Điều gì làm nên một ca khúc World Cup bất hủ? Một giai điệu đậm chất bản địa của nước chủ nhà, một bản hit toàn cầu đa ngôn ngữ, hay đơn giản chỉ là một điệp khúc mà toàn bộ khán giả trên khán đài có thể cùng gào thét, hát theo.
Giữa bầu không khí cuồng nhiệt của FIFA World Cup 2026, câu hỏi này lại một lần nữa trở thành tâm điểm. Từ Shakira - "nữ hoàng" đứng sau ca khúc chính thức của giải đấu năm nay mang tên Dai Dai (hợp tác cùng ngôi sao Afrobeats Burna Boy) - vượt mốc 150 triệu lượt xem trên YouTube và hàng tỷ lượt nghe, thảo luận trên các nền tảng MXH khác, cho đến những tên tuổi gạo cội và tân binh khác, đã cùng nhau bóc tách công thức tạo nên "DNA" của một bài hát World Cup thành công.
 |
Công thức của Shakira
Không phải ngẫu nhiên mà Shakira được mệnh danh là "Nữ hoàng nhạc World Cup". Trước khi khuấy động mùa giải năm nay với Dai Dai, siêu sao người Colombia từng tạo nên một trong những cú nổ truyền thông lớn nhất lịch sử âm nhạc thể thao với Waka Waka (This Time for Africa) tại Nam Phi vào năm 2010. Đến nay, giai điệu ấy vẫn vang lên ở khắp các giải đấu lớn nhỏ trên toàn thế giới.
Đối với Shakira, bóng đá không đơn thuần là một môn thể thao, mà là thứ ngôn ngữ chung xóa nhòa mọi ranh giới sắc tộc và điều kiện sống. Trên SCMP, ngôi sao chia sẻ: "Trách nhiệm lớn nhất khi nhận trọng trách sáng tác một ca khúc World Cup là bạn phải tạo ra một tác phẩm đại diện cho cảm xúc, tâm huyết và niềm đam mê của hàng triệu con người. Bạn phải viết nó với tư duy rằng đây là bài hát dành cho toàn cầu. Nó phải có tính phổ quát, gói gọn được nhiều nền văn hóa khác nhau chỉ trong một giai điệu duy nhất".
 |
| Shakira được mệnh danh là "Nữ hoàng nhạc World Cup" hơn thập kỷ qua. Ảnh: Reuters. |
Bên cạnh yếu tố thông điệp mang tính vĩ mô, giọng ca Hips Don't Lie cũng đưa ra những tiêu chuẩn kỹ thuật rất khắt khe về mặt âm thanh để một bài hát có thể tồn tại qua thời gian.
Theo nữ ca sĩ, bài hát World Cup bắt buộc phải có phần beat cực kỳ rõ ràng, dồn dập, có khả năng kích thích trực giác và thôi thúc người nghe phải nhún nhảy ngay từ những giây đầu tiên. Bên cạnh đó, điệp khúc của bản nhạc phải được viết làm sao thật dễ nhớ, dễ thuộc. Mục đích cuối cùng là để toàn bộ khán giả trên khán đài, dù đến từ bất kỳ quốc gia nào, nói ngôn ngữ gì, đều có thể đồng thanh hát vang hết cỡ bằng tất cả năng lượng của mình.
"Bài hát đó phải khiến mọi người muốn hát theo, hát thật to hết cỡ. Đó là điều bắt buộc", cô chia sẻ.
Nếu như Shakira tiếp cận âm nhạc World Cup từ góc độ văn hóa toàn cầu, nam ca sĩ Latin J Balvin lại nhìn nhận vấn đề dưới lăng kính của một nghệ sĩ thời đại số và ngành công nghiệp giải trí đương đại.
J Balvin là một trong bốn nghệ sĩ tham gia vào dự án làm mới ca khúc kinh điển Jump của nhóm nhạc rock huyền thoại Van Halen - bài hát chính thức của chiến dịch Coca-Cola đồng hành cùng World Cup. Dự án này còn có sự góp mặt của tay trống đình đám Travis Barker, nữ ca sĩ Amber Mark và huyền thoại guitar Steve Vai.
Theo J Balvin, áp lực của việc làm nhạc thời nay đã thay đổi rất nhiều do hành vi của công chúng. "Thời buổi này, đối với âm nhạc nói chung và bất kỳ thể loại nào nói riêng, dù đó là nhạc World Cup, reggaeton hay hip-hop, thực tế là sự tập trung của khán giả chỉ kéo dài khoảng 5 giây. Đó là sự thật của thời đại. Tôi không phán xét điều đó, việc của chúng tôi là phải tạo ra thứ âm nhạc khiến họ bị giữ chân ngay lập tức bằng tất cả tình yêu và sự nhiệt huyết", ca sĩ nhìn nhận.
