Trả lời Tri thức - Znews, TS Peter Chow, Giám đốc điều hành IHH Healthcare Singapore - tập đoàn y tế hàng đầu khu vực Đông Nam Á - nhấn mạnh thị trường y tế Việt Nam đang có tiềm năng cực kỳ lớn.
Từ câu chuyện thực tế của Singapore, ông chia sẻ những kinh nghiệm thiết thực để y tế Việt Nam từng bước chuyển mình - từ cách bền bỉ gầy dựng niềm tin qua nhiều thế hệ, cho đến việc làm sao để cả bệnh viện công lẫn tư đều có "đất diễn" và cùng nhau lớn mạnh.
Thị trường y tế Việt Nam nhiều tiềm năng
- Điều gì khiến ông ấn tượng nhất khi nói về y tế Việt Nam?
- Tôi từng đi thăm khá nhiều bệnh viện và các cơ sở y tế ban đầu tại Việt Nam. Nhìn chung, mọi thứ để lại ấn tượng rất tốt. Điểm đầu tiên tôi nhận thấy là con người Việt Nam cực kỳ năng động. Tiềm năng kinh tế trong nước rất lớn, đồng nghĩa là trong tương lai gần, thu nhập và mức sống của người dân sẽ tăng lên rất nhanh. Nhìn vào sức sống ấy, tôi tin Việt Nam sẽ còn tiến xa và ngày càng lớn mạnh.
Mối liên hệ giữa câu chuyện này với y tế thực ra rất đơn giản: Y tế chỉ thực sự phát triển khi đất nước đi lên. Khi người dân có tiền, họ mới có đủ điều kiện và nhu cầu để đầu tư cho sức khỏe. Vì thế, tương lai của ngành y tế Việt Nam chắc chắn sẽ rất rộng mở. Khi xã hội giàu lên và già hóa, người dân sẽ đòi hỏi cao hơn về chất lượng dịch vụ, đồng thời sẵn sàng chi tiêu nhiều hơn để sống khỏe, sống thọ.
 |
| TS Peter Chow, Giám đốc điều hành Tập đoàn IHH Healthcare Singapore - tập đoàn y tế lớn nhất khu vực Đông Nam Á. |
- Ông thấy đâu là vấn đề y tế cần phải thay đổi cấp thiết nhất hiện nay ở Việt Nam?
- Nếu tôi nói cần thay đổi cái này, cái kia, nghe như thể tôi đang chê vậy. Mà thực tế thì tôi không hề nghĩ thế.
Ngược lại là đằng khác, ở cấp độ tập đoàn, từ CEO cho đến toàn bộ đội ngũ đều đang rất hào hứng với những thị trường mới mà chúng tôi chưa có mặt - trong đó Việt Nam là một cái tên điển hình. Việc của chúng tôi lúc này chỉ là tính toán xem đâu là thời điểm thích hợp và chọn mô hình phù hợp để chính thức gia nhập thị trường mà thôi.
- Nói như vậy, phải chăng Việt Nam đang là cái tên được IHH Healthcare ưu tiên nhất trong số các thị trường mới hiện nay?
- Ấn Độ là một thị trường cực kỳ khổng lồ, theo nhiều nghĩa, nó giống như nhiều quốc gia hợp lại vậy. Chúng tôi luôn đánh giá cao tiềm năng bứt phá mạnh mẽ của Ấn Độ trong nhiều năm tới.
Với Trung Quốc, thành thật mà nói, quá rộng lớn và hiện tại chúng tôi mới chỉ đặt chân đến Thượng Hải. Vì vậy, ngay cả khi chưa tính đến các thị trường hoàn toàn mới, thì riêng câu chuyện mở rộng tại Ấn Độ và Trung Quốc đã mang lại một quy mô rất khủng khiếp rồi.
