|
|
Ảnh vệ tinh cơ sở hạt nhân Isfahan sau vụ tấn công hồi tháng 6/2025 của Israel. Ảnh: Planet Labs PBC. |
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố bằng mọi giá sẽ ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Trọng tâm của cam kết đó phụ thuộc vào số phận của số uranium được làm giàu cao, có thể dùng để chế tạo ít nhất 10 quả bom.
Phần lớn số uranium được cho là bị chôn vùi sâu dưới lòng đất đến mức ngay cả những quả bom xuyên hầm mạnh nhất của Mỹ cũng khó phá hủy được. Một chiến dịch đột kích để thu hồi số uranium cũng rất rủi ro, đặc biệt nếu uranium bị rò rỉ và tiếp xúc với hơi ẩm.
Chính quyền Trump đang nỗ lực thuyết phục Iran chuyển giao số uranium để đổi lấy một số biện pháp nới lỏng lệnh trừng phạt. “Iran đang bị trừng phạt vì họ có uranium làm giàu cao, vì các hoạt động hạt nhân. Nếu họ đồng ý từ bỏ, chúng ta sẽ nới lỏng một số lệnh”, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói.
Isfahan
 |
Theo dữ liệu hồi tháng 2 của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), Iran sở hữu khoảng 940 kg uranium được làm giàu đến 60%. Vật liệu này thường đựng trong các thùng chứa có kích thước bằng bình khí lặn, cho phép phân tán ở nhiều địa điểm khác nhau. Không rõ vị trí chính xác của tất cả số nhiên liệu này.
Rafael Grossi - người đứng đầu IAEA - cho biết phần lớn số uranium được làm giàu của Iran có thể được lưu trữ dưới lòng đất, gần khu phức hợp hạt nhân Isfahan. Vật liệu này chỉ cần vài tuần xử lý là có thể sử dụng để chế tạo vũ khí hạt nhân.
Theo phân tích của Viện An ninh Quốc gia Do Thái (Mỹ), khu phức hợp Isfahan nằm sâu dưới lòng đất, rất có thể nằm ngoài tầm của bom xuyên hầm.
Khi Mỹ tham gia cùng Israel trong cuộc chiến 12 ngày năm 2025, các đợt không kích đã bịt kín các lối vào đường hầm của Isfahan. Hình ảnh vệ tinh cho thấy có một số dấu hiệu dọn dẹp lối vào, nhưng Iran lại lấp thêm đất ngay trước khi xung đột mới nổ ra hồi cuối tháng 2.
Viện Khoa học và An ninh Quốc tế chỉ ra hình ảnh vệ tinh cũng tiết lộ các rào chắn bằng đất được bổ sung trong năm 2026, có thể nhằm mục đích phòng thủ chống lại một chiến dịch trên bộ. Nhiều cấu trúc mới cũng xuất hiện gần một lối vào có thể là nơi đặt thiết bị quân sự phòng thủ.
 |
| Ảnh: Institute for Science and International Security. |
Theo một số nhà phân tích, vài bằng chứng hạn chế cho thấy Iran có thể đã chuyển uranium làm giàu vào Isfahan. Trước cuộc chiến 12 ngày hồi tháng 6/2025, hình ảnh vệ tinh từ Airbus cho thấy một xe tải chở hàng gần một trong những lối vào của khu phức hợp. Hàng hóa trên xe trông giống các container vận chuyển vật liệu hạt nhân. Hình ảnh này ban đầu được báo Le Monde đưa tin.
 |
| Ảnh: Institute for Science and International Security. |
Tuy nhiên, mọi thông tin chỉ mang tính phỏng đoán.
“Có rất nhiều điều chưa rõ về việc liệu vật liệu đó có phải uranium hay chỉ là các hóa chất khác liên quan đến quá trình luyện kim” chuyên gia hạt nhân Joseph Rodgers từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế cho biết.
Natanz và núi Pickaxe
 |
Ông Grossi cho biết một phần nhỏ uranium được làm giàu cao có thể nằm ở Natanz, địa điểm làm giàu lớn nhất của Iran,.
Mỹ và Israel đã ném bom Natanz vào tháng 6/2025, gây thiệt hại nghiêm trọng. Họ lại tấn công hồi tháng 3 vừa qua, có thể vì số uranium làm giàu tại địa điểm này, ông Rodgers nói.
Cách khu phức hợp hạt nhân Natanz khoảng 2 km là một địa điểm ngầm khác có tên là Núi Pickaxe được xây dựng từ năm 2020. Hình ảnh vệ tinh cho thấy Iran tiếp tục triển khai công việc tại địa điểm này sau cuộc chiến tháng 6/2025. Gần đây hơn, quanh núi Pickaxe được xây dựng một bức tường an ninh, một số lối vào đã được gia cố.
 |
| Ảnh: Institute for Science and International Security. |
Fordo
 |
Cơ sở hạt nhân Fordo đã bị phá hủy hoàn toàn khi lực lượng Mỹ thả hàng chục quả bom xuyên hầm vào tháng 6/2025. Trong những tuần gần đây, hình ảnh vệ tinh cho thấy Iran đã bổ sung thêm chướng ngại vật trên những con đường dẫn đến lối vào các đường hầm ngầm, theo Viện Khoa học và An ninh Quốc tế.
 |
| Ảnh: Institute for Science and International Security; U.S. Department of Defense. |
Cũng có khả năng uranium làm giàu được lưu trữ ở một địa điểm chưa từng biết đến, ngoài Isfahan, Natanz và Fordo. Do đó, Mỹ sẽ gặp khó khăn nếu muốn thu hồi hoặc xử lý kho dự trữ nếu chính phủ Iran không hợp tác.
Ngoài số uranium được làm giàu đến 60%, Iran cũng có 183 kg được làm giàu tới 20% và 6.000 kg được làm giàu đến 5%.
Đọc để hiểu rõ hơn lịch sử nước Mỹ
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Lẽ thường" - cuốn sách của tác giả Thomas Paine được xuất bản lần đầu vào năm 1776 và đã có vai trò quan trọng trong thời kỳ lập quốc của Mỹ. Cho đến hôm nay, cuốn sách vẫn còn nguyên giá trị lịch sử đối với những ai quan tâm đến lịch sử nước Mỹ.
