 |
Khi bộ phim điều tra về các đường dây lừa đảo qua điện thoại tại Campuchia ra mắt Liên hoan phim quốc tế Busan năm 2018, điều thu hút sự chú ý tại Trung Quốc không phải là dàn diễn viên hay kịch bản. Trọng tâm khi đó lại là nhà sản xuất điều hành của phim - Trần Chí, một tỷ phú người Trung Quốc, sau này bị cáo buộc đứng sau mạng lưới lừa đảo trực tuyến rộng khắp tại Campuchia.
Trong The Prey - bộ phim được quảng bá là “bộ phim hành động triệu USD đầu tiên của Campuchia” - một đặc vụ Interpol hoạt động bí mật cuối cùng bị tống giam. Ngoài đời thực, chủ đầu tư của bộ phim hiện đã bị bắt giữ.
 |
| Bộ phim The Pray từng được trùm lừa đảo Trần Chí đầu tư. Ảnh: IMDb. |
Theo cảnh sát Trung Quốc, ông bị khởi tố với các tội danh “kinh doanh sòng bạc, lừa đảo, hoạt động kinh doanh trái phép và che giấu nguồn gốc tài sản phạm pháp”.
Trần Chí bị bắt tại Campuchia và bị dẫn độ về Trung Quốc đầu tháng này, cùng hai công dân Trung Quốc khác. Đài truyền hình nhà nước Trung Quốc phát sóng hình ảnh ông đặt chân xuống máy bay.
Trong khung cảnh chẳng khác nào phim ảnh, người đàn ông 38 tuổi bị còng tay, trùm mũ đen, được cảnh sát vũ trang áp giải rời khỏi máy bay của China Southern.
Chiếc mũ sau đó được tháo ra trước ống kính - lộ diện một nhà đầu tư điện ảnh, “ông trùm” tiền số và nghi can trong hàng loạt tội phạm xuyên quốc gia.
Khi Trung Quốc tiếp cận được Trần Chí, giới chức ca ngợi đây là “một thành tựu lớn nữa trong hợp tác thực thi pháp luật Trung Quốc - Campuchia”. Phía Campuchia cho biết đã phối hợp với các điều tra viên Trung Quốc trong nhiều tháng. Việc bắt giữ cũng được nêu bật tại một hội nghị an ninh cấp cao thường niên ở Bắc Kinh.
Nhiều nhà quan sát cho rằng Bắc Kinh muốn “ra tay trước” bởi phần lớn nạn nhân trong các vụ lừa đảo bị cáo buộc là người Trung Quốc.
Tuy nhiên, vụ án được dự báo sẽ phức tạp do liên quan đến tội phạm xuyên biên giới và nguồn lợi bất hợp pháp từ tiền mã hóa, buộc cơ quan điều tra phải phối hợp với các quốc gia khác, trong đó có Mỹ, theo SCMP.
Chuyên án dài hơi
Sinh năm 1987 tại một làng chài ở Phúc Kiến, thương vụ đầu tiên của Trần Chí là mở quán Internet tại Phúc Châu, thủ phủ tỉnh. Ông từng làm đại lý quảng cáo cho một trò chơi điện tử của Hàn Quốc, theo tạp chí Caixin.
Đầu thập niên 2010, Trần Chí sang Campuchia, thành lập Prince Group và mở rộng hoạt động từ bất động sản sang ngân hàng và vận hành sòng bạc. Ông nhập quốc tịch Campuchia năm 2014.
Theo hồ sơ tư pháp Trung Quốc, Prince Group nhiều lần xuất hiện trong các phiên tòa hình sự tại Trung Quốc suốt một thập niên qua. Những người bị kết án khai rằng tập đoàn này vận hành các công ty cờ bạc và mở tài khoản ngân hàng tại Trung Quốc, song tên Trần Chí không được nhắc đến trực tiếp.
Dữ liệu từ cổng thông tin bản án Trung Quốc cho thấy từ năm 2020, Công an Bắc Kinh đã mở chuyên án mang mật danh “5.27” nhằm điều tra các hoạt động cờ bạc trực tuyến và hành vi phạm pháp có liên quan của Prince Group tại Campuchia.
Kết quả điều tra xác định ít nhất 458 người tham gia đường dây với vai trò “đại lý chăm sóc khách hàng”, đảm nhiệm các khâu thanh toán, quyết toán và luân chuyển dòng tiền cho các sòng bạc trực tuyến của tập đoàn này.
Đến năm 2023, trong khuôn khổ chuyên án “2.02” do Viện Kiểm sát huyện Vượng Thương (tỉnh Tứ Xuyên) thụ lý, nhà chức trách tiếp tục làm rõ việc Prince Group móc nối với các đối tượng trong nước để xây dựng mạng lưới cờ bạc và lừa đảo trực tuyến, chủ yếu nhắm vào công dân Trung Quốc đại lục.
Vụ án này liên quan tới khoảng 180 nghi phạm, với tổng quy mô dòng tiền bất hợp pháp lên tới 5 tỷ nhân dân tệ (tương đương khoảng 715 triệu USD).
