Xuất bản đóng vai trò nòng cốt trong giáo dục về văn hóa

Tổng bí thư Tô Lâm tham quan không gian trưng bày sách tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác Tuyên giáo và Dân vận năm 2025. Ảnh: TTXVN.

Tổng bí thư Tô Lâm vừa ký ban hành Nghị quyết số 80 (80-NQ/TW) của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Nghị quyết xác định phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Trong cấu trúc đó, xuất bản, cùng báo chí, giữ vai trò là lực lượng nòng cốt trong công tác tuyên truyền, giáo dục hệ giá trị văn hóa, chuẩn mực con người Việt Nam. Đồng thời, xuất bản cũng là công cụ quan trọng trong chiến lược quảng bá hình ảnh quốc gia thông qua việc dịch thuật, xuất khẩu xuất bản phẩm và phát triển các nền tảng nội dung số phù hợp với xu thế toàn cầu hóa.

Lực đẩy lan tỏa giá trị văn hóa Việt ra thế giới

Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định rõ nhiệm vụ: “Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục về văn hóa thường xuyên, liên tục, hiệu quả, trong đó báo chí, xuất bản đóng vai trò nòng cốt. Đa dạng hóa các phương thức truyền thông, chú trọng các hình thức truyền thông hiện đại, đặc biệt là truyền thông số”.

Theo tinh thần đó, hoạt động dịch thuật và xuất bản sách văn hóa, nghệ thuật Việt Nam ra nước ngoài sẽ được đẩy mạnh. Các xuất bản phẩm truyền thông và đa phương tiện được khuyến khích xuất khẩu nhằm giới thiệu giá trị tinh thần, di sản, văn học Việt tới bạn bè quốc tế. Đây là một trong những phương thức quảng bá hình ảnh quốc gia gắn với định hướng xây dựng thương hiệu văn hóa Việt Nam.

Song song, việc tiếp nhận tinh hoa văn hóa thế giới cũng được chú trọng thông qua khuyến khích xuất bản và giới thiệu các ấn phẩm tiếng nước ngoài tại thị trường trong nước. Việc này nhằm nâng cao dân trí, mở rộng tầm nhìn của công chúng, đồng thời thúc đẩy giao lưu, tiếp biến và hội nhập văn hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Các tác phẩm đoạt giải Sách Quốc gia được trưng bày tại Hà Nội. Ảnh: Thúy Hạnh.

Với sự phát triển của công nghệ, xuất bản phẩm số và nội dung đa nền tảng được xác định là xu thế trọng yếu. Bộ Chính trị đặt mục tiêu: “Xây dựng và vận hành Nền tảng văn hóa số toàn dân, cung cấp miễn phí hoặc với chi phí thấp các dịch vụ thư viện số, bảo tàng số, nghệ thuật biểu diễn trực tuyến, lớp học nghệ thuật trực tuyến nhằm thu hẹp khoảng cách thụ hưởng văn hóa giữa các vùng, miền, tầng lớp nhân dân”.

Cùng đó, vấn đề bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và bản quyền nội dung số được đặt ra như một yêu cầu cấp thiết. Việc quản lý, kiểm duyệt, định hướng nội dung xuất bản trên không gian mạng được tăng cường nhằm bảo đảm an ninh văn hóa số và chủ quyền nội dung. Nhà nước khuyến khích các nền tảng phân phối nội dung do người Việt làm chủ.

Hoạt động xuất bản còn giữ vai trò trong việc tổ chức các chương trình giao lưu, giới thiệu, triển lãm xuất bản phẩm, phối hợp với hoạt động truyền thông và ngoại giao văn hóa. Đây là những công cụ quan trọng trong chiến lược lan tỏa giá trị Việt ra thế giới, góp phần củng cố hình ảnh Việt Nam là quốc gia nhân văn, trách nhiệm và giàu bản sắc.

Mục tiêu Việt Nam trong top 30 thế giới về Chỉ số Sức mạnh mềm quốc gia

Nghị quyết 80-NQ/TW cũng xác định rõ: “Phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Các giá trị văn hoá phải được gắn kết chặt chẽ, hài hoà, thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội, từ chính trị, kinh tế, xã hội, môi trường tới quốc phòng, an ninh, đối ngoại, thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới”.

Một trong những mục tiêu chung được nhấn mạnh là phấn đấu đến năm 2030, công nghiệp văn hoá đóng góp khoảng 7% GDP, đến năm 2045 thực sự trở thành trụ cột của phát triển bền vững, đóng góp khoảng 9% GDP.

Theo đó, công nghiệp văn hóa sẽ được phát triển theo hướng hiện đại, gắn với đổi mới sáng tạo, công nghệ cao và hội nhập quốc tế. Các lĩnh vực như điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật, thiết kế, thời trang, ẩm thực, trò chơi điện tử và nội dung số được ưu tiên đầu tư để hình thành các chuỗi giá trị văn hóa có khả năng cạnh tranh toàn cầu và đóng góp trực tiếp cho nền kinh tế.

Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị đặt mục tiêu đến năm 2030, công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP. Ảnh: Phương Lâm.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Nghị quyết nêu rõ yêu cầu: “Hình thành các không gian sáng tạo nội dung số, môi trường sáng tạo cho cộng đồng các doanh nghiệp và tổ chức sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ văn hóa thông qua các hoạt động kết nối và trao đổi. Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào sản phẩm, dịch vụ văn hóa số; gắn kết văn hóa với du lịch, thương mại và công nghệ, hình thành chuỗi giá trị. Xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo văn hóa - sáng tạo nội dung số”.

Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam đặt mục tiêu nằm trong nhóm 30 quốc gia dẫn đầu toàn cầu về Chỉ số sức mạnh mềm quốc gia (Soft Power Index). Cùng đó là yêu cầu phát triển thị trường sản phẩm văn hóa trong và ngoài nước, thúc đẩy xuất khẩu và xây dựng hình ảnh quốc gia có bản sắc, sáng tạo và năng lực cạnh tranh cao.