoàn trả.
Sau khi Bộ Tài chính bàn giao tài khoản Quỹ, Bộ Công Thương sẽ chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính tổng hợp và xây dựng phương án quyết toán.
Toàn bộ số dư thặng dư của Quỹ, nếu có, được đề xuất nộp vào ngân sách Nhà nước trong vòng 15 ngày làm việc kể từ khi Chính phủ phê duyệt báo cáo quyết toán.
Dự thảo đồng thời quy định thương nhân đầu mối phải chịu trách nhiệm toàn diện về tính chính xác của số liệu Quỹ và thực hiện phong tỏa tài khoản Quỹ theo quy định.
Trường hợp chậm quyết toán sẽ bị xử lý. Đối với hành vi tẩu tán hoặc chiếm dụng tiền từ Quỹ, doanh nghiệp có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, buộc hoàn trả số tiền liên quan và chuyển hồ sơ đến cơ quan có thẩm quyền để xem xét xử lý hình sự.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
