
Một khách hàng bước vào cửa hàng điện máy, dành thời gian trải nghiệm sản phẩm, trao đổi với nhân viên bán hàng nhưng cuối cùng lại lấy điện thoại đặt mua trên mạng. Ở chiều ngược lại, có người tìm hiểu hàng chục sản phẩm trực tuyến rồi vẫn quyết định đến cửa hàng để tận mắt kiểm tra trước khi trả tiền.
Những hành vi tưởng chừng trái ngược này đang trở nên phổ biến trong hoạt động bán lẻ hiện đại, đặc biệt vào các dịp mua sắm lớn như Black Friday.
Trong cuốn Customer Switching Behaviours in Omnichannel Retailing (tạm dịch: Hành vi chuyển đổi kênh mua sắm trong bán lẻ đa kênh), 3 học giả thuộc Đại học RMIT Việt Nam gồm TS Nguyễn Thị Vân Anh, GS Robert McClelland và PGS Nguyễn Hoàng Thuận đã tìm hiểu những động cơ phía sau việc người tiêu dùng liên tục chuyển đổi giữa các kênh mua sắm.
Hai kiểu khách hàng khiến nhà bán lẻ đau đầu
Theo nhóm tác giả, doanh nghiệp thường tổ chức hoạt động kinh doanh thành những kênh riêng biệt như website, ứng dụng và cửa hàng vật lý. Tuy nhiên, người tiêu dùng không nhất thiết phân chia hành trình mua sắm theo cách này.
Họ có thể bắt gặp một chương trình khuyến mãi trên mạng xã hội, tìm hiểu sản phẩm qua website, đến cửa hàng trải nghiệm rồi tiếp tục so sánh giá trên điện thoại trước khi quyết định mua.
Trong nghiên cứu, nhóm tác giả đề cập 2 kiểu hành vi đáng chú ý là webrooming và showrooming.
Webrooming chỉ những người tìm hiểu thông tin sản phẩm trực tuyến nhưng sau đó đến cửa hàng để mua. Đây thường là nhóm khách hàng thận trọng, muốn tận mắt kiểm tra hoặc trực tiếp trải nghiệm sản phẩm trước khi đưa ra quyết định.
Ngược lại, showrooming là hành vi đến cửa hàng xem hàng nhưng cuối cùng đặt mua trực tuyến.
Nhóm khách hàng này coi trọng trải nghiệm thực tế, song vẫn muốn tận dụng khả năng so sánh giá và những lợi ích kinh tế từ các kênh trực tuyến.
|
| Từ trái sang phải, PGS Nguyễn Hoàng Thuận, TS Nguyễn Thị Vân Anh và GS Robert McClelland. Ảnh: RMIT. |
Theo TS Nguyễn Thị Vân Anh, Phó chủ nhiệm bộ môn Digital Marketing tại RMIT Việt Nam, khách hàng chuyển đổi giữa các kênh bởi họ đang tìm cách giải quyết một nhu cầu cụ thể.
Đó có thể là mong muốn có thêm thông tin, tìm mức giá tốt hơn, cảm thấy an tâm hoặc đơn giản là lựa chọn cách mua hàng thuận tiện nhất.
Điều này cho thấy 2 khách hàng có hành trình mua sắm tương tự chưa chắc có cùng động cơ. Một người liên tục truy cập nhiều website có thể muốn tiết kiệm thời gian, trong khi người khác đang cố thu thập đủ thông tin để tránh mua nhầm sản phẩm.
Nghiên cứu cũng chỉ ra yếu tố cảm xúc đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi kênh.
Sự tự tin, cảm giác kiểm soát và niềm tin rằng mình đang mua sắm thông minh có thể củng cố trải nghiệm khách hàng. Ngược lại, thông tin thiếu nhất quán hoặc những trở ngại khi chuyển từ kênh này sang kênh khác có thể khiến họ thất vọng.
Nhà bán lẻ không nhất thiết giành đơn hàng bằng mọi giá
Một trong những luận điểm đáng chú ý của cuốn sách là việc khách hàng chuyển kênh không nhất thiết đồng nghĩa doanh nghiệp đang đánh mất cơ hội bán hàng.
Theo GS Robert McClelland, Trưởng khoa Kinh doanh RMIT Việt Nam, các nhà bán lẻ thường sắp xếp hoạt động xoay quanh từng kênh, trong khi khách hàng lại tổ chức hành vi mua sắm xoay quanh quyết định của chính họ.
Vì vậy, thay vì để website, ứng dụng và cửa hàng cạnh tranh giành đơn hàng, doanh nghiệp nên tìm cách khiến mỗi kênh đóng góp vào quá trình ra quyết định của khách hàng.
Chẳng hạn, một người muốn kiểm tra sản phẩm trực tiếp cần có cơ hội trải nghiệm tại cửa hàng. Trong khi đó, người ưu tiên sự tiện lợi có thể cần tính năng lưu giỏ hàng, kiểm tra tồn kho theo thời gian thực hoặc đặt hàng trực tuyến rồi nhận tại cửa hàng.
Theo nhóm nghiên cứu, cửa hàng vật lý vẫn giữ vai trò quan trọng trong môi trường bán lẻ hiện đại bởi giúp khách hàng giảm bớt sự không chắc chắn và nhận được hỗ trợ trực tiếp.
Ngược lại, các kênh kỹ thuật số mang đến tốc độ, khả năng so sánh giá và sự thuận tiện trong việc tiếp cận thông tin.
PGS Nguyễn Hoàng Thuận, Chủ nhiệm nhóm bộ môn Kinh doanh đổi mới tại RMIT Việt Nam, cho rằng trải nghiệm bán lẻ đa kênh liền mạch không có nghĩa là giữ khách hàng ở lại một kênh duy nhất. Điều quan trọng là tạo điều kiện để họ tự do chuyển đổi, đồng thời tiến gần hơn đến quyết định mua hàng.
Cuốn sách cũng đặt ra vấn đề về cách doanh nghiệp đánh giá hiệu quả kinh doanh.
Nếu chỉ ghi nhận doanh thu tại nơi phát sinh giao dịch cuối cùng, nhà bán lẻ có thể bỏ qua đóng góp của những điểm tiếp xúc trước đó. Một cửa hàng không trực tiếp chốt đơn vẫn có thể đóng vai trò quan trọng trong việc giúp khách hàng tin tưởng sản phẩm.
Ngược lại, sự khác biệt về giá, chương trình khuyến mãi hoặc thông tin tồn kho giữa các kênh có thể khiến người mua rời khỏi hệ thống bán lẻ của doanh nghiệp để tìm lựa chọn khác.
Những phân tích này đặc biệt có ý nghĩa trong các mùa mua sắm lớn, khi người tiêu dùng liên tục tiếp xúc với các chương trình giảm giá và có nhiều lựa chọn hơn.
Theo TS Vân Anh, doanh nghiệp thành công chưa chắc là đơn vị đưa ra mức giảm giá sâu nhất, mà có thể là nơi giúp khách hàng chuyển từ trạng thái do dự sang tự tin và từ tìm kiếm sang quyết định mua hàng.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.