|
|
Các bộ ngành đã đặt mục tiêu xuất khẩu nông, lâm thủy sản cán đích 100 tỷ USD trước năm 2030. Ảnh: Phạm Ngôn. |
Chia sẻ tại Tọa đàm "Làm gì để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD?" do Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ tổ chức ngày 9/7, các chuyên gia, đại diện ngành hàng nhận định xuất khẩu là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, trong đó xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ngày càng khẳng định vị trí quan trọng.
"Điểm nghẽn" của ngành nông, lâm, thủy sản
Hàng hóa của Việt Nam đã có mặt ở các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, nhiều mặt hàng giữ vị trí dẫn đầu thế giới về sản lượng và kim ngạch. Năm ngoái, tổng giá trị xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt hơn 70 tỷ USD. Do đó, các bộ ngành đã đặt mục tiêu xuất khẩu nông, lâm thủy sản cán đích 100 tỷ USD trước năm 2030 và đang kỳ vọng đạt được mục tiêu này sớm hơn, phấn đấu vào cuối năm 2027.
Theo ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội rau quả Việt Nam (Vinafruit), mục tiêu đạt cột mốc 100 tỷ USD chỉ trong vòng 500 ngày là một thách thức rất lớn. Năm 2025, ngành nông nghiệp Việt Nam đạt kim ngạch trên 70 tỷ USD, do đó phải đạt được thêm khoảng 27 tỷ USD.
Ông cho biết sản xuất nội tại của nông nghiệp Việt Nam tuy có tốc độ tăng trưởng tốt nhưng trong 6 tháng đầu năm nay, một số vấn đề đã trở thành "điểm nghẽn", như chất lượng, kiểm dịch, kiểm nghiệm các mặt hàng nông sản xuất khẩu. Điều này làm cho việc thực hiện kế hoạch năm 2026 của toàn ngành gặp nhiều khó khăn.
"Mục tiêu 100 tỷ là tương đối cao nhưng với những tiềm năng, năng lực sản xuất cũng như các thị trường của nông lâm thủy sản Việt Nam, tôi cho rằng chúng ta cũng có thể đạt được", ông nói thêm.
Trong khi đó, ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), bày tỏ hiệp hội cảm thấy khá áp lực. Ông giải thích với mức tăng trưởng như trên bắt buộc phải có một mô hình mới, khác biệt bởi nếu vẫn theo những công thức hiện tại, con số tăng trưởng chỉ xoay quanh khoảng 15-20%. Vì vậy, ông kỳ vọng sẽ có một giải pháp cộng với thực thi từ góc độ doanh nghiệp, địa phương và Chính phủ, các bộ ngành.
Cũng tại tọa đàm, ông Âu Anh Tuấn, Phó cục trưởng Cục Hải quan, dẫn thống kê của ngành hải quan cho thấy từ năm 2021 đến nay, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tăng bình quân khoảng 10-12%/năm. Trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản vẫn duy trì đà tăng, đạt gần 36 tỷ USD. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng đã chậm lại, chỉ tăng khoảng 6% so với cùng kỳ năm 2025.
Dù vậy, một số mặt hàng vẫn đạt mức tăng trưởng 2 con số, như thủy sản tăng 11,4%, rau quả tăng 17,7%. Một số nhóm hàng khác tăng mạnh hơn, như sản phẩm chăn nuôi tăng 34%.
 |
| Các chuyên gia và đại diện cơ quan Nhà nước tại tọa đàm. Ảnh: VGP/Giang Thanh. |
Theo đánh giá của cơ quan hải quan, thời gian tới, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam vẫn được dự báo tăng trưởng, nhưng tốc độ sẽ chậm lại do chịu tác động của nhiều yếu tố, đặc biệt là các yếu tố bên ngoài như tăng trưởng toàn cầu chậm lại, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, biến động tỷ giá và chi phí logistics. Đây là những yếu tố ảnh hưởng khá lớn đến ngành xuất khẩu nông, lâm, thủy sản.
Bên cạnh đó, các rào cản từ thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe hơn, nhất là về tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững và giảm phát thải. Điều này thể hiện rõ tại các thị trường xuất khẩu lớn như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc...
