|
|
Trung Quốc đã triển khai nhiều loại vũ khí siêu thanh, nhưng các hệ thống này dựa vào quỹ đạo lượn tăng tốc ở độ cao lớn hoặc chuyến bay hành trình ở độ cao lớn. Ảnh: CAS. |
Một tên lửa lao đi với tốc độ gấp hơn 5 lần vận tốc âm thanh, bám sát mặt biển ở độ cao cực thấp và gần như biến mất khỏi màn hình radar cho đến những phút cuối cùng.
Kịch bản này từ lâu đã là nỗi lo của các lực lượng hải quân trên thế giới, đặc biệt là Mỹ. Và giờ đây, Trung Quốc đang khởi động một chương trình nghiên cứu có thể đưa viễn cảnh đó tiến gần hơn tới hiện thực, theo SCMP.
Ngày 16/6, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS) công bố chương trình nghiên cứu mới về công nghệ bay siêu vượt âm ở độ cao thấp - lĩnh vực được giới quân sự đánh giá là một trong những hướng phát triển đầy tham vọng và có ý nghĩa chiến lược nhất của thế hệ vũ khí tương lai.
Mặc dù dự án mới chỉ ở giai đoạn nghiên cứu nền tảng, mục tiêu cuối cùng là xây dựng các công nghệ cốt lõi có thể mở đường cho những hệ thống tấn công thế hệ mới như tên lửa hành trình siêu vượt âm, máy bay không người lái tốc độ cực cao và nhiều loại phương tiện tác chiến tiên tiến khác.
Vì sao Mỹ lo ngại?
Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã nổi lên là một trong những quốc gia dẫn đầu cuộc đua phát triển vũ khí siêu vượt âm cùng với Mỹ và Nga.
Tuy nhiên, phần lớn các hệ thống siêu vượt âm hiện nay hoạt động ở độ cao lớn, nơi không khí loãng hơn, giúp giảm lực cản và nhiệt lượng phát sinh trong quá trình bay.
Bay ở độ cao thấp lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.
Đối với các kỹ sư hàng không, đây được xem là một trong những môi trường hoạt động khắc nghiệt nhất. Khi phương tiện lao đi với tốc độ siêu vượt âm trong tầng khí quyển dày đặc, lực cản không khí tăng vọt, nhiệt độ bề mặt có thể lên tới hàng nghìn độ C và các luồng sóng xung kích trở nên cực kỳ phức tạp.
Không chỉ vậy, các hệ thống cảm biến và dẫn đường còn phải hoạt động trong môi trường nhiễu điện từ mạnh do chính tốc độ siêu cao tạo ra.
Chính vì những thách thức đó, khả năng duy trì chuyến bay siêu vượt âm ở độ cao thấp được coi là một trong những bài toán khó nhất của ngành công nghiệp quốc phòng hiện đại.
Nếu vượt qua được các rào cản kỹ thuật, lợi ích quân sự mà công nghệ này mang lại là rất đáng kể.
Khi bay sát mặt biển hoặc mặt đất, phương tiện siêu vượt âm có thể tận dụng độ cong của Trái Đất để giảm khả năng bị radar phát hiện từ xa. Điều đó đồng nghĩa với việc đối phương có ít thời gian hơn để nhận diện mối đe dọa, theo dõi quỹ đạo và triển khai các biện pháp đánh chặn.
Nói cách khác, càng phát hiện muộn, khả năng phòng thủ càng suy giảm.
Đây chính là lý do các chuyên gia quân sự từ lâu xem tên lửa siêu vượt âm bay tầm thấp là một trong những thách thức lớn nhất đối với các hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa hiện đại.
Đối với Hải quân Mỹ, nguy cơ này càng đáng chú ý hơn bởi các nhóm tác chiến tàu sân bay phụ thuộc rất lớn vào khả năng phát hiện sớm và đánh chặn từ khoảng cách xa.
Một loại tên lửa có thể tiếp cận mục tiêu ở tốc độ siêu vượt âm nhưng chỉ xuất hiện trên radar trong thời gian rất ngắn sẽ làm giảm đáng kể thời gian phản ứng của lực lượng phòng thủ.
 |
| Tên lửa siêu vượt âm phóng từ mặt đất DF-17 với vận tốc đạt từ Mach 5 đến Mach 10 (tương đương 6.170 - 12.340 km/h) của Trung Quốc trong lễ duyệt binh của nước này ngày 3/9/2025. Ảnh: Reuters. |
Không chỉ là một dự án quân sự
Để hiện thực hóa tham vọng này, CAS đã huy động một số cơ sở nghiên cứu hàng đầu của Trung Quốc, gồm Viện Cơ học, Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc cùng Viện Công nghệ và Kỹ thuật Vật liệu Ninh Ba.
Theo ông Liu Xiaoming, Phó giám đốc Viện Cơ học thuộc CAS, dự án sẽ tập trung vào việc phát triển công nghệ động cơ sử dụng phương pháp "cháy kích nổ" (detonation combustion).
Khác với các động cơ phản lực truyền thống, vốn dựa trên quá trình cháy lan truyền dưới tốc độ âm thanh, công nghệ mới sử dụng các sóng xung kích siêu thanh để duy trì phản ứng đốt cháy nhiên liệu.
Về mặt lý thuyết, phương pháp này có thể tạo ra lực đẩy lớn hơn, hiệu suất năng lượng cao hơn và giúp mở rộng đáng kể khả năng hoạt động của các phương tiện siêu vượt âm ở độ cao thấp.
Bên cạnh đó, các nhóm nghiên cứu cũng sẽ tập trung giải quyết hàng loạt bài toán khí động học then chốt như tối ưu hóa cửa hút khí, kiểm soát sóng xung kích, quản lý dòng khí nhiệt độ cao và thiết kế hệ thống dẫn khí bên trong động cơ.
Theo giới khoa học Trung Quốc, mục tiêu của chương trình không chỉ dừng ở việc tạo ra một loại vũ khí mới.
Ông Li Yuhui, Phó giám đốc Cục Nghiên cứu Khoa học Cơ bản thuộc CAS, cho biết dự án hướng tới việc xây dựng các nền tảng lý thuyết, mô hình toán học và nguyên tắc thiết kế có thể ứng dụng lâu dài trong lĩnh vực siêu vượt âm.
Trong khi đó, ông Luo Xisheng, chuyên gia thuộc Tập đoàn Khoa học và Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (CASIC), đánh giá công nghệ động cơ siêu vượt âm tầm thấp là một thách thức "cấp bách, quan trọng và có ý nghĩa chiến lược".
Theo ông, nếu thành công, dự án không chỉ giúp Trung Quốc tiến gần hơn tới việc làm chủ thế hệ động cơ siêu vượt âm mới mà còn tạo nền tảng cho nhiều ứng dụng quân sự trong tương lai.
Những cuốn sách để hiểu về Trung Quốc
Mục Thế giới giới thiệu tới độc giả các cuốn sách nên đọc để hiểu thêm về Trung Quốc - một trong những cường quốc châu Á và đối tác hàng đầu của Việt Nam trên nhiều lĩnh vực.
Độc giả có thể xem thêm tại đây.
