Những ngày qua, tác quyền âm nhạc là chủ đề được người trong nghề lẫn công chúng quan tâm. Nhạc Việt ngày càng chú trọng vấn đề này để đảm bảo quyền lợi của người làm nghề đồng thời phát triển ngành âm nhạc theo hướng chuyên nghiệp.
Trong số các nhạc sĩ Việt, Nguyễn Văn Chung, Phan Mạnh Quỳnh, Mr. Siro… được cho là có doanh thu tương đối cao từ tác quyền. Họ đều là những nhạc sĩ có nhiều năm hoạt động với “kho tàng” ca khúc lên tới hàng trăm sản phẩm. Điều quan trọng là nhiều sản phẩm của họ có độ phủ sóng cao, sức sống bền bỉ.
Nguyễn Văn Chung, Phan Mạnh Quỳnh thu hàng tỷ đồng tác quyền?
Theo chia sẻ của NSƯT Đinh Trung Cẩn, Tổng giám đốc Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC), hồi tháng 1, đơn vị ghi nhận hơn 424 tỷ đồng tiền bản quyền âm nhạc trong năm 2025, tăng 8% so với năm trước.
Trong năm, VCPMC đã phân phối hơn 268 tỷ đồng tiền tác quyền cho các nhạc sĩ và chủ sở hữu quyền. Đáng chú ý, có tác giả nhận trên 4 tỷ đồng tiền bản quyền chỉ trong một năm, trong khi một ca khúc duy nhất cũng có thể mang về gần 1 tỷ đồng doanh thu. Số lượng tác giả ủy quyền tại VCPMC cũng tiếp tục tăng, đạt gần 7.207 người, tăng khoảng 11% so với năm 2024.
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực bản quyền âm nhạc, nhóm nhạc sĩ có nguồn thu tác quyền ổn định nhiều thời gian qua gồm Nguyễn Văn Chung, Khánh Đơn, Thanh Sơn, Nguyễn Ngọc Thiện, Phan Mạnh Quỳnh, Mr. Siro, Khắc Việt... Điểm chung của họ là sở hữu catalog (kho tác phẩm) có giá trị, với nhiều ca khúc được khai thác thường xuyên trên các nền tảng số, chương trình biểu diễn, truyền hình và hoạt động kinh doanh âm nhạc, qua đó tạo nguồn thu bền vững trong thời gian dài.
|
| Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung có nhiều ca khúc được khán giả yêu thích. Ảnh: FBNV. |
Bên cạnh lớp nhạc sĩ đương đại, nhiều tên tuổi gạo cội như Trịnh Công Sơn, Phú Quang, Trần Tiến, Dương Thụ, Đức Huy, Quốc Trung... cũng sở hữu kho tác phẩm đồ sộ với sức sống bền bỉ. Nhiều ca khúc của họ vẫn được biểu diễn, phát hành và khai thác thương mại thường xuyên, góp phần mang lại nguồn thu bản quyền ổn định qua nhiều năm. Chính giá trị lâu dài của các tác phẩm đã giúp những nhạc sĩ này tiếp tục hưởng lợi từ hệ thống bảo vệ quyền tác giả, ngay cả khi không còn hoạt động sáng tác với tần suất cao như trước.
Trên trang chính thức của VCPMC, danh sách tác phẩm được uỷ quyền của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung kéo dài tới 46 trang với nhiều ca khúc nổi tiếng thuộc những thể loại khác nhau. Từ thời mới vào nghề và tập trung sáng tác đề tài tình yêu, Nguyễn Văn Chung đã có nhiều tác phẩm thành công, đạt độ phủ sóng cao, chẳng hạn Đêm trăng tình yêu, Vầng trăng khóc, Mùa đông không lạnh, Đứng dậy vươn vai, Chiếc khăn gió ấm… Nhiều ca khúc trong số đó đã làm nên tên tuổi và là bản hit lớn nhất trong sự nghiệp của ca sĩ thể hiện.
Tiếp đó, khi chuyển sang đề tài gia đình, quê hương đất nước, nhạc sĩ này tiếp tục có những dự án thành công, điển hình là Nhật ký của mẹ được xem như hiện tượng nhạc Việt năm 2011 hay gần đây là Viết tiếp câu chuyện hòa bình. Bài hát này không đơn thuần phủ sóng mạng xã hội mà được sử dụng trong rất nhiều chương trình, đặc biệt trong các hoạt động kỷ niệm sự kiện trọng đại của đất nước.
Với kho âm nhạc đồ sộ lên tới hàng trăm ca khúc cùng nhiều bản hit, Nguyễn Văn Chung nhận được hơn 1 tỷ đồng tiền tác quyền năm 2021. Đến nay, con số nhạc sĩ nhận được có lẽ tăng lên nhiều lần nhưng anh từ chối tiết lộ cụ thể.
Những trường hợp khác như Phan Mạnh Quỳnh, Mr. Siro, Khắc Việt… tiền tác quyền càng được tối ưu khi họ vừa là nhạc sĩ kiêm ca sĩ. Ngoài điểm chung đó, họ đều có nhiều bản hit độ phủ sóng cao và sức sống bền bỉ. Các bản nhạc của họ sau nhiều năm phát hành vẫn được xuất hiện nhiều ở các địa điểm công cộng, quán karaoke… Chưa kể với tư cách nhạc sĩ, họ cũng hợp tác với rất nhiều đồng nghiệp qua những dự án thành công khác nhau.
