Năm đầu đời là thời điểm trẻ rất dễ nhiễm RSV, loại virus hô hấp hàng đầu gây viêm phổi, viêm tiểu phế quản và có thể khiến bất kỳ trẻ nào cũng phải nhập viện.
Gánh nặng kép khi trẻ nhiễm RSV trong năm đầu đời
Trẻ có thể khởi phát bệnh như cơn cảm lạnh thông thường với triệu chứng sổ mũi, ho nhẹ. Tuy nhiên, chỉ sau 2-3 ngày, virus có thể nhanh chóng tấn công sâu xuống phổi gây viêm tiểu phế quản, viêm phổi, tăng tiết đàm nhớt gây tắc nghẽn đường thở khiến trẻ suy hô hấp.
 |
| Em bé phải thở máy do nhiễm trùng đường hô hấp. |
Theo số liệu thống kê, cứ 3 trẻ nhũ nhi sẽ có 2 trẻ bị nhiễm RSV trước khi tròn 1 tuổi. Nghiên cứu tại Mỹ cho thấy RSV là nguyên nhân hàng đầu gây nhập viện ở trẻ nhũ nhi, bất kể trẻ bao nhiêu tháng tuổi. Tuy trẻ nhỏ dưới 6 tháng tuổi có nguy cơ cao nhất phải nhập viện vì RSV, trẻ 6-12 tháng vẫn chịu gánh nặng đáng kể do virus này. Một điều đáng lưu tâm khác, đa số (70-90%) trẻ nhập viện sinh đủ tháng và hoàn toàn khỏe mạnh trước đó.
Bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu tập trung giảm nhẹ triệu chứng như hạ sốt, hút đàm, hỗ trợ hô hấp. Trẻ mắc bệnh nặng có thể phải điều trị thở oxy, thở máy, nằm viện kéo dài.
Không chỉ gây biến chứng cấp tính, trẻ nhiễm RSV còn phải gánh chịu biến chứng lâu dài về sau như khò khè tái phát, hen suyễn, suy giảm chức năng phổi, tăng nguy cơ cần chăm sóc y tế nhiều hơn trong vài năm sau so với nhóm trẻ không mắc bệnh. Theo các nghiên cứu, trẻ mắc viêm tiểu phế quản do RSV trong 6 tháng đầu đời, nguy cơ phải sử dụng thuốc kháng sinh tăng hơn 24% trong 6 tháng kế tiếp so với trẻ không mắc bệnh.
Không chỉ ảnh hưởng sức khỏe trẻ dưới 6 tháng, trẻ nhũ nhi lớn hơn cũng có nguy cơ cao. Trẻ dưới 1 tuổi từng nhập viện do RSV cần chăm sóc y tế nhiều hơn trong các năm tiếp theo so với trẻ khác, như tăng 34% lượt khám bác sĩ, tăng 53% lượt khám tại khoa cấp cứu, tăng 167% lượt nhập viện.
Cha mẹ hoặc người chăm sóc trẻ cũng đối mặt với gánh nặng hữu hình lẫn vô hình khi trẻ bị nhiễm RSV như chi phí điều trị, chi phí sinh hoạt trong quá trình chăm sóc, mất ngày công lao động. Việc phải chăm sóc trẻ liên tục cũng khiến phụ huynh lo lắng, mệt mỏi, căng thẳng, ảnh hưởng đến đời sống tinh thần.
 |
| Cha mẹ kiệt sức vì chăm sóc con dưới 1 tuổi mắc bệnh do RSV. |
Tất cả trẻ nhũ nhi đều có nguy cơ mắc RSV và gặp biến chứng nặng, kể cả trẻ khỏe mạnh, trẻ nhũ nhi nhỏ tháng (3-6 tháng) hoặc trẻ nhũ nhi lớn tháng (6-12 tháng). Thống kê tại Mỹ cho thấy nhóm trẻ 6-11 tháng tuổi chiếm đến 53,3% ca nhiễm RSV được chăm sóc y tế tại cơ sở ngoại trú và 43,3% ca nhiễm RSV được chăm sóc y tế dẫn đến thăm khám tại khoa cấp cứu.
Tiêm phòng - giải pháp giúp bảo vệ trẻ khỏi RSV
Trước mức độ phổ biến cùng gánh nặng kép của bệnh do RSV gây ra cho trẻ dưới 1 tuổi và gia đình, chuyên gia khuyến cáo giải pháp chủ động để bảo vệ cho trẻ. Trong đó, giải pháp phòng ngừa bằng tiêm chủng nên được cân nhắc. Bên cạnh vaccine tiêm cho phụ nữ mang thai để trẻ được bảo vệ gián tiếp, hiện nay còn có giải pháp mới là kháng thể đơn dòng, giúp bảo vệ trực tiếp cho trẻ khỏi RSV.
Kháng thể đơn dòng có thể được sử dụng cho trẻ nhũ nhi ở bất kỳ thời điểm nào, bao gồm ngay sau sinh, mang lại sự bảo vệ nhanh chóng và trực tiếp chống lại RSV trong năm đầu đời.
Cơ chế hoạt động của vaccine và kháng thể đơn dòng khác nhau. Vaccine giống như “người huấn luyện” giúp cơ thể trẻ học cách chống lại nhiễm trùng theo thời gian, thường cần vài tuần để phát huy hiệu quả và khả năng tạo kháng thể cũng phụ thuộc vào hệ miễn dịch của người được tiêm. Kháng thể đơn dòng giống như “người bảo vệ có sẵn”, bắt đầu bảo vệ sớm cho trẻ sau khi tiêm mà không cần thời gian để “huấn luyện” hệ miễn dịch.
 |
| Kháng thể đơn dòng giúp bảo vệ trực tiếp bé yêu khỏi RSV. |
Trẻ được bảo vệ sớm sẽ hạn chế nguy cơ nhập viện, từ đó giảm đáng kể chi phí khám chữa bệnh, thuốc men và thời gian điều trị. Cha mẹ cũng giảm thời gian phải nghỉ làm để chăm con, hạn chế gián đoạn công việc và thu nhập, đồng thời giảm áp lực tâm lý khi chăm sóc con.
Ở góc độ xã hội, việc chủ động bảo vệ trẻ khỏi RSV bằng tiêm chủng còn góp phần giảm tải cho cơ sở y tế trong mùa cao điểm bệnh hô hấp, giúp nguồn lực được phân bổ hiệu quả hơn và nâng cao chất lượng chăm sóc cho những trường hợp cần thiết.
Để bảo vệ trực tiếp bé yêu khỏi RSV, phụ huynh nên trao đổi với bác sĩ về giải pháp tiêm phòng với kháng thể đơn dòng.