Tuy nhiên, đối với một bài hát dành riêng cho ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh, J Balvin khẳng định bấy nhiêu là chưa đủ. Âm nhạc World Cup phải là tấm gương phản chiếu chính xác những gì diễn ra trên thảm cỏ. "Bóng đá mang chúng ta lại gần nhau thông qua những sự thay đổi liên tục. Tất cả những cung bậc cảm xúc điên rồ nhất từ vỡ òa, hy vọng đến thất vọng đều có thể xảy ra chỉ trong vòng 90 phút của một trận đấu. Và bài hát chủ đề của giải đấu phải sở hữu nguồn năng lượng tương thích với sự kịch tính đó", J Balvin nhấn mạnh.
Bài hát phải khiến cả khán đài 'rung chuyển'
Nora Fatehi, nữ ca sĩ, nhạc sĩ người Canada gốc Morocco, người góp giọng trong album chính thức của World Cup FIFA 2026 với bài hát Siir, Siir, hợp tác với nghệ sĩ người Pháp Vegedream và DJ người Mỹ gốc Bangladesh Sanjoy tin rằng giá trị cốt lõi của một ca khúc thể thao nằm ở khả năng khơi dậy tâm lý chiến thắng trong mỗi con người.
"Bài hát cần một nhịp điệu tuyệt vời vì chúng ta ở đây để nhảy múa và ăn mừng. Bạn phải cảm thấy như mình đang chiến thắng hoặc bạn chắc chắn sẽ chiến thắng, hoặc bạn chính là nhà vô địch. Đó là thứ cảm xúc tối thượng mà bài hát cần phải khơi gợi được", cô chia sẻ.
 |
| Nora Fatehi góp giọng trong album chính thức của World Cup FIFA 2026. Ảnh: IGNV. |
Nhắc đến Siir, Siir, Nora Fatehi nói thêm: "Điều chúng tôi hướng đến là tìm kiếm cảm xúc. Vì vậy, ngay khi khán giả nghe bài hát đó, nó phải khiến họ cảm thấy như mình đã chinh phục được cả thế giới. Công chúng được truyền cảm hứng, cảm thấy có động lực hơn".
Trong khi đó, Wyclef Jean - thành viên kỳ cựu của nhóm nhạc huyền thoại The Fugees, người đồng sáng tác và biểu diễn ca khúc Dar um Jeito (We Will Find a Way) tại World Cup 2014, hợp tác cùng huyền thoại guitar Santana, Avicii và nam ca sĩ Alexandre Piresk cho rằng nhiệm vụ của bài hát World Cup là "khiến cả khán đài phải rung chuyển".
Dù Dar um Jeito là sự giao thoa của nhiều quốc tịch khác nhau (Brazil, Thụy Điển, Haiti, Mexico và Mỹ), Wyclef Jean lại cho rằng: "Một bản hit toàn cầu không nhất thiết phải nhồi nhét quá nhiều nghệ sĩ từ khắp các châu lục để lấy lòng khán giả".
"Dù họ đến từ Trung Đông, châu Phi, châu Âu, châu Mỹ hay vùng Caribbean, con người luôn có xu hướng bị hút về phía văn hóa nguyên bản. Điều tôi yêu thích nhất ở World Cup là trước khi con người hiểu được ngôn ngữ của nhau, họ đã bị chinh phục bởi năng lượng và cái 'vibe' chung. Âm nhạc thể thao đỉnh cao hoàn toàn không bị rào cản ngôn ngữ giới hạn", Wyclef Jean tiết lộ.
Theo Wyclef Jean, một đoạn điệp khúc hay, giai điệu bắt tai mà ai cũng có thể hát theo - đó mới là điều tối quan trọng với một ca khúc World Cup.
"Dar um Jeito được viết cho các chàng trai và cô gái trên khắp thế giới, đặc biệt là những người ở vùng nông thôn. Mục tiêu của chúng tôi là tạo ra một bài hát theo phong cách Get Up, Stand Up của Bob Marley, với thông điệp về hy vọng. Nếu bạn cứ tiếp tục chiến đấu hết mình, bạn sẽ đến được sân vận động đó. Và sẽ không ai ngăn cản được bạn", Wyclef Jean khẳng định.
Cuốn sách Lược sử âm nhạc của nhà nghiên cứu âm nhạc bậc thầy thế giới Robert Philip, dẫn dắt độc giả trên hành trình khám phá cực kỳ lôi cuốn mọi hình thái âm nhạc. 40 chương sách đưa người đọc đi từ dạng thức sơ khai của âm nhạc đến khi con người sử dụng âm nhạc, qua giai đoạn sự lên ngôi của các nhạc cụ, dàn nhạc, đến khi âm nhạc tạo ra những cơn bão trong tâm trí con người thời cách mạng, cuối cùng là âm nhạc trong nhịp sống hiện đại và âm nhạc hướng về tương lai.
Cuốn sách làm nổi bật rằng, âm nhạc không chỉ là một hình thức nghệ thuật mà còn là một hiện tượng xã hội phức tạp. Nó phản ánh cấu trúc xã hội, các mối quan hệ quyền lực và những thay đổi trong xã hội. Âm nhạc phát triển theo nhiều chiều hướng khác nhau trong các nền văn hóa.