Còn riêng tại khu vực Đông Nam Á, chúng tôi cũng không giấu tham vọng khi đã khá cởi mở chia sẻ về hai mục tiêu lớn: Indonesia và Việt Nam. Cả hai đều là những quốc gia có quy mô dân số đông và nền kinh tế vận hành rất năng động. Chúng tôi tin chắc rằng trong vài năm tới, dư địa tăng trưởng kinh tế ở cả hai nước này là cực kỳ lớn.
 |
| Nhân viên y tế làm việc tại Bệnh viện Mount Elizabeth. |
Cuộc đua cạnh tranh y tế khu vực
- Là trung tâm du lịch y tế hàng đầu châu Á, ngoài chất lượng điều trị, Singapore còn có "vũ khí" nào khác để thu hút bệnh nhân quốc tế?
- Tôi nghĩ Singapore có hai yếu tố may mắn rất đặc thù. Đầu tiên là lợi thế địa lý của một đất nước nhỏ. Từ sân bay vào trung tâm chỉ mất 15 phút, và khoảng cách giữa hai bệnh viện Mount Elizabeth của chúng tôi cũng chỉ tầm 3 km. Nhờ diện tích nhỏ, các bác sĩ giỏi đều tập trung rất gần nhau. Bệnh nhân có thể đi chụp chiếu, hội chẩn hay di chuyển qua lại giữa các viện cực kỳ nhanh chóng - điều rất khó có được ở các quốc gia lớn hơn.
Điểm may mắn thứ hai là người nước ngoài đến đây không chỉ để chữa bệnh, họ xem Singapore là một điểm đến tích hợp: Từ xem concert, nghỉ dưỡng cho đến dự hội nghị thông qua ngành công nghiệp MICE cực kỳ phát triển. Khi một điểm đến đáp ứng được nhiều nhu cầu cùng lúc, các ngành dịch vụ sẽ tự động bổ trợ và cộng hưởng giá trị cho nhau. Thành công này rõ ràng không chỉ nhờ ngành y tế chúng tôi giỏi, mà vì tất cả lĩnh vực khác của Singapore đều đã làm quá tốt.
Đúng là chi phí ở đây rất đắt đỏ. Nhưng nhờ sở hữu lợi thế toàn diện, chúng tôi vẫn giữ được sức hút riêng bất chấp việc người ta hoàn toàn có thể tìm thấy những lựa chọn kinh tế hơn, như tại Việt Nam.
Hội tụ tất cả những điều đó mới tạo nên một "hệ sinh thái" du lịch y tế thực thụ, vượt ra ngoài tầm vóc của một bệnh viện đơn lẻ.
- Hiện nay, không chỉ Việt Nam mà cả Thái Lan hay Trung Quốc cũng đang chạy đua nâng cao năng lực y tế để thu hút bệnh nhân quốc tế. Khi Singapore không còn là lựa chọn duy nhất trong khu vực, ông nhìn nhận áp lực cạnh tranh này thế nào?
- Cạnh tranh chắc chắn đang gia tăng. Nhưng trước hết, hãy nhìn vào bức tranh tổng thể: Đông Nam Á với hơn 600 triệu dân đang bước vào xu hướng già hóa. Trong khi Singapore đã là một xã hội siêu già, thì Việt Nam, Indonesia hay Malaysia cũng đang già đi ở các tốc độ khác nhau. Nhóm người trên 65 tuổi luôn có nhu cầu y tế cao nhất, vì vậy, nguồn cầu của toàn khu vực sẽ chỉ có tăng chứ không giảm.
 |
| TS Chow đánh giá Tốc độ tăng trưởng và dư địa lớn của y tế Việt Nam đang tạo ra sức hút mạnh mẽ. |
Hãy nhìn vào Singapore, chúng tôi đang dần tiến tới một xã hội "Blue Zone" (vùng xanh trường thọ) với tuổi thọ trung bình chạm mốc 84-86 tuổi. Có thêm hơn 30 năm cuộc đời đồng nghĩa với chừng đó năm gắn liền với nhu cầu chăm sóc sức khỏe. Đó là lý do vì sao các quốc gia, bao gồm cả Việt Nam, đang ráo riết xây thêm bệnh viện. Nhu cầu này là hoàn toàn có thật.
