"Tuổi thọ" ngắn ngủi của diễn viên Việt (1)

Giải Oscar 2008 vừa rồi, bước lên bục cao nhất ở hai hạng mục Nam, Nữ diễn viên chính là Daniel Day – Lewis (sinh năm 1957) và Marion Cotillard (1975).

Độ tuổi của 20 diễn viên được đề cử là… 40, trong đó có hai người ngoài 80 tuổi, ba người ngoài 60 tuổi và chiếm phần lớn là ngoài 40 tuổi. Điện ảnh Mỹ hiện đã quá già cỗi hay là biểu hiện của sự trường tồn? So sánh hơi khập khiễng để thấy ở Việt Nam bao lâu nay vẫn tồn tại một nghịch lý khó hiểu!

Nhìn ra thế giới thấy... buồn!

Ở những nước có nền điện ảnh phát triển từ trung bình khá trở lên, không có khái niệm diễn viên già, mà đơn giản chỉ gọi là diễn viên gạo cội. Điện ảnh Mỹ chẳng hạn, số diễn viên gạo cội của họ - mà phần lớn trong số đó phải gọi là siêu sao - hùng hậu và đáng mơ ước của bất cứ đạo diễn nào trên thế giới.

Các diễn viên gạo cội không những là niềm tự hào của điện ảnh Mỹ mà còn là tượng đài của điện ảnh thế giới. Họ vẫn đóng phim đều đều, bận rộn quanh năm với nhiều dự án mà họ được toàn quyền lựa chọn vai diễn phù hợp với mình.

Điện ảnh Mỹ không bao giờ thiếu tài năng, nói đúng hơn là không bao giờ thiếu ngôi sao. Nhưng đến giờ này, những ngôi sao trẻ trung xinh đẹp vẫn luôn phải lép vế - về cả sức cuốn hút lẫn tài năng - trước những: Robert De Niro (65 tuổi), Al Pacino (68), Jack Nicholson (71), Clint Eastwood (78), Dustin Hoffman (71), Michael Douglas (64), Kevin Costner (53 tuổi), Tom Hanks (52)... Thậm chí Harrison Ford (66 tuổi) sắp tới đây vẫn tiếp tục là người hùng hành động của mùa hè 2008, trong siêu phẩm “Indiana Jones 4”.

Harrison Ford, 66 tuổi, vẫn cuốn hút trong Indiana Jones 4 tung ra hè năm nay

Tom Cruise (46), Johnny Depp (45), Brad Pitt (45), George Clooney (47) – bốn cái tên đã xấp xỉ tuổi ngũ tuần – nhưng đang là những cỗ máy kiếm tiền khét tiếng nhất hiện nay của Hollywood, với tiền thù lao cho mỗi vai diễn trên 25 triệu USD!

Về phía nữ cũng không là ngoại lệ. Meryl Streep (59 tuổi) – với kỷ lục 14 lần đề cử Oscar – mà bất cứ vai diễn lớn nhỏ nào của bà cũng đáng xem. Jodie Foster (46 tuổi) – một trong những diễn viên trí thức nhất của Hollywood – luôn luôn được ưu ái những vai diễn hay. Sharon Stone (50), Kim Basinger (55) còn kỳ lạ hơn, tuổi đã ngoài ngũ tuần vẫn được giao những vai gợi tình bốc lửa mà khán giả không hề phản ứng!

Cũng tương tự như điện ảnh Mỹ, nước Anh cũng có nhiều ngôi sao trẻ trung và tài năng, nhưng chẳng ai sánh được với Michael Cain (75 tuổi), Sean Connery (78 tuổi), Anthony Hopkins (71 tuổi) về tầm ảnh hưởng và những vai diễn lớn giá trị.

Alain Delon

Nước Pháp 20 năm trở lại đây chưa sản sinh được ngôi sao nào đủ sức làm quên được Alain Delon (73), Gerard Departdieu (60) Catherine Deneuve (65), Jean Paul Belmondo (75), Isabelle Adjani (53), Sophie Marceau (42), Juliette Binoche (44)... Tuy giờ không còn tạo được ảnh hưởng quốc tế và nhận được những vai lớn như các đồng nghiệp Anh - Mỹ, nhưng tiếng tăm của họ vẫn không hề giảm sút.

Châu Nhuận Phát

Thống trị Điện ảnh Hong Kong và Hoa ngữ trong suốt 20 năm qua cho đến nay, là những ngôi sao đã trên dưới ngũ tuần: Lương Triều Vỹ (46), Lưu Đức Hoa (47), Trương Mạn Ngọc (44), Củng Lợi (43), Dương Tử Quỳnh (46), Thành Long (54), Lý Liên Kiệt (45), Châu Nhuận Phát (53), Châu Tinh Trì (46)... Họ luôn được ưu ái những vai hay nhất trong những dự án lớn nhất. Bởi đơn giản những cái tên này chắc chắn đảm bảo doanh thu phòng vé.

