Uống nhiều rượu từ khi còn trẻ sẽ khiến bạn lệ thuộc vào nó. Ảnh minh họa: Một cảnh trong phim Tầng lớp Itaewon.

Nghiện rượu hay nghiện ma túy dường như chỉ thường thấy ở các em tuổi teen phương Tây, thì giờ đây cũng có thể tìm thấy không ít xung quanh chúng ta. Nếu lang thang đến các ngõ hẻm xung quanh các trường đại học hoặc khu phố ăn đêm, ta sẽ thấy cảnh những em học sinh say rượu túm tụm đi cạnh nhau hay những cuộc ẩu đả thường xuyên xảy ra; hoặc cảnh tượng các em trêu ghẹo những phụ nữ đi ngang qua.

Những người ở thế hệ cũ không hiểu được tính nghiêm trọng của việc hút thuốc và uống rượu, nhưng giờ đây nó đã trở thành một phần của văn hóa tuổi teen tới mức trong số những học sinh cấp ba, gần như không có ai không uống rượu.

Nếu hiểu được cuộc sống buồn tẻ và khó khăn của các em tuổi teen thì chúng ta sẽ hiểu lý do và mức độ ham mê rượu cùng thuốc lá mà các em đang mắc phải. Khi thấy ngộp thở và không có nơi để xả stress, các em tìm đến rượu để giúp mình giải tỏa.

Tôi thật sự đau lòng mỗi khi tưởng tượng đến điều đó. Những khi mệt mỏi hay cô đơn, thi thoảng tôi cũng có uống một ly rượu vang hay một cốc bia. Hay những ngày phải điều trị cho bệnh nhân, viết văn, đọc sách và làm việc nhà, toàn thân rã rời, tôi cũng uống một chút để giải tỏa căng thẳng.

Nhưng nếu đến mức các em cảm thấy không uống rượu là bất an chẳng thể ngủ, thậm chí khó chịu, bực dọc thì phải nghĩ ngay đến khả năng mình bị nghiện rượu.

Giống như việc người lớn vô tình trở nên nghiện rượu vì những lý do cần thiết trong công việc và các mối quan hệ xã hội, các em tuổi teen cũng có thể rơi vào cảnh không thể ngừng uống rượu mỗi khi vui chơi với bạn bè. Nếu nghiện rượu khi tuổi còn nhỏ, gan hay tế bào thần kinh khi đó còn chưa hoàn thiện sẽ bị tổn thương rất lớn.

Đối với não, một khi đã bị tổn thương thì không thể hồi phục được, nên những người uống rượu sớm sẽ có tỷ lệ mắc các loại bệnh thần kinh như đãng trí cao hơn người bình thường.

Giai đoạn tuổi teen là giai đoạn các em thể hiện mạnh mẽ cảm xúc và những xung đột nên nếu uống rượu, khu thần kinh ức chế của não điều khiển bản thân sẽ không hoạt động đúng chức năng, làm cho tính chịu đựng và tính nhẫn nại giảm dần rồi biến mất, khiến các em dễ bốc đồng và trở nên bạo lực mà không hay biết.

Ở Mỹ hay châu Âu, người ta xem cần sa như là để thực hiện “vai trò trung gian (gatekeeper)” giúp người dân không nghiện các loại ma tuý khác. Nhưng nếu sử dụng cần sa để nếm vị ma túy thì có nghĩa dần dần, các em sẽ chạm tay vào ma túy mạnh hơn như heroin, cocain, morphine... từ đó sẽ không thể điều chỉnh được bản thân, rơi vào tuyệt vọng rồi cuối cùng trở thành “con nghiện” thực sự. Ý nghĩ phó mặc bản thân xuất hiện khi uống rượu hay hút thuốc đóng vai trò “thủ môn” của ma túy.

Càng là “người nhạy cảm”, dễ bị ảnh hưởng bởi lời nói hay tâm trạng của người khác, luôn khát khao tình cảm và sự quan tâm của người khác thì càng có nguy cơ nghiện rượu cao. Hoặc những em tuổi teen bị tổn thương tâm lý hay mất mát tinh thần nghiêm trọng từ thuở nhỏ có thể trở nên nghiện rượu chỉ vì không có nơi để giải tỏa nỗi đau. Những trường hợp này nhất định phải kiềm chế việc uống rượu.

Nếu thấy mình có dấu hiệu nghiện rượu, đừng cố gắng cai một mình mà nên thông báo với bố mẹ hay thầy cô để nhận sự giúp đỡ từ chuyên gia. Vì dù cố gắng như thế nào thì cơ thể khi đã bị nghiện sẽ không nghe theo ý chí của các em.

Nếu giấu giếm vì sợ bố mẹ biết sự thật thì có thể càng làm cho bố mẹ sốc hơn sau khi phát hiện ra. Nếu đã bị “trúng đạn” rồi thì nhanh chóng điều trị ngay mới có thể ngăn chặn sự tiến triển của bệnh tật sau này.

Khi uống rượu, hẳn các em có thể quên sự cô đơn hay nỗi đau trong chốc lát. Nhưng sau này nếu các em phải trải qua thời kỳ khó khăn hơn chỉ vì khoảnh khắc ngắn ngủi này thì đây là hành vi ấu trĩ hơn cả việc tự sát.