Về câu chuyện cạnh tranh, bản chất rất đơn giản: Người ta chỉ ra nước ngoài khi nhu cầu trong nước chưa được đáp ứng. Tôi lấy ví dụ về liệu pháp Proton (xạ trị tân tiến giúp tiêu diệt tế bào ung thư và bảo vệ mô lành). Tại Đông Nam Á và thậm chí là cả Australia, trừ một bệnh viện ở Thái Lan, không nơi nào sở hữu công nghệ này ngoài Singapore. Bệnh nhân buộc phải tìm đến đây nếu muốn tiếp cận kỹ thuật tối tân đó. Singapore chọn cách tập trung vào các nhu cầu chuyên biệt và kỹ thuật cao như vậy.
Đừng quên rằng Đông Nam Á không chỉ già đi, mà còn đang giàu lên. Tầng lớp trung lưu tăng trưởng mạnh mẽ khiến việc xuất ngoại chữa bệnh giờ đã trở thành điều bình thường. Đúng là số lượng bệnh viện tham gia giành thị phần đang tăng lên, nhưng "chiếc bánh" thị trường cũng phình to ra.
Hơn nữa, chính sự phát triển của công nghệ đang tự kích cầu. Hiện nay, người bệnh ung thư không chỉ mong "được sống", họ đòi hỏi cao hơn: Làm sao để giảm thiểu tổn thương và giữ được chất lượng cuộc sống tốt nhất sau điều trị? Những giải pháp chuyên sâu như liệu pháp Proton chính là câu trả lời. Làn sóng nhu cầu mới này là lý do vì sao tôi hoàn toàn tự tin vào dư địa phát triển của chúng tôi trong dài hạn.
Bài học từ mô hình y tế Singapore
- Singapore được xem là mô hình hợp tác hiệu quả giữa y tế công và tư. Từ góc nhìn của người trong cuộc, theo ông đâu là cốt lõi tạo nên sự hợp tác và thành công này?
- Tất cả đều xoay quanh từ khóa: Quyền lựa chọn.
Hệ thống y tế công của Singapore từ lâu đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đánh giá rất cao về chất lượng và năng lực đáp ứng nhu cầu đại chúng. Nhưng vai trò của khu vực công là tập trung vào hiệu quả chi phí cho số đông, nên họ không thể chiều theo từng sở thích cá nhân. Trong khi đó, mỗi người lại đề cao những giá trị khác nhau khi đi khám bệnh.
 |
| Hệ thống Hybrid Angio-CT (chụp mạch can thiệp tích hợp cắt lớp vi tính) trị giá hàng triệu USD tại bệnh viện thuộc tập đoàn IHH Healthcare Singapore. |
Có người chỉ cần giá cả phải chăng, nhưng cũng có người ưu tiên sự riêng tư tuyệt đối, lo ngại vấn đề lây nhiễm chéo hoặc muốn không gian thoải mái để có giấc ngủ ngon. Hay như thực tế tại Việt Nam, người có tài chính tốt không muốn nằm phòng thường mà thích một không gian rộng rãi gấp ba, bốn lần để có thể đưa cả gia đình theo chăm sóc. Khu vực tư nhân tồn tại chính là để đáp ứng những nhu cầu cá nhân hóa đó.
Mối quan hệ cộng hưởng này thể hiện rõ nhất ở mảng chăm sóc sức khỏe ban đầu. Nhiều người nghĩ y tế chỉ có bệnh viện, nhưng tại Singapore, có đến 80% phòng khám bác sĩ gia đình thuộc về khu vực tư nhân.
