Theo các nghiên cứu, những năm đầu đời là giai đoạn não bộ và thị giác của trẻ phát triển nhanh chóng. Bên cạnh chế độ ăn đa dạng, đầy đủ năng lượng, một số dưỡng chất như DHA, Omega-3, vitamin B12, sắt, kẽm và lutein đóng vai trò quan trọng đối với sự hình thành, hoạt động của hệ thần kinh và chức năng mắt.
DHA và Omega-3
DHA (axit docosahexaenoic) là loại axit béo Omega-3 chuỗi dài, tập trung nhiều trong não và võng mạc. Đây là thành phần quan trọng cấu tạo màng tế bào thần kinh, đồng thời tham gia duy trì chức năng của hệ thần kinh và thị giác.
Trong giai đoạn đầu đời, DHA góp phần vào quá trình phát triển não bộ, khả năng tiếp nhận và xử lý thông tin của trẻ. Dưỡng chất này có nhiều trong cá béo như cá hồi, cá mòi, cá thu và một số loại hải sản. Ngoài ra, cơ thể có thể chuyển đổi một phần ALA (một loại Omega-3 có trong thực vật) thành DHA, nhưng tỷ lệ chuyển đổi thường thấp.
Omega-3 là nhóm axit béo thiết yếu, trong đó DHA và EPA là hai thành phần được quan tâm nhiều nhất. Bên cạnh vai trò đối với não bộ, Omega-3 còn tham gia điều hòa các quá trình sinh lý trong cơ thể.
|
| Xây dựng thực đơn đa dạng với cá, thịt, rau củ và các thực phẩm giàu dưỡng chất giúp trẻ có nền tảng dinh dưỡng tốt. Ảnh: Magnific. |
Vitamin B12
Vitamin B12 cần thiết cho quá trình hình thành hồng cầu, tổng hợp DNA và duy trì hoạt động bình thường của hệ thần kinh. Dưỡng chất này tham gia bảo vệ lớp myelin - lớp vỏ bao quanh sợi thần kinh, giúp các tín hiệu thần kinh được truyền đi hiệu quả.
Ở trẻ nhỏ, thiếu vitamin B12 kéo dài có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thần kinh, gây ra những biểu hiện như mệt mỏi, kém ăn, chậm phát triển và các vấn đề về vận động hoặc nhận thức.
Vitamin B12 có nhiều trong thực phẩm nguồn gốc động vật như thịt, cá, trứng, sữa và các chế phẩm từ sữa. Trẻ có chế độ ăn hạn chế thực phẩm động vật cần được chú ý nguy cơ thiếu hụt dưỡng chất này.
Sắt
Sắt là khoáng chất cần thiết để cơ thể sản xuất hemoglobin - protein trong hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển oxy đến các cơ quan, bao gồm não bộ. Ngoài ra, sắt còn tham gia vào quá trình chuyển hóa năng lượng, tổng hợp DNA và hoạt động của các chất dẫn truyền thần kinh.
Trong giai đoạn trẻ phát triển nhanh, nhu cầu sắt tăng lên để đáp ứng quá trình tạo máu và phát triển não bộ. Thiếu sắt, đặc biệt khi dẫn đến thiếu máu, có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung, học tập và phát triển nhận thức.
Các thực phẩm giàu sắt gồm thịt đỏ, gan, thịt gia cầm, cá, đậu và rau xanh đậm. Sắt từ thực phẩm động vật thường được cơ thể hấp thu dễ hơn. Kết hợp thực phẩm giàu sắt thực vật với nguồn vitamin C như cam, ổi, cà chua cũng giúp tăng khả năng hấp thu khoáng chất này.
Kẽm
Kẽm tham gia vào nhiều quá trình sinh học, bao gồm phân chia tế bào, tổng hợp protein, hoạt động của enzyme và điều hòa miễn dịch. Đây cũng là khoáng chất cần thiết cho quá trình tăng trưởng, phát triển não bộ và duy trì chức năng thần kinh.
Trẻ thiếu kẽm có thể gặp tình trạng chậm tăng trưởng, ăn uống kém, dễ mắc bệnh nhiễm trùng và suy giảm khả năng phục hồi. Trong giai đoạn phát triển, việc cung cấp đủ kẽm từ chế độ ăn góp phần hỗ trợ sự phát triển toàn diện của trẻ.
Kẽm có nhiều trong thịt, hải sản, trứng, sữa, các loại đậu và hạt. Hàu là một trong những thực phẩm chứa hàm lượng kẽm cao.
Lutein
Lutein là loại carotenoid có đặc tính chống oxy hóa, tập trung nhiều tại điểm vàng của võng mạc. Đây là khu vực giữ vai trò quan trọng trong khả năng nhìn rõ chi tiết và nhận diện màu sắc. Lutein giúp lọc một phần ánh sáng xanh có năng lượng cao và bảo vệ tế bào võng mạc trước tác động của quá trình oxy hóa.
Các nguồn thực phẩm giàu lutein gồm rau bina, cải xoăn, bông cải xanh, ngô và lòng đỏ trứng. Bổ sung những thực phẩm này vào bữa ăn giúp trẻ có thêm nguồn carotenoid tự nhiên.
Trẻ em không phải sinh ra đã khỏe mạnh về cảm xúc, trẻ phải được tôi luyện. Trẻ cần được nuôi dưỡng và dạy bảo các kỹ năng xác định cảm xúc của mình và thể hiện ra theo cách tích cực, từ đó, trẻ có thể kết nối với những người khác theo cách thông minh về cảm xúc.
Cuốn sách Đứa trẻ khỏe mạnh về cảm xúc mang tới cái nhìn toàn diện hơn về vai trò của việc giáo dục trong quá trình định hình tính cách của con trẻ. Trong hành trình nuôi dưỡng một đứa trẻ việc xây dựng một thế giới tinh thần phong phú, quan trọng không kém gì quá trình phát triển về thể chất tới cho các bà mẹ nhiều kiến thức hữu ích trong năm đầu nuôi con.