Bán cả chất lượng và thương hiệu
Đối với mục tiêu đạt kim ngạch 100 tỷ USD vào năm 2027, đại diện cơ quan hải quan nhận định nếu năm nay dự kiến đạt khoảng 75 tỷ USD và sang năm đạt 100 tỷ USD, kim ngạch xuất khẩu phải tăng trên 15%. Đây là mục tiêu không dễ dàng trong bối cảnh thị trường khó khăn hơn và cạnh tranh ngày càng khốc liệt.
Tuy nhiên, với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, ngay từ đầu năm 2026, nhiều giải pháp đã được triển khai, bao gồm cắt giảm thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh chuyển đổi số. Những giải pháp này sẽ hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu nói chung, cũng như xuất khẩu nông, lâm, thủy sản nói riêng.
Theo TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, đột phá trước hết phải bắt đầu từ thay đổi tư duy. "Nếu chỉ sản xuất nông nghiệp để xuất khẩu thì sẽ rất khó đạt được mục tiêu. Chúng ta chỉ có thể đạt được nếu chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp", ông nhấn mạnh.
Điều quan trọng không chỉ nằm ở việc tăng sản lượng, mà phải kết nối đồng bộ các chuỗi giá trị. Ông Âu Anh Tuấn cho rằng Việt Nam không nên chỉ bán sản phẩm, mà phải bán chất lượng, bán thương hiệu, bán sự tin cậy và bán cả câu chuyện của sản phẩm. Những điều đó không thể chỉ người nông dân hay ngư dân có thể làm được, mà cần sự tham gia của cả một chuỗi trong nền kinh tế.
Hiện nay, nhiều mặt hàng của Việt Nam đang đứng đầu thế giới về sản lượng, nhưng giá trị còn thấp. Nếu với sản lượng xuất khẩu hiện nay, các ngành hàng nâng được giá trị sản phẩm lên thì mục tiêu 100 tỷ USD sẽ trở nên khả thi hơn.
Tuy nhiên, vấn đề lại nằm ở chuỗi giá trị hiện nay chưa được kết nối hiệu quả. Các mắt xích lại thuộc trách nhiệm của Chính phủ và các cơ quan ban ngành, như truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch, kiểm nghiệm. Đây không phải là việc người nông dân hay doanh nghiệp có thể tự làm được, mà cần sự tham gia của cơ quan Nhà nước.
Nếu thiết kế được chuỗi giá trị hiệu quả và chuyển sang bán giá trị thay vì chỉ bán sản lượng, thì với sản lượng hiện nay, giá trị xuất khẩu hoàn toàn có thể tăng mạnh. Tuy nhiên, đại diện cơ quan hải quan nhận định đó là bài toán liên kết tổng thể.
Ngoài những giải pháp trên, ông Đặng Kim Sơn, chuyên gia kinh tế, nguyên Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn cho rằng phải tổ chức lại các vùng sản xuất thành các vùng chuyên canh rất lớn, với cốt lõi nằm ở khoa học công nghệ. Các viện, các trường phải gắn với nhau, xung quanh sẽ là không gian cho các khu nông nghiệp công nghệ cao, các doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao, các hợp tác xã liên kết lại.
Các vùng chuyên canh này phải kết nối với nhau, trung tâm là các khu công nghiệp chế biến và chế biến sâu. Toàn bộ hệ thống này phải gắn kết bằng hệ thống giao thông vận tải, logistics để đến các cửa khẩu, các cảng, các bến tàu lớn, nối vào các trục đường biển, đường sắt và đường không, đường bộ mà Việt Nam đang xây dựng hiện nay.
Nền kinh tế với độ mở lớn như Việt Nam không thể tránh khỏi những tác động từ xu hướng kinh tế thế giới. Trong thế giới kinh doanh phức tạp và thay đổi liên tục như hiện nay, việc cập nhật kiến thức và hiểu biết về các xu hướng kinh doanh trên thế giới rất quan trọng. Để độc giả có thể tiếp cận những thông tin kinh tế quốc tế mới nhất, Tri Thức - Znews giới thiệu Tủ sách kinh tế thế giới với những cuốn sách và câu chuyện kinh doanh đáng chú ý. Từ việc nghiên cứu các công ty hàng đầu đến việc khám phá những xu hướng kinh tế mới, Tủ sách sẽ là nơi cập nhật các thông tin mới nhất về hoạt động kinh tế toàn cầu.