Trong số đó có một người họ Yuan, được cho là đã mở công ty cờ bạc trực tuyến năm 2016 “cùng các bên liên quan của Prince Group”, nhắm vào công dân Trung Quốc, theo Sichuan Legal News. Công tố cáo buộc đường dây này tổ chức rửa tiền để chuyển tiền về Trung Quốc.
 |
| Prince Group từng nhiều lần xuất hiện trong các phiên tòa hình sự của Trung Quốc trong suốt nhiều năm qua. Ảnh: Prince Group. |
Nhiều nạn nhân tại Trung Quốc
Trong thập niên qua, Trung Quốc tăng cường trấn áp tội phạm xuyên biên giới ở Đông Nam Á. Năm 2018, cảnh sát Trung Quốc và Campuchia thiết lập cơ chế hợp tác chống cờ bạc, lừa đảo viễn thông và tội phạm mạng.
Năm sau, chiến dịch sáu tháng đã bắt giữ 176 nghi phạm. Những năm tiếp theo, hàng trăm nghi phạm liên quan đến ma túy, lừa đảo và buôn người được chuyển về Trung Quốc; riêng năm 2024 có khoảng 800 người trên hai chuyến bay thuê bao.
Theo thống kê của Bộ Công an Trung Quốc, riêng trong năm 2025, lực lượng chức năng đã triệt phá hơn 258.000 vụ án lừa đảo qua mạng và viễn thông, đồng thời đẩy mạnh hợp tác với Myanmar, Thái Lan và Campuchia nhằm bóc gỡ các ổ nhóm tội phạm hoạt động ngoài lãnh thổ Trung Quốc.
Ngày 8/1, Campuchia thông báo đã bàn giao Trần Chí cho phía Trung Quốc và tước quốc tịch Campuchia của ông từ tháng 12. Trước đó, tháng 11, Prince Holding Group tuyên bố bác bỏ mọi cáo buộc vi phạm pháp luật.
Giáo sư luật Wang Jiangyu (Đại học Thành phố Hong Kong) nhận định Campuchia muốn tạo khoảng cách với vị tài phiệt này: “Ở thời điểm hiện tại, Trần Chí chỉ gây tổn hại đến danh tiếng Campuchia. Việc ông ta đổi quốc tịch hay không không còn quan trọng với Trung Quốc”.
Theo chuyên gia pháp lý Zhang Qingfang tại Bắc Kinh, số lượng người Trung Quốc bị vướng vào các vụ lừa đảo viễn thông trong những năm gần đây đã trở thành một vấn đề cấp bách đối với Trung Quốc.
Ông cho biết vẫn còn nhiều nạn nhân ở Trung Quốc và các vụ lừa đảo tương tự vẫn tiếp diễn, điều đó có nghĩa là Bắc Kinh cần khẩn trương chủ động điều tra vấn đề này.
Bài toán pháp lý
Theo các nhà phân tích, đối với vụ án của Trần Chí, giới chức Trung Quốc sẽ phải tháo gỡ hàng loạt vấn đề pháp lý, từ thu thập chứng cứ ở nước ngoài đến truy vết tài sản số của Trần Chí do nhiều nạn nhân và nhân chứng ở các quốc gia khác nhau, đòi hỏi hợp tác quốc tế.
Trung Quốc có kinh nghiệm dẫn độ nghi phạm từ Đông Nam Á. Tháng 11 năm ngoái, trùm cờ bạc bị cáo buộc She Zhijiang đã bị chuyển từ Thái Lan về Trung Quốc.
 |
| Trước Trần Chí, Trung Quốc từng dẫn độ ông trùm cờ bạc She Zhijiang từ Thái Lan về Trung Quốc. Ảnh: Reuters. |
Tuy nhiên, xử lý tiền mã hóa là thách thức lớn bởi Trung Quốc không công nhận tiền mã hóa là phương tiện thanh toán hợp pháp. Ngân hàng trung ương Trung Quốc tái khẳng định sẽ trấn áp mọi hoạt động liên quan đến tiền ảo do nguy cơ rửa tiền và chuyển vốn trái phép.
Dù vậy, cơ quan chức năng đang tìm cách xử lý thực tế. Luật sư Liu Zhiqiang thuộc hãng luật Yingke cho biết cảnh sát Bắc Kinh và Thượng Hải từng thu giữ bitcoin, định giá và bán thông qua các tổ chức giao dịch được cấp phép tại Hong Kong, sau đó chuyển tiền về để sung công quỹ hoặc trả lại cho nạn nhân.
Theo ông Zhang, vụ Trần Chí còn phức tạp hơn do Mỹ đã thu giữ lượng lớn tài sản tiền mã hóa của ông. “
Sự hợp tác giữa Trung Quốc và Mỹ trong vụ này sẽ rất đáng chú ý. Nếu không hợp tác, Mỹ sẽ cực kỳ khó điều tra”, ông nói.
Luật sư Liu dẫn lại vụ “nữ hoàng tiền số” Qian Zhimin, bị tòa án London tuyên án 11 năm 8 tháng tù hồi tháng 11 vì lừa đảo hơn 40 tỷ nhân dân tệ bitcoin từ 126.000 nhà đầu tư.
“Cơ quan thực thi pháp luật Trung Quốc và Anh đã phối hợp để xử lý bitcoin, quy đổi thành tiền mặt và hoàn trả cho các nạn nhân ở Trung Quốc”, ông cho biết.
Những chiếc bẫy vô hình trên mạng xã hội
Cuốn sách Vũ trụ kỹ thuật số của giáo sư Kim Sang Kyun đã đi sâu phân tích, mổ xẻ một cách tường tận, những tác động các thiết bị thông minh, thế giới ảo và mạng xã hội trong cuộc sống hiện đại.
