Trong cuộc trò chuyện với Quartz, Bill Gates từng chia sẻ rằng một trong những lý do ông có thể ghi nhớ lượng lớn thông tin từ sách là kiến thức mới không tồn tại độc lập. Khi đọc đủ nhiều, con người bắt đầu nhận ra sự tương đồng giữa các vấn đề, sự kiện và khái niệm. Những thông tin mới vì thế có thể được gắn vào một hệ thống kiến thức đã hình thành từ trước.
“Nếu bạn đọc đủ nhiều, bạn sẽ thấy có sự tương đồng giữa nhiều thứ, khiến việc ghi nhớ trở nên dễ dàng”, Gates giải thích.
Càng đọc nhiều càng dễ hiểu
Theo ông, nền tảng quan trọng là xây dựng một “khung tri thức” đủ rộng. Khi đã có khung này, mỗi thông tin mới sẽ có một vị trí để được đặt vào, thay vì tồn tại như một mảnh kiến thức rời rạc.
“Nếu bạn có một khung kiến thức rộng, bạn sẽ có một nơi để đặt mọi thứ vào”, Gates nói.
Điều này cũng giải thích quan điểm của ông rằng đọc sách không nên chỉ nhằm thu thập thật nhiều thông tin. Quan trọng hơn là người đọc phải hiểu được thông tin đó nằm ở đâu trong bức tranh lớn.
Chẳng hạn, nếu muốn học khoa học, Gates gợi ý đọc về lịch sử của các nhà khoa học, trong đó chú ý đến những thời điểm họ gặp bế tắc và những công cụ, phát hiện hay góc nhìn mới đã giúp họ giải quyết vấn đề.
Cách tiếp cận này tạo ra một “bản đồ” trong đầu người đọc: Có dòng thời gian để biết kiến thức phát triển như thế nào, có các nhánh để phân biệt từng lĩnh vực và có những mối liên hệ để hiểu điều gì đã được biết, điều gì vẫn còn là câu hỏi.
Ban đầu, quá trình này có thể khiến người đọc cảm thấy khá ngợp. Gates lấy ví dụ về việc đang đọc lịch sử Nữ hoàng Victoria nhưng lại gặp một nội dung liên quan đến La Mã cổ đại. Khi chưa có nền tảng kiến thức đủ rộng, người đọc rất dễ tự hỏi: “Tại sao tôi lại phải đọc về La Mã?”.
Nhưng khi phạm vi hiểu biết được mở rộng, những mảnh thông tin tưởng như không liên quan bắt đầu kết nối với nhau.
“Sau đó, khi bạn có được phạm vi kiến thức, tất cả những mảnh ghép này sẽ khớp lại với nhau”, Gates chia sẻ.
Từ đây, ông cho rằng việc đọc trở nên thú vị hơn bởi người đọc không còn tiếp nhận thông tin một cách thụ động. Mỗi khi gặp một kiến thức mới, họ có thể tự hỏi nó thuộc về đâu và liên quan thế nào đến những điều mình đã biết.
Quan trọng hơn, người đọc có thể nhận ra những điểm mâu thuẫn. Nếu một thông tin mới không phù hợp với kiến thức cũ, sự không nhất quán đó trở thành động lực để tiếp tục tìm hiểu.
Gates cho biết ông thường có cảm giác “bứt rứt” khi đọc được những điều không nhất quán. Khi đó, ông sẽ tra cứu và tìm cách xác định điều gì thực sự đúng.
Hệ thống bàn cờ trong tâm trí
Cách ghi nhớ này được Gates minh họa bằng một ví dụ quen thuộc trong cờ vua.
Nếu các quân cờ được đặt ngẫu nhiên lên bàn cờ và yêu cầu một người chơi cờ giỏi ghi nhớ vị trí của chúng, họ có thể gặp rất nhiều khó khăn. Bởi trí nhớ của người chơi cờ không đơn thuần lưu lại vị trí từng quân cờ mà dựa trên logic của một ván đấu.
Ngược lại, nếu được cho xem một thế cờ hợp lý, người chơi có thể ghi nhớ dễ dàng hơn bởi họ nhận ra các quân cờ đang ở đó vì một diễn biến nào đó của trận đấu. Mỗi vị trí đều có ý nghĩa trong một cấu trúc mà họ đã quen thuộc.
Theo Gates, bộ não hoạt động tương tự khi tiếp nhận kiến thức. Một thông tin được đặt trong hệ thống liên kết và logic sẽ dễ được ghi nhớ hơn nhiều so với một thông tin đứng riêng lẻ.
“Nếu bạn đưa cho họ một thế cờ phi logic hoặc không chính xác, hệ thống mã hóa của họ không được thiết lập để hấp thụ nó”, Gates giải thích.
Vì vậy, cách Gates nói về việc ghi nhớ sách thực chất không phải một mẹo thuộc lòng. Đọc càng nhiều không đồng nghĩa với nhớ càng nhiều nếu các thông tin không được kết nối với nhau. Khi một người xây dựng được nền tảng kiến thức đủ rộng, mỗi cuốn sách mới có thể bổ sung thêm những mảnh ghép vào hệ thống đã có.
Đó cũng là lý do việc đọc về những chủ đề khác nhau đôi khi lại giúp ghi nhớ tốt hơn. Kiến thức mới càng có nhiều điểm để liên kết với kiến thức cũ, não càng dễ tìm được chỗ để lưu nó.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
