 |
| Việc xét nghiệm cho dơi giúp các chuyên gia khoanh vùng nguồn lây. Ảnh: Reuters. |
Trong bối cảnh virus Nipah xuất hiện trở lại tại Ấn Độ, các quốc gia khu vực châu Á đang đẩy mạnh xét nghiệm và giám sát để sớm khoanh vùng nguồn lây, đánh giá nguy cơ lan rộng ra cộng đồng.
Xét nghiệm diện rộng để khoanh vùng nguồn lây
Giới chức bang Tây Bengal (Ấn Độ) đã tiến hành xét nghiệm virus Nipah trên dơi tại nhiều khu vực, trong đó có vườn thú Alipore ở thủ phủ Kolkata, nhằm truy tìm và khoanh vùng nguồn lây sau khi bang này ghi nhận các ca nhiễm.
Theo chính quyền địa phương, các mẫu dơi được lấy để làm xét nghiệm RT-PCR - phương pháp phát hiện vật liệu di truyền của virus. Hoạt động lấy mẫu được triển khai tại vườn thú Alipore vì đây là cơ sở duy nhất ở Kolkata nuôi dơi trong điều kiện nuôi nhốt. Ngoài ra, dơi tại các khu vực như Madhyamgram, Barasat, Basirhat và nhiều điểm khác trên địa bàn bang cũng đang được giám sát.
Công tác giám sát do Viện Virus học Quốc gia Ấn Độ và Hội đồng Nghiên cứu Y khoa Ấn Độ phối hợp thực hiện, dưới sự giám sát của Sở Y tế bang. Theo giới chức, cần thêm vài ngày nữa mới có thể xác định liệu dơi tại vườn thú Alipore có mang virus Nipah hay không. Trong những ngày tới, các đội chuyên môn sẽ tiếp tục đến quận Nadia để thu thập mẫu dơi tương tự.
 |
| Nhân viên y tế Thái Lan kiểm tra hành khách đến từ Tây Bengal và Ấn Độ tại sân bay Suvarnabhumi và Don Mueang từ ngày 25/1 trong bối cảnh dịch virus Nipah bùng phát. Ảnh: Chính phủ Thái Lan. |
Từ các ca nhiễm Nipah tại Ấn Độ, Thái Lan mở rộng xét nghiệm trên dơi ăn quả để lần theo ổ chứa tự nhiên của virus. Phát biểu ngày 26/1, ông Sophon Iamsirithaworn, Thứ trưởng thường trực Bộ Y tế Thái Lan, cho biết kết quả xét nghiệm một số loài dơi ăn quả trong nước có mang virus Nipah.
Để phòng ngừa nguy cơ lây lan sang người, Thái Lan đã cấm chăn nuôi heo tại những khu vực có dơi mang virus, qua đó ngăn chặn con đường lây truyền từ dơi sang heo rồi sang người. Song vị Thứ trưởng lưu ý nguy cơ bùng phát dịch hiện nay chủ yếu đến từ những người nhiễm bệnh nhập cảnh từ các quốc gia đang có ổ dịch, thay vì từ động vật hoang dã trong nước
Theo bà Jurai Wongsawat, Cục Kiểm soát Dịch bệnh Thái Lan, virus Nipah hiện có hai chủng chính là chủng Bangladesh và chủng Malaysia, trong đó chủng Bangladesh nguy hiểm hơn, tỷ lệ tử vong cao và thường gây tổn thương đường hô hấp. Đây cũng là chủng virus được tìm thấy trong dơi ở quốc gia này. Các xét nghiệm cho thấy khoảng 10% mẫu dơi ăn quả tại Thái Lan mang virus, thấp so với mức 40-50% ghi nhận ở Ấn Độ.
Các nghiên cứu trong nước đến nay chưa tìm thấy bằng chứng virus Nipah lây từ dơi sang heo hoặc người tại Thái Lan. Tuy nhiên, giới chuyên môn lưu ý nếu heo nhiễm virus từ dơi, loài vật này có thể đóng vai trò “khuếch đại” mầm bệnh trước khi lây sang người.
Dơi mang virus thường không có biểu hiện
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus Nipah là một trong những mầm bệnh nguy hiểm nhất hiện nay do khả năng gây bệnh nặng và tỷ lệ tử vong rất cao. Ở người, nhiễm virus Nipah có thể biểu hiện rất đa dạng, từ không có triệu chứng rõ ràng cho đến viêm đường hô hấp cấp tính hoặc viêm não dẫn đến tử vong.
Theo WHO, tỷ lệ tử vong của bệnh dao động từ 40% đến 75%, tùy từng đợt bùng phát và phụ thuộc lớn vào năng lực giám sát dịch tễ cũng như khả năng điều trị tại địa phương.
Virus này lây truyền từ động vật sang người, chủ yếu qua dơi ăn quả hoặc lợn, cũng có thể qua thực phẩm bị nhiễm bẩn và thậm chí lây trực tiếp từ người sang người.
 |
| Dơi ăn quả được biết đến là vật mang mầm bệnh virus Nipah. Ảnh: Reuters/Sreekanth Sivadasan. |
Dơi ăn quả thuộc họ Pteropodidae, đặc biệt là giống Pteropus, được xác định là vật chủ tự nhiên của virus Nipah. Đáng chú ý, dơi mang virus thường không có biểu hiện bệnh, khiến việc phát hiện và kiểm soát nguy cơ trở nên phức tạp hơn.
Cho đến nay, vẫn chưa có vaccine hay thuốc điều trị đặc hiệu cho virus Nipah ở cả người và động vật. Việc điều trị hiện nay chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ, tập trung xử trí các biến chứng hô hấp và thần kinh nặng. WHO đã xếp virus Nipah vào danh sách các bệnh ưu tiên cần đẩy nhanh nghiên cứu và phát triển trong khuôn khổ Kế hoạch Nghiên cứu và Phát triển toàn cầu.
Trước diễn biến phát hiện các ca dương tính với virus Nipah tại Ấn Độ, nhiều quốc gia châu Á đã nâng mức cảnh giác. Thái Lan bắt đầu triển khai các biện pháp sàng lọc hành khách đến từ Tây Bengal tại các sân bay lớn như Sân bay Suvarnabhumi và Sân bay Don Mueang, áp dụng các quy trình từng được sử dụng trong đại dịch Covid-19.
Nepal tăng cường kiểm tra y tế tại Sân bay quốc tế Tribhuvan và các cửa khẩu đường bộ với Ấn Độ. Trong khi đó, Đài Loan đang xem xét xếp nhiễm virus Nipah vào nhóm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm mức cao nhất theo luật địa phương.
Chạy trời không khỏi đau: Tập hợp các ghi chép của tác giả Adam Kay trong 6 năm hành nghề y từ 2004 đến 2010, cuốn sách là bản báo cáo không khoan nhượng về công việc của đội ngũ y tế của Vương quốc Anh đang làm việc ngày đêm nhưng chưa được nhìn nhận và tôn trọng đúng mức.