Y tế suy cho cùng là một mối quan hệ tin cậy - người ta luôn muốn quay lại gặp đúng vị bác sĩ hiểu rõ mình. Ở hệ thống công (chiếm 20% còn lại), bệnh nhân trả ít tiền hơn nhưng phải chấp nhận chờ và mỗi lần khám lại là một bác sĩ khác nhau. Nhiều gia đình sẵn sàng trả cao hơn ở phòng khám tư để được chăm sóc bởi một bác sĩ quen thuộc suốt nhiều năm, giống như việc bạn chỉ tin tưởng giao chiếc xe của mình cho đúng một người thợ quen vậy.
Tóm lại, trong bối cảnh khu vực công của Singapore đang làm tốt, y tế tư nhân đóng vai trò như một mảnh ghép hoàn hảo. Nó mang lại sự linh hoạt, quyền tự nguyện và tự do lựa chọn cho người bệnh, chứ không phải một giải pháp bắt buộc do thiếu hụt nguồn cung.
 |
| Liệu pháp Proton hiện là một trong những công nghệ xạ trị tối tân và đắt đỏ bậc nhất thế giới. Singapore và Thái Lan là hai quốc gia đi đầu trong khu vực sở hữu công nghệ này. |
- Nhìn lại hành trình của Tập đoàn IHH từ một viện đơn lẻ thành một "đế chế" y tế tư nhân hàng đầu, đâu là những bài học kinh nghiệm mà các nhà quản lý y tế Việt Nam có thể tham khảo?
- IHH hiện sở hữu hơn 80 bệnh viện tại 10 quốc gia, phần lớn phát triển thông qua mua lại. Thực tế cho thấy, việc đổ vốn xây mới hay mua đứt một bệnh viện không quá khó. Thị trường Việt Nam lúc này cũng đang chứng kiến làn sóng mua bán, sáp nhập (M&A) và thu hút đầu tư vào y tế diễn ra rất sôi động.
Nhưng đó mới chỉ là bước khởi đầu. Khi cơ sở vật chất hoàn thiện và đi vào vận hành, bạn sẽ đối mặt với bài toán hóc búa hơn: Làm sao để chuẩn hóa chất lượng chăm sóc trên toàn hệ thống?
Tôi lấy một ví dụ: Xe VinFast hiện nay rất tốt. Nhưng tại sao nhiều người vẫn quyết định xuống tiền mua BMW hay Toyota? Vì họ tin vào sức nặng của thương hiệu. Thương hiệu là cái bảo chứng cho một tiêu chuẩn nhất định mà người tiêu dùng có thể kỳ vọng. Khi phát triển một chuỗi hệ thống y tế, điều quan trọng nhất là phải tạo ra một chuẩn mực chăm sóc nhất quán để mang lại sự an tâm tuyệt đối cho bệnh nhân dù họ bước vào bất kỳ chi nhánh nào.
Bài học thứ hai là: Xây một tòa nhà có thể làm rất nhanh, nhưng xây dựng văn hóa chất lượng và niềm tin thì cần dòng thời gian tính bằng nhiều thế hệ. Lý do nhiều bệnh nhân quốc tế vẫn chọn đến Singapore - dù nước họ đã có những kỹ thuật điều trị tương đương - là vì họ đã đặt trọn niềm tin vào chúng tôi qua nhiều năm tháng.
Niềm tin lâu đời là thứ rất khó xây dựng, và đó chính là cái gốc mà các bệnh viện phải kiên trì tự mình gầy dựng nếu muốn chinh phục được người bệnh.
Không có nghề nào tuyệt vời hơn nghề y
Nghề bác sĩ vất vả về mặt thời gian, tổn hao nhiều năng lượng và cảm xúc. Thế nhưng, trên thế gian này, không có nghề nào tuyệt vời hơn nghề y. Chạy trời không khỏi đau là tập hợp các ghi chép của tác giả Adam Kay trong 6 năm hành nghề y từ 2004 đến 2010, cuốn sách là bản báo cáo không khoan nhượng về công việc của đội ngũ y tế của Vương quốc Anh đang làm việc ngày đêm nhưng chưa được nhìn nhận và tôn trọng đúng mức.