Trong hàng trăm ca khúc của Phan Mạnh Quỳnh, Có chàng trai viết lên cây, Khi người yêu mình khóc, Huyền thoại… đến nay vẫn được yêu thích và được nhạc sĩ kiêm ca sĩ này biểu diễn trong nhiều show diễn khác nhau. Trong đó, Có chàng trai viết lên cây đạt hơn 63 triệu lượt xem trên kênh chính thức của Phan Mạnh Quỳnh. Sản phẩm được dự đoán mang về tiền tác quyền không hề nhỏ.
Lý do
Lý giải việc nhiều nhạc sĩ như Nguyễn Văn Chung, Mr. Siro, Khắc Việt hay Phan Mạnh Quỳnh… được nhắc đến như những tác giả có thu nhập bản quyền cao, nhạc sĩ Tô Hiếu cho rằng thành công của họ đến từ nhiều yếu tố.
Theo ông, trước hết là khả năng sáng tạo với ca từ, giai điệu và ý tưởng đủ sức chạm đến công chúng. Bên cạnh đó, việc phát hành ca khúc đúng thời điểm cũng đóng vai trò quan trọng. Ngoài năng lực chuyên môn, yếu tố may mắn cũng góp phần tạo nên những bản hit có sức sống bền bỉ.
|
| Phan Mạnh Quỳnh hiện vẫn đắt show biểu diễn. Ảnh: FBNV. |
Nhạc sĩ cũng cho rằng những tác phẩm mang lại doanh thu bản quyền lớn thường không chỉ nổi tiếng trong thời gian ngắn mà phải có giá trị sử dụng lâu dài. Đó thường là những ca khúc chứa đựng thông điệp tích cực, phản ánh những cảm xúc gần gũi hoặc đánh trúng tâm lý của số đông khán giả.
Ông lấy ví dụ những sáng tác về quê hương, đất nước của Nguyễn Văn Chung, điển hình Viết tiếp câu chuyện hòa bình là minh chứng cho việc một ca khúc có nội dung giàu giá trị nhân văn. Nhờ đó, bài nhạc sẽ có sức lan tỏa rộng và tiếp tục được biểu diễn, sử dụng trong nhiều bối cảnh khác nhau. Chính vòng đời dài của tác phẩm là yếu tố quyết định nguồn thu bản quyền ổn định cho người sáng tác.
Tuy nhiên, theo nhạc sĩ Tô Hiếu, ngoài một nhóm nhạc sĩ có thu nhập cao, tiền tác quyền hiện vẫn chưa phải nguồn thu đủ để đa số nhạc sĩ duy trì cuộc sống và theo đuổi nghề lâu dài. Theo ông, chỉ những người sở hữu nhiều ca khúc nổi tiếng hoặc có tác phẩm được khai thác liên tục trong thời gian dài mới có nguồn thu bản quyền đáng kể.
"Phần lớn nhạc sĩ vẫn phải làm nhiều công việc khác liên quan đến âm nhạc. Chỉ một số ít có những ca khúc tạo được sức sống mạnh mẽ theo từng giai đoạn mới nhận được khoản tác quyền lớn", ông nói.
Ở góc độ thu nhập, nhạc sĩ Tô Hiếu nhận định tiền bản quyền cùng doanh thu từ các nền tảng nhạc số hiện là hai nguồn thu quan trọng nhất đối với người sáng tác. So với việc bán đứt ca khúc hay nhận nhuận bút một lần, việc sở hữu bản quyền giúp nhạc sĩ có thể hưởng lợi lâu dài nếu tác phẩm tiếp tục được khai thác.
Theo nhạc sĩ Tô Hiếu, việc Nghị định 134/2026/NĐ-CP quy định mức chi trả tiền bản quyền trong một số trường hợp sử dụng tác phẩm được ban hành đã mang đến tín hiệu tích cực cho giới sáng tác. Ông cho rằng đây là bước tiến đáng ghi nhận trong việc bảo vệ quyền lợi của nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc cũng như các tổ chức đại diện quyền tác giả.
"Từ trước đến nay, việc thu phí bản quyền tại các cơ sở kinh doanh như nhà hàng, khách sạn hay quán cà phê đã được nhiều quốc gia áp dụng từ rất lâu. Vì vậy, việc Việt Nam có quy định cụ thể hơn về vấn đề này là điều phù hợp với xu hướng chung và góp phần tạo thêm nguồn thu cho những người làm sáng tạo", nhạc sĩ chia sẻ với Tri Thức - Znews.
Cuốn sách Lược sử âm nhạc của nhà nghiên cứu âm nhạc bậc thầy thế giới Robert Philip, dẫn dắt độc giả trên hành trình khám phá cực kỳ lôi cuốn mọi hình thái âm nhạc. 40 chương sách đưa người đọc đi từ dạng thức sơ khai của âm nhạc đến khi con người sử dụng âm nhạc, qua giai đoạn sự lên ngôi của các nhạc cụ, dàn nhạc, đến khi âm nhạc tạo ra những cơn bão trong tâm trí con người thời cách mạng, cuối cùng là âm nhạc trong nhịp sống hiện đại và âm nhạc hướng về tương lai.
Cuốn sách làm nổi bật rằng, âm nhạc không chỉ là một hình thức nghệ thuật mà còn là một hiện tượng xã hội phức tạp. Nó phản ánh cấu trúc xã hội, các mối quan hệ quyền lực và những thay đổi trong xã hội. Âm nhạc phát triển theo nhiều chiều hướng khác nhau trong các nền văn hóa.