|
|
HIV đang âm thầm lan trong nhóm MSM trẻ, nhiều người không có triệu chứng. Ảnh: Freepik. |
Theo báo cáo của Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, tính đến giữa năm nay cả nước ghi nhận 258.047 người nhiễm HIV còn sống và 117.746 trường hợp tử vong lũy tích. Riêng 8 tháng đầu năm, toàn quốc phát hiện mới 5.938 ca nhiễm HIV và ghi nhận 1.857 trường hợp tử vong.
Đáng chú ý, nam giới chiếm 83,1% số ca nhiễm mới, trong đó nhóm tuổi 16-29 chiếm tới 41,37%. Trong các nhóm có hành vi nguy cơ, dịch bệnh tập trung nhiều ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới (MSM), đặc biệt là những trường hợp có hành vi quan hệ tình dục không an toàn chưa được bảo vệ bằng các biện pháp dự phòng.
Nỗi sợ bị lộ thông tin và phân biệt đối xử
Trong khi đó, theo số liệu giám sát dịch tễ của Cục Phòng, chống HIV/AIDS, Bộ Y tế, Việt Nam hiện ghi nhận khoảng 10.000 ca nhiễm mới mỗi năm. Dịch bệnh đang có sự chuyển dịch rõ rệt về giới tính, độ tuổi, đường lây truyền và địa bàn phân bố.
Đáng chú ý, nhóm tuổi 16-39 chiếm gần 70% số ca nhiễm mới trên cả nước. Lây truyền qua đường tình dục không an toàn ngày càng chiếm ưu thế, với trên 80% số ca mắc mới. Trong các nhóm có hành vi nguy cơ cao, MSM là nhóm chịu ảnh hưởng lớn, chiếm 54%.
Dịch HIV cũng không còn tập trung chủ yếu tại các đô thị lớn mà mở rộng đến các khu công nghiệp, nơi tập trung đông lao động trẻ và dân cư thường xuyên biến động. Ba vùng trọng điểm gồm TP.HCM (chiếm 31%), Đồng bằng sông Cửu Long (30%) và khu vực Đông Nam Bộ.
Những thay đổi này đòi hỏi đổi mới cách tiếp cận phòng, chống HIV/AIDS, nhất là ở thanh niên và người lao động tại các khu công nghiệp.
|
| Cách duy nhất để xác định một người có nhiễm HIV hay không là xét nghiệm máu. Ảnh: Freepik. |
Ông Trần Thanh Tùng, Phó Trưởng phòng Kiểm soát HIV và Bệnh truyền nhiễm mạn tính, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, cho biết HIV đang có xu hướng mở rộng từ đô thị lớn đến các khu công nghiệp, đô thị vệ tinh, nơi tập trung đông lao động trẻ và dân cư biến động.
Trong khi đó, nguồn viện trợ quốc tế cho phòng, chống HIV/AIDS bị cắt giảm nhanh. Dịch vụ dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP) chưa được bảo hiểm y tế chi trả, nhiều xét nghiệm chẩn đoán sớm và sàng lọc bệnh đồng nhiễm cũng chưa được thanh toán hoặc triển khai đồng đều.
Một thách thức khác là tình trạng phát hiện HIV muộn. Nhiều người có hành vi nguy cơ vẫn ngần ngại xét nghiệm vì sợ lộ thông tin cá nhân, bị kỳ thị và phân biệt đối xử.
Bà Hồ Thị Kim Ngân, Ủy viên Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khóa XIV, Phó Trưởng ban Quan hệ lao động Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, cho biết nỗi sợ bị lộ thông tin và phân biệt đối xử là rào cản tâm lý lớn đối với người lao động.
Nhiều công nhân lo ngại xét nghiệm HIV có thể khiến đồng nghiệp xa lánh, doanh nghiệp phân biệt đối xử, thậm chí ảnh hưởng đến việc làm. Thực tế ghi nhận những trường hợp vì sợ kỳ thị, mất việc mà hàng tháng phải di chuyển hơn 100 km sang tỉnh khác để nhận thuốc điều trị.
Đặc thù làm việc theo ca kíp cũng khiến công nhân khó bố trí thời gian đến cơ sở y tế trong giờ hành chính. Nhiều người chưa biết địa điểm tư vấn, xét nghiệm an toàn, bảo mật và miễn phí gần nơi ở hoặc nơi làm việc.
TP.HCM ghi nhận 87% ca HIV mới là nam giới
Xu hướng trẻ hóa và gia tăng lây truyền HIV qua đường tình dục thể hiện rõ tại TP.HCM. Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo phòng, chống AIDS, ma túy, mại dâm TP.HCM, trong 9 tháng đầu năm 2025, thành phố ghi nhận 3.197 trường hợp nhiễm HIV mới.
Trong đó, nhóm tuổi 15-29 chiếm 42%, cao hơn mức trung bình 37,7% của cả nước trong năm 2024. Nhóm tuổi 30-39 chiếm 30% và người trên 40 tuổi chiếm 28%.
|
| Hiện chưa có phương pháp điều trị khỏi hoàn toàn HIV/AIDS, người bệnh cần duy trì thuốc kháng virus (ARV) hàng ngày để kiểm soát tải lượng virus và bảo vệ sức khỏe. |
Nam giới chiếm tới 87% số ca mới phát hiện. Đáng chú ý, 81% trường hợp lây nhiễm qua đường quan hệ tình dục không an toàn, thay thế tiêm chích ma túy vốn từng là đường lây chủ đạo trước đây. Trong các nhóm có hành vi nguy cơ cao, chiếm 90% tổng số ca mới, nhóm MSM chiếm tỷ lệ lớn nhất với 54%.
Trước thực trạng này, TP.HCM sẽ đẩy mạnh tiếp cận nhóm nguy cơ cao thông qua nền tảng số và mạng xã hội. Ngành y tế triển khai các mô hình linh hoạt như cấp thuốc PrEP lưu động, khám chữa bệnh từ xa (Tele PrEP) và cung cấp sinh phẩm tự xét nghiệm HIV.
Thành phố đồng thời tiếp tục mở rộng các biện pháp giảm hại và điều trị, bảo đảm người nhiễm HIV được tiếp cận thuốc ARV sớm, kiểm soát tốt tải lượng virus. Chương trình PrEP được duy trì tại các cơ sở y tế, song song với các biện pháp phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con.
Trong bối cảnh ca nhiễm mới tập trung chủ yếu ở nam giới và ngày càng trẻ hóa, mở rộng xét nghiệm bảo mật, giảm kỳ thị và đưa dịch vụ dự phòng đến gần cộng đồng là những yêu cầu quan trọng để kiểm soát dịch HIV/AIDS bền vững.
Cuốn sách Đứa trẻ khỏe mạnh về cảm xúc mang tới cái nhìn toàn diện hơn về vai trò của việc giáo dục trong quá trình định hình tính cách của con trẻ. Trong hành trình nuôi dưỡng một đứa trẻ việc xây dựng một thế giới tinh thần phong phú, quan trọng không kém gì quá trình phát triển về thể chất tới cho các bà mẹ nhiều kiến thức hữu ích trong năm đầu nuôi con.