Diễn viên là một dạng chất xám đặc biệt, khác với nhiều ngành nghề khác. Một đời người diễn viên có thể sống và hóa thân thành nhiều kiếp khác nhau. Có hai đặc thù để tạo ra người diễn viên: một là được đào tạo bài bản, hai là có năng khiếu bẩm sinh, cả hai đều là vốn quý của xã hội. Đào tạo được một diễn viên ra thành nghề đã quý, người có tài năng thiên phú lại càng quý hơn.

Có lẽ từ lâu đời trên thế giới đã đánh giá cao những khái niệm đó, nên tuổi thọ của đời diễn viên – đặc biệt ở các nước phát triển – được kéo dài khá lâu. Không bao giờ thiếu những vai diễn lớn tuổi, thậm chí là vai chính cho các diễn viên gạo cội. Tuổi càng lớn, họ càng được trân trọng và đánh giá cao, bởi những nhà làm phim quốc tế quan niệm: Không có tiền bạc nào mua nổi từng ấy năm vốn sống và kinh nghiệm mà các diễn viên gạo cội đã trải qua.

Henry Fonda và Katharine Hepburn trong phim On Golden Pond

Làm sao ta có thể hình dung nổi, hai “cây cổ thụ” Henry Fonda (76 tuổi) và Katharine Hepburn (74 tuổi) lại cùng đoạt Oscar Nam, Nữ chính trong bộ phim lãng mạn “On Golden Pond” (Tình vàng son - năm 1981). Trước đó – năm 1975 – diễn viên George Burns đã làm mọi người bất ngờ khi đoạt Oscar vai Nam phụ trong “The Sunshine Boy” (Cậu bé mặt trời mọc) lúc ông... 79 tuổi.

Đặc biệt hơn, bà Jessica Tandy đã đi vào lịch sử Oscar với tư cách là diễn viên lớn tuổi nhất đoạt giải Nữ diễn viên chính trong phim “Driving Miss Daisy” (Lái xe cho cô Daisy), khi bà... 80 tuổi!

Ken Takakura

Hay mới đây (2005), nhiều khán giả đã rơi lệ khi xem bộ phim cảm động về tình cha con “Thiên lý độc hành” của đạo diễn Trương Nghệ Mưu. Mà nhân vật trung tâm – người cha – là diễn viên Nhật Bản gạo cội Ken Takakura năm nay đã... 77 tuổi!

Điện ảnh Việt thời bao cấp – vậy mà đẹp!

Điện ảnh cách mạng Việt Nam dù trong những năm tháng chiến tranh gian khổ và thiếu thốn nhất, nhưng cũng kịp đào tạo đến nơi đến chốn nhiều lứa diễn viên vẹn toàn cả thanh lẫn sắc: Trà Giang, Lâm Tới, Minh Đức, Tuệ Minh, Đức Hoàn... Lớp kế cận cũng không hề kém cạnh về tài năng: Như Quỳnh, Thanh Quý, Bùi Cường, Phương Thanh, Đặng Lưu Việt Bảo, Thanh Tú, Minh Châu...

Nguyễn Chánh Tín	Trà Giang

Nguồn diễn viên càng phong phú khi được bổ sung thêm khá nhiều tài năng từ kịch nói và ca múa nhạc nhảy qua điện ảnh như: Thế Anh, Lân Bích, Lê Khanh, Lê Vân, Lan Hương, Tất Bình, Quang Thái, Thanh Loan... Tất cả những tài năng này đã tạo nên diện mạo của điện ảnh cách mạng Việt Nam và sống rất lâu trong ký ức của nhiều thế hệ khán giả.

Ở miền Nam lúc ấy, tuy có rất nhiều hãng phim tư nhân, nhưng lại không có trường đào tạo diễn viên điện ảnh. Phim được sản xuất nhiều nhưng chủ yếu chỉ sử dụng diễn viên từ sân khấu chuyển sang hoặc từ các cuộc thi sắc đẹp và tài năng. Nổi bật nhất lúc bấy giờ là: Kiều Chinh, Trần Quang, Kim Cương, Thẩm Thúy Hằng, Thanh Nga, La Thoại Tân, và một gương mặt mới là Nguyễn Chánh Tín.

Khi nước nhà thống nhất, các diễn viên của miền Bắc và miền Nam được dịp hòa nhập, đã tạo cho điện ảnh Việt Nam một đội ngũ diễn viên hùng hậu, phong phú và đa dạng, mà không biết đến bao giờ mới trở lại được thời hoàng kim ấy.

Ngoài những diễn viên kể trên, ở miền Nam đã xuất hiện hàng loạt những cái tên đáng nhớ: Thương Tín, Bích Liên, Thúy An, Thúy Lan, Thanh Lan, Đơn Dương, Thùy Liên, Lý Huỳnh, Diễm My, Hà Xuyên, Hương Xuân...

Suốt một thời gian dài gần 10 năm sau thống nhất đất nước, họ đã khẳng định được vị trí vững chắc của mình trong lòng khán giả cả nước, bằng những vai diễn vượt qua sức ép của thời gian. Khán giả xem phim lúc ấy hầu như chẳng bao giờ quan tâm đến tuổi tác của họ, mà chỉ biết đến nhân vật.

Vậy mà...!

(Còn tiếp)

(Theo Đẹp)