Bệ phóng cho giáo dục 2026 bứt phá

Sinh viên Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội). Ảnh minh họa: Đinh Hà.

Những bứt phá về thể chế và sự hoàn thiện của các chính sách lớn đã tạo ra xung lực mới, giúp khung pháp lý cho đổi mới giáo dục trở nên minh bạch và thực tiễn hơn bao giờ hết.

Nghị quyết 71 đột phá phát triển giáo dục

Ngày 22/8/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 71 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Nghị quyết tiếp tục khẳng định quan điểm giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, đồng thời là Nghị quyết đầu tiên của Đảng khẳng định giáo dục và đào tạo là nhân tố quyết định tương lai của dân tộc, là động lực then chốt cho sự phát triển bứt phá của đất nước.

Nghị quyết 71 đã đặt các mục tiêu cụ thể với các mốc đến năm 2030, 2035 và 2045. Trong đó, tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam sẽ có hệ thống giáo dục quốc dân hiện đại, công bằng, chất lượng, đứng trong nhóm 20 quốc gia hàng đầu toàn cầu.

Đồng thời, Nghị quyết đề ra hàng loạt nhiệm vụ, giải pháp nhằm đổi mới quản trị giáo dục, phát triển đội ngũ nhà giáo, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thu hẹp khoảng cách giáo dục vùng miền và tăng cường đầu tư cho nghiên cứu khoa học trong giáo dục.

Học sinh TP.HCM tại triển lãm 50 năm đổi mới giáo dục: Dấu ấn khát vọng tương lai, tháng 11/2025. Ảnh: Khương Nguyễn.

Miễn học phí từ mầm non đến phổ thông

Ngày 26/6/2025, Quốc hội thông qua Nghị quyết về miễn, hỗ trợ học phí đối với trẻ em mầm non, học sinh phổ thông, người học chương trình giáo dục phổ thông trong cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân.

Chính sách này không chỉ giúp giảm gánh nặng tài chính cho hàng triệu gia đình mà còn góp phần bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục công bằng cho mọi trẻ em. Việc miễn học phí toàn cấp học phổ thông cũng thể hiện rõ định hướng của Nhà nước trong đầu tư cho giáo dục như một trụ cột phát triển con người và nguồn nhân lực quốc gia.

Thống nhất một bộ sách giáo khoa

Tháng 12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Giáo dục sửa đổi, trong đó quy định Bộ trưởng Bộ GD&ĐT quyết định một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất trên toàn quốc, thực hiện từ năm học 2026-2027.

Đến năm 2030, Nhà nước hoàn thành việc cung cấp miễn phí sách giáo khoa cho học sinh; ưu tiên các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo.

Trên cơ sở nghiên cứu các bộ sách giáo khoa hiện hành và đối chiếu với các tiêu chí, Bộ GD&ĐT lựa chọn bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” của NXB Giáo dục Việt Nam làm bộ sách giáo khoa sử dụng thống nhất toàn quốc từ năm học tới.

Trẻ em mầm non, học sinh phổ thông cả nước được miễn hoặc hỗ trợ học phí. Ảnh: Đinh Hà.

Xác lập vị thế cho đội ngũ giáo viên

Luật Nhà giáo được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV, đã quy định đầy đủ về vị trí pháp lý, quyền, nghĩa vụ và các chính sách đối với nhà giáo.

Một trong những điểm nổi bật của Luật Nhà giáo là quy định mức lương nhà giáo được xếp cao nhất trong thang bảng lương của hệ thống hành chính sự nghiệp. Đây được xem là sự ghi nhận xứng đáng cho những đóng góp của đội ngũ nhà giáo, đồng thời đi kèm với trách nhiệm và yêu cầu cống hiến cao hơn.

Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học

Ngày 27/10/2025, đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045” được ban hành.

