Xem kịch tại Hội sách Thiếu nhi TP.HCM

Vở kịch "Chiếc cặp sách của Rùa" do Nhà hát Kịch TP.HCM thực hiện tại Hội sách Thiếu nhi TP.HCM lần thứ VI. Ảnh: BTC.

"Nếu sách là nơi lưu giữ tri thức thì sân khấu là nơi đánh thức cảm xúc của tri thức ấy", ông Hà Quốc Cường, Giám đốc Nhà hát Kịch TP.HCM, chia sẻ trong bối cảnh các đơn vị nghệ thuật nỗ lực đưa văn học chạm đến trái tim độc giả nhí qua ngôn ngữ kịch nói sinh động.

Đây được xem là giải pháp then chốt để sân khấu trở thành "cầu nối" đưa trẻ em trở lại với thế giới trang sách, tạo ra những rung động mà màn hình điện tử khó có thể thay thế trong kỷ nguyên số.

Để nhân vật văn học "bước ra" từ trang giấy

Tại Hội sách Thiếu nhi TP.HCM lần VI diễn ra từ ngày 26/6 đến 2/7, Nhà hát Kịch TP.HCM đã mang đến những vở diễn đặc sắc như Chiếc cặp sách của Rùa hay nhạc kịch Huyền thoại tuổi thiếu niên tái hiện hình tượng anh hùng Kim Đồng.

Thay vì để những câu chuyện nằm yên trên trang sách, đơn vị thực hiện đã nhân hóa các nhân vật bằng hình thức đầy màu sắc như Két lớp trưởng thông minh, Hươu tinh nghịch hay chú Rùa chậm chạp nhưng đầy nghị lực. Cách tiếp cận này giúp những bài học về lòng nhân ái, sự nỗ lực và tinh thần đoàn kết trở nên gần gũi, giúp các em thiếu nhi vừa giải trí vừa tiếp nhận tri thức một cách tự nhiên nhất.

Ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, từng nhấn mạnh rằng mảng trải nghiệm đang chiếm tỷ trọng rất lớn tại hội sách năm nay để thu hút thiếu nhi. Trong đó, nghệ thuật biểu diễn đóng vai trò là "ngòi nổ" kích thích trí tưởng tượng và sự tò mò của trẻ nhỏ đối với nguyên tác văn học.

Vở kịch rối mascot chuyển thể từ truyện cổ tích Ăn khế trả vàng được biểu diễn tại Hội sách Thiếu nhi TP.HCM 2026. Ảnh: BTC.

Theo Giám đốc Nhà hát Kịch TP.HCM, trẻ em thường có xu hướng yêu nhân vật trước khi yêu tác phẩm và chính mối liên kết cảm xúc từ sân khấu sẽ là động lực mạnh mẽ để các em tự tìm đến sách. Nói thêm về cách khai thác tối ưu tiềm năng của hoạt động này, ông tiết lộ: “Nhà hát Kịch Thành phố không chọn sân khấu hóa văn học như một hoạt động minh họa cho Hội sách, mà xem đó là một phương thức mở rộng không gian tiếp nhận tác phẩm văn học”.

Ông Hà Quốc Cường cũng chỉ ra thước đo thành công của một vở kịch chuyển thể không nằm ở những tràng vỗ tay tại khán phòng mà là dư âm sau đó đối với văn hóa đọc.

“Một buổi biểu diễn thành công không phải khi khán giả vỗ tay thật lâu, mà khi các em nhỏ trở về và hỏi cha mẹ: ‘Con muốn đọc cuốn sách có nhân vật này’. Nếu sân khấu khơi dậy được nhu cầu tự tìm đến sách thì chúng tôi đã hoàn thành một phần sứ mệnh của mình”, ông Cường cho biết.

Xây dựng hệ sinh thái văn hóa đọc bền vững

Theo ông, quá trình phối hợp giữa các đơn vị xuất bản và nghệ thuật biểu diễn trong Hội sách Thiếu nhi TP.HCM 2026 chính là mô hình tiêu biểu để tạo ra một "hệ sinh thái văn hóa" đa dạng. Khi xuất bản, giáo dục và nghệ thuật không hoạt động riêng lẻ mà bổ trợ cho nhau, chúng sẽ cùng nuôi dưỡng năng lực cảm thụ và nhân cách của trẻ em một cách toàn diện hơn.

Hơn nữa, sân khấu hóa văn học còn là giải pháp để các giá trị truyền thống, lịch sử và truyện cổ tích dân gian như Ăn khế trả vàng tiếp tục sống trong đời sống đương đại. Các vở kịch rối mascot hay nhạc kịch hiện đại không chỉ làm mới cách kể chuyện mà còn tạo ra sự tương tác trực quan, giúp trẻ em tiếp nhận các giá trị nhân văn của dân tộc thông qua những rung động trực tiếp mà màn hình điện tử khó có thể thay thế.

Đánh giá về ưu thế của nghệ thuật biểu diễn trong công tác khuyến đọc, ông Hà Quốc Cường khẳng định: “Sân khấu có một lợi thế đặc biệt mà không loại hình nào có được, đó là khả năng tạo nên sự đồng cảm trực tiếp giữa con người với con người. Một nhân vật bằng xương bằng thịt đang khóc, đang cười, đang hy sinh hay đang vượt qua thử thách trước mắt khán giả sẽ tạo nên những rung động mà màn hình điện tử rất khó thay thế”.

Bà Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, trao quyết định bổ nhiệm cán bộ cho ông Hà Quốc Cường. Ảnh: Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM.

Để mô hình này phát huy hiệu quả lâu dài, ông cũng nhấn mạnh vai trò kết nối giữa các thiết chế văn hóa trong việc cụ thể hóa tinh thần của các chỉ thị về phát triển xuất bản.

“Sự phối hợp lần này không chỉ nhằm tổ chức một sự kiện, mà còn là một mô hình kết nối giữa xuất bản, giáo dục, truyền thông và nghệ thuật biểu diễn. Đó cũng là xu hướng phát triển của nhiều quốc gia có nền công nghiệp văn hóa mạnh: các thiết chế văn hóa không hoạt động riêng lẻ mà hình thành một hệ sinh thái, nơi mỗi lĩnh vực bổ trợ cho nhau để tạo nên giá trị cộng hưởng”, Giám đốc Nhà hát Kịch TP.HCM chia sẻ.

Những nỗ lực này đúng với định hướng của Chỉ thị 16 của Thành ủy TP.HCM trong việc đổi mới hoạt động xuất bản, lấy người đọc làm trung tâm và mở rộng các không gian đọc sách cộng đồng. Tiềm năng chuyển thể văn học thành kịch nói cho thiếu nhi sẽ là "hạ tầng mềm" quan trọng, góp phần xây dựng TP.HCM trở thành một "thành phố đọc" bền vững với những công dân giàu tri thức và nhân văn trong tương lai.