Đề án nhằm nâng cao chất lượng học tiếng Anh, hình thành hệ sinh thái dùng ngoại ngữ ở các trường học, góp phần xây dựng thế hệ công dân toàn cầu đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Tháng 6/2025, Luật Nhà giáo được Quốc hội thông qua, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026. Ảnh: Trần Hiền.

Các giải pháp được nêu là nâng cao nhận thức của xã hội về vai trò của Tiếng Anh; hoàn thiện thể chế, chính sách; phát triển đội ngũ giáo viên và nâng cao chất lượng đào tạo, đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá; ứng dụng công nghệ tiên tiến, trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy; tăng cường hợp tác quốc tế.

Siết chặt dạy thêm - học thêm

Giữa tháng 2/2025, Thông tư 29 về dạy thêm, học thêm có hiệu lực. Giáo viên bị cấm thu tiền dạy thêm với học sinh lớp mình. Việc dạy thêm trong trường không được thu tiền, và chỉ dành cho ba nhóm: Có kết quả chưa đạt ở một môn bất kỳ trong học kỳ liền kề; được chọn bồi dưỡng học sinh giỏi; học sinh cuối cấp, tự nguyện đăng ký ôn thi lớp 10, thi tốt nghiệp.

Bộ cũng yêu cầu không dạy thêm với học sinh tiểu học, trừ bồi dưỡng về nghệ thuật, thể dục thể thao, rèn kỹ năng sống. Giáo viên ở các trường công lập không được quản lý, điều hành dạy thêm ngoài trường, mà chỉ được tham gia dạy thêm. Khi đó, giáo viên phải báo cáo với hiệu trưởng về môn học, địa điểm, hình thức, thời gian dạy thêm.

Tổ chức dạy học 2 buổi/ngày

Từ năm học 2025-2026, các trường tiểu học, THCS trên cả nước dạy học 2 buổi mỗi ngày, tùy theo điều kiện từng địa phương về cơ sở vật chất, tài chính và giáo viên. Nhà trường không được thu phí dạy 2 buổi mỗi ngày, đồng thời tăng cường dạy văn hóa, nghệ thuật, giảm áp lực, đảm bảo học sinh phát triển toàn diện.

Theo Bộ GD&ĐT, việc dạy học buổi 2 giúp nâng cao chất lượng giáo dục chính khóa, khắc phục tình trạng dạy thêm, học thêm không đúng quy định, giúp học sinh phát triển toàn diện; đồng thời sử dụng hiệu quả đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất hiện có.

Học sinh TP.HCM trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2025. Ảnh: Phương Lâm.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT lịch sử

Tháng 6/2025, hơn 1,13 triệu thí sinh đầu tiên tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT theo chương trình mới, với 2 môn bắt buộc và 2 môn lựa chọn. Nhóm này chỉ thi trong 1,5 ngày, ngắn nhất trong 10 năm qua.

Bên cạnh đó, khoảng 25.000 thí sinh được thi theo chương trình cũ, với bộ đề riêng biệt, tổ chức trong 2 ngày, tương tự các năm trước.

Đặc biệt, kỳ thi được tổ chức trong bối cảnh sắp xếp lại hệ thống thanh tra các cấp, chấm dứt hoạt động của công an cấp huyện. Việc tổ chức thi được thực hiện với chính quyền địa phương 3 cấp nhưng công tác chấm thi, công bố kết quả thi thực hiện với chính quyền địa phương 2 cấp.

Sắp xếp mạng lưới trường lớp

Thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy, năm 2025, ngành giáo dục triển khai rà soát, sắp xếp lại hệ thống cơ sở giáo dục trên toàn quốc. Nhiều địa phương bước đầu giảm được đầu mối quản lý, tinh giản biên chế gián tiếp, nâng cao hiệu quả hoạt động.

Tuy nhiên, quá trình này cũng bộc lộ một số bất cập khi một số địa phương sáp nhập mang tính cơ học, quy mô trường học, trung tâm sau sắp xếp quá lớn